شب ادراری«بی اختیاری ادرار» به دفع مكرر ادرار در لباس یا رختخواب گفته میشــود كه معمولا به صــورت«شب ادراری» است، یعنی كودك در روز دفع ادرار را كنترل میكند اما در شب و هنگام خواب قادر به این كنترل نخواهد بود.
البته سنی كه شبادراری به عنوان یك پدیده غیرطبیعی تلقی میشود به چندین عامل بستگیدارد كه عبارتند از:
- سنی كه كودك كنترل ادرار را فراگرفته است.
- جنسیت وی.
- الگو و دفعات بی اختیاری.
- انتظار والدین از كودك.
تقریبا ۱۵ درصد بچههای طبیعی تا ۵ سالگی دچار شبادراری میشوند، اما وجود شبادراری پس از این سن دیگرطبیعی نبوده و باید بررسی شود. شب ادراری در پسرها شایعتر ازدخترهاست و به طور كلی دختران نسبت به پسران زودتر قادر ب هكنترل ادرار خواهند بود.
انواع بی اختیاری ادرار
بیاختیاری ادرار به سه شكل دیدهمیشود:
۱ - كودك فقط در شب و هنگامخواب دچار بیاختیاری میگردد. ۸۰درصد موارد بیاختیاری به این شكل وجود دارد.
۲ - كودك فقط در روز دچاربیاختیاری میگردد.
۳ - كودك هم شب و هم روز دچاربیاختیاری میگردد.
در صورتی كه كودك هیچ وقتكنترل ادرار را فرانگرفته باشد «بیاختیاری اولیه» و اگر حداقل به مدت یك سال كودك قادر به كنترل ادرار بوده و بعد مبتلا به بیاختیاری ادرار گردد «بیاختیاری ثانویه» نامیدهمیشود.
توجه كنید در صورتی كه كودك هرگز كنترل ادرار نداشته ی ابیاختیاری هم در شب و هم در روزدارد به خصوص در پسر بچههای مبتلا به بیاختیاری در روز، احتمال وجود اختلال عضوی دستگاه ادراری زیاد بوده و باید برای بررسی بیشتر به پزشك ارجاع شوند.
علل بروز شب ادراری
- ناپایداری مثانه:
كاهشظرفیت مثانه و در نتیجه تخلیه زود به زود ادرار در بسیاری از كودكان مبتلا به "بیاختیاری در شب و روز" ثابت شده است. این كودكان معمولا علایم دیگری چون تكرر ادرار و فوریت در دفع ادرار نیز دارند و با مصرف داروهای ضد اعصاب احشایی مثانه بهبود مییابند.
- تأخیر در تكامل مغزی:
كنترل ادرار یعنی تكامل مغز برای اینكه بتواند دریچه پیشابراه را كه درست زیر مجرای خروجی مثانه قرار دارد به اراده شخص منقبض یا شل كند و به این ترتیب تخلیه ادرار با اراده و خواست شخص انجام شود. این درواقع بخشی از تكامل عمومی كودك است و باید به تدریج كسب شود. عوامل داخلی یا خارجی میتوانند تكامل این بخش را به تأخیر بیندازند در نتیجه كودك به علت تأخیر درتكامل مغزی قادر به كنترل صحیح ادرار خود نیست.
سالهای دوم تا چهارم زندگی دوره نسبتا حساس زندگی در تكامل كنترل ادرار میباشد. فشارهای اجتماعی و استرس به عنوان عامل خارجی كنترل ادراری را به تعویق انداخته بیاختیاری ادراری ثانویه را تشدید میكند. در بچههای كوچك بروز شب ادراری رابطهای خاص با تولد خواهر و برادر، بستری شدن در بیمارستان بین ۲ تا۴ سالگی، شروع مدرسه، از همگسستگی خانواده به علت طلاق یا مرگ و نقل مكان به خانهای جدید دارد. معمولا این كودكان با گذشت زمان و تكامل مغز بهبود مییابند.
- ارث:
احتمال بروز شبادراری در كودكانی كه والدین آنها خود مبتلا به شب ادراری بودهاند بیشتراست و اكثریت كودكان مبتلا یكی ازبستگان آنان نیز دچار این اختلال بوده یا میباشند.
- خواب:
بعضیها عقیده دارند شب ادراری به این دلیل اتفاق میافتد كه كودك خواب عمیقتری نسبت به سایر كودكان دارد در نتیجه متوجه پربودن مثانه و خروج ادرار نمیشود. اما مطالعات نشان میدهد كه خواب این كودكان مانند سایرین بوده و بیاختیاری در هر مرحله از خواب (چه مرحله خواب عمیق و چه مرحله خواب سبك) اتفاق میافتد. معمولا شبادراری در ساعات اولیه خواب روی میدهد.
- اختلالات روانی:
اختلال روانی فقط در ۲۰ درصد این كودكان وجود دارد. در صورت باقی ماندن مشكل شب ادراری در سنین بالاتر احتمال وجود این اختلالات بیشترخواهد بود.
- علل عضوی:
در صورت وجود اختلال عضوی در دستگاه ادراری عمدتاً كودك دچار«بیاختیاری در روز» و «بیاختیاری اولیه» میباشد، به عبارت دیگر این كودكان هیچ وقت كنترل ادرار را فرانگرفتهاند. بنابراین كودك مبتلا به بیاختیاری در روز باید به پزشك ارجاع شود تا در صورت وجود علل عضوی، با رفع آن، بیاختیاری كودك نیز رفع گردد.
درمان
بیاختیاری ادرار معمولا با گذشت زمان بهبود مییابد. ۹۹ درصد از بچههای مبتلا به شب ادراری تا سن ۱۵سالگی بهبود خواهند یافت، هر چند درصورت وجود اختلال عضوی دستگاه ادراری، بهبود بیاختیاری مستلزم درمان و رفع اشكال عضوی است. چندین روش درمانی برای شب ادراری وجود دارد كه با موفقیتهایی نیزهمراه بوده است. ابتدا لازم است آموزش مناسب آداب تخلیه همراه با تشویق ازطرف والدین به خصوص دركودكانی كه بیاختیاری اولیه دارند صورت گیرد. تهیه یادداشت ازوضعیت كنترل ادرار كودك هم برای تعیین وضعیت اولیه اختلال و هم پیگیری پیشرفت كودك كمك كننده است. محدود ساختن مصرف مایعات از ساعات عصر به بعد و بیداركردن شبانه كودك برای رفع ادرار میتواند مفید واقع شود.
استفاده از تشكچههای مخصوص كه با رسیدن اندك رطوبت به آن زنگ به صدا درمیآید سبب بیداری كودك هنگام شروع دفع ادرار و كنترل آن میگردد. این روش در بیش از ۵۰درصد موارد موجب كنترل ادرار دركودكان مبتلا به "شب ادراری" شده است.
از داروها بندرت و فقط به عنوان آخرین وسیله و در موارد شدید استفاده میشود. اكثر این كودكان با مصرف دارو بهتر میشوند و تقریبا یك سوم آنان بهبودی كامل خواهند یافت، اما احتمال عود شب ادراری در برخی نیز وجود دارد.
کمبود تغذيه و مرگ کودکان جهان ۸۶/۱۱/۸
سینه پهلو عامل اصلی مرگ کودکان ۸۶/۱۱/۶
چرا كودكان كابوس ميبينند؟ ۸۶/۱۰/۱۸
سالارهای زندانی ۸۶/۱۰/۷
بازی با کودکان؟ چگونه؟ ۸۶/۱۰/۱
فرزندان را در خانه تنها نگذاريد ۸۶/۹/۲۶
کودکان را چگونه بخوابانيم؟ ۸۶/۹/۲۶
تلفن همراه ويژه کودکان ۸۶/۹/۲۲
چاقی در كودكان كمخواب ۸۶/۸/۱۶
نوزاد 6 ماهه 400 هزار تومان ۸۶/۷/۲۲
آلودگی هوا و بيماری برونشيت ۸۶/۷/۲۰
کودکتان را چقدر می شناسيد؟ ۸۶/۷/۱۶
روز جهانی کودک ۸۶/۷/۱۶
زنی کودک خود را کشت ۸۶/۷/۱۴
قتل نوزاد ۸ ماهه توسط خواهرش ۸۶/۷/۹
کودکان خیابانی، قربانیان بی فردا ۸۶/۶/۱۴
هالووين
کوتاهترین راهها ..