مسعود لقمان

«داشتن انديشه ي فردي چندان مهم نيست، مهم آن است که آن انديشه را با ديگران در ميان گذاري.»
رومَن گاري

از زماني که مرتضا ثاقب فر را شناخته ام اين گفته ي گاري را درباره ي او درست يافته ام. او کسي است که به آن چه مي انديشد و به آن باور دارد بي پروا با همگان در ميان مي گذارد و اگر بر آن شود از کسي يا چيزي پاسداري کند هيچ هراسي به دل راه نمي دهد و آن چه را که درست بداند لختي در گفتنش دريغ نمي ورزد.

مرتضا ثاقب فر از تبار روشنفکران دوران مشروطه است کساني چون احمد کسروي، ابراهيم پورداوود، کاظم زاده ايرانشهر، علي اکبر سياسي، محمود افشار، سعيد نفيسي، اقبال آشتياني، عارف قزويني، محمد علي فروغي، محمد تقي بهار، علي اکبر داور، حسن تقي زاده و ... که جز ايران و منافع ملي آن به چيزي دگر نمي انديشيدند و به مانند روشنفکران پس از خود درگيرِ شيشه هاي دودي جهان بيني (به گفته ي مولانا) و ايدئولوژي هاي رنگارنگ نبودند. کساني که با دستي در تاريخ و فرهنگ ايران و پايي در تاريخ و تمدن باختر زمين بر آن بودند تا ايران را ققنوس وار از چنگال بدبختي ها رهايي بخشند.

مرتضا ثاقب فر، جامعه شناس دانش آموخته ی دانشگاه سوربون با دستي در تاريخ فلسفه و شهر آييني باختر و پايي در تاريخ و انديشه هاي ايراني و با تسلط بر زبان هاي فرانسه و انگليسي، رهرو راهي است که سختي هاي فراواني براي او به همراه داشته است.

ترجمه هاي وي نيز از جنسي ديگر است، چنان که در ترجمه هايش هر جا احساس مي کند نويسنده به بيراهه رفته يا سخن به نادرست گفته، با امانتداري در نوشته، در پانوشتي، اشتباه او را به خواننده گوشزد مي کند، چرا که ترجمه را نه تنها براي نان و آب، بلکه براي گسترش فرهنگ اين سرزمين و همگاني شدن دانش ها، پيشه خود کرده است.

گستره ي ترجمه ها و نوشته هاي او از جامعه شناسي و ايران شناسي گرفته تا فلسفه، داستان و دنياي سياست را در بر مي گيرد و در هر کدام از اين آبشخورها چونان توانمند رفتار کرده است که از آن ترجمه ها يا نوشته ها به عنوان هاي کتاب هاي « ماندگار و اثرگذار» ياد مي شود.
سخني از استاد:

اگر ما در هر رشته ي دانشگاهي دانشمنداني داشته باشيم که هم دانش روز جهاني در رشته ي خود را داشته باشند و هم زمينه هاي تاريخ و تمدن ايران را بشناسند، خواهند توانست با بهره گيري از اين دو بال، جامعه ما را به پرواز درآورند.

فهرست مجموعه کارهای مرتضا ثاقب فر ( غیر از مقاله ها )

کارهای چاپ شده
الف) تالیف ها:
1. بررسی وضع کارمندان مراکز جوانان در ایران ( موسسه تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، 1350 )
2. راهنمای تالیف، ترجمه و ویرایش ( مهاب قدس، 1365 )
3. شاهنامه فردوسی و فلسفه تاریخ ایران ( معین و قطره، 1377 ) داده های بیشتر
4. بن بست های جامعه شناسی ( بیستون، 1378 )
ب) ترجمه ها:
1. جامعه شناسی و فلسفه ( امیل دورکیم، ترجمه از فرانسه با امضای مستعار، مرکز مطالعه فرهنگ ها، 1360 )
2. عصر عطش ( آرتور کویستلر، از فرانسه، سحر، 1363 )
3. آنگولا، بنین و فیلیپین ( از انگلیسی، سازمان صنایع ملی، 1366 )
4. گالیله، تولد فیزیک ( از فرانسه، دانشمند، 1372 )
5. تاریخ افریقا جلد دوم ( از انگلیسی، مشترک با احمد بیرشک، انتشارات علمی و فرهنگی، 1374 )
6. خلاصه زندگینامه علمی دانشوران ( از انگلیسی، مشترک با احمد بیرشک، انتشارات علمی و فرهنگی، 1374 )
7. جامعه شناسی معاصر آلمان ( ریمون آرون، از فرانسه، تبیان، 1376 )
8. فرهنگ و دموکراسی ( ارمه گي، از فرانسه، ققنوس، 1376 ) داده های بیشتر
9. قدرت اراده ( از فرانسه با امضای مستعار، ققنوس، 1377 )
10. تسلط بر خویش ( از فرانسه با امضای مستعار، ققنوس، 1377 )
11. ایران باستان ( یوزف ویسهوفر، از انگلیسی، ققنوس، 1377 ) داده های بیشتر
12. دیباچه ای بر جامعه شناسی (استفن مور، از انگلیسی، ققنوس، 1377 ) داده های بیشتر
13. ایدئولوژی های مدرن سیاسی ( از انگلیسی، ققنوس، 1378 )
14. هخامنشیان ( آملی کورت، از انگلیسی، ققنوس، 1378 ) داده های بیشتر
15. اجرای پیمان نامه حقوق کودک ( یونیسف، از انگلیسی، 1378 )
16. دیباچه ای بر جهان باستان (روبارتوس وان در اسپک، لوکاس دو بلویس، از انگلیسی، ققنوس، 1378 ) داده های بیشتر
17. امپراتوری ایران (دان ناردو، از انگلیسی، ققنوس، 1378 ) داده های بیشتر
18. کوروش بزرگ ( ژرار ایسرائل، از فرانسه، ققنوس، 1379 ) داده های بیشتر و اینجا
19. نفت و قدرت در ایران (شاهرخ وزیری، از فرانسه، عطایی، 1380 ) داده های بیشتر
20. از ایران زرتشتی تا اسلام (شائول شاکد، از انگلیسی، ققنوس، 1381 ) داده های بیشتر
21. دائره المعارف دانش بشر ( ترجمه مشترک از انگلیسی، نشر نو، 1381 )
22. هویت های مرگبار ( امین معلوف، از فرانسه، ققنوس، 1382 ) داده های بیشتر
23. رضا شاه و شکل گیری ایران نوین ( استفانی کرونین، از انگلیسی، جامی، 1383 ) داده های بیشتر و اینجا
24. شاهنشاهی ساسانی ( تورج دریایی، از انگلیسی، ققنوس، 1383 ) داده های بیشتر
25. شاهنشاهی اشکانی ( یوزف ولسکی، از فرانسه، ققنوس، 1383 ) داده های بیشتر
26. شاهنشاهی هخامنشی (پرفسور جان مانوئل کوک، از انگلیسی، ققنوس، 1384 ) داده های بیشتر و اینجا نیز
27. تاریخ کمبریج، جلد یکم سرزمین ایران (فیشر، از انگلیسی، جامی، 1384 ) داده های بیشتر
28. تاریخ کمبریج، جلد دوم مردم ایران (فیشر، از انگلیسی، جامی، 1384 ) داده های بیشتر
29 تا 31. سه رمان تریلوژی از اریک امانوئل اشمیت ( از فرانسه، عطایی، 1384 )
32 تا 34. یونانیان و بربرها ( امیر مهدی بدیع، جلدهای 1، 4 و 5 از فرانسه، توس، 1383 ) داده های بیشتر و اینجا
35. تاریخ کمبریج، هخامنشیان (ایلیا گرشویچ، از انگلیسی، جامی )داده های بیشتر و اینجا
36 و 37. تاریخ جهان باستان کمبریج ( جلدهای 4 و 5 ) ( از انگلیسی، اساطیر، 1384 )
38 و 39. تاریخ هرودوت ( متن کامل بر اساس دو ترجمه فرانسه و انگلیسی، اساطیر، 1384 )
۴۰. رادیو - تلویزیون خدمت عمومی چالش قرن بیست و یکم( دیوید اتکینسون، از انگلیسی، سروش، 1381 ) بخش هایی از این کتاب و اینجا
۴۱. دین مهر در جهان باستان ( از انگلیسی، فرانسه و آلمانی، توس، 1383 ) داده های بیشتر