تولستوی از جمله نویسندگان معروف جهانی است که مورد توجه اهل سیاست و نظریه پردازان انقلابی نیز قرار گرفت. اگر آثار بالزاک و زولا را مارکس و انگلس نقد کردند، رمانهای تولستوی را لنین مورد توجه مطبوعاتی قرار دارد.

لنین قبل از انقلاب اکتبر به مدت سه سال در دوره تبعید طی مقالاتی به نقد آثار تولستوی پرداخت، چون آثار او را دارای ارزش اجتماعی و سیاسی برای جنبش مردمی میدانست. لنین در سال ۱۹۰۸ در مقاله: تولستوی، آئینه انقلاب، خفقان و بی عدالتی اجتماعی را سبب، جیخ تضادها، در آثار او دانست، گرچه او آثار تولستوی را حاوی نوعی آنارشیسم مذهبی میدانست.

بر پایه خاطرات گورکی، لنین گفته بود: گرچه تولستوی اشرافزاده ، ولی او یک دهقان واقعی ادبیات روس است. برخلاف گورکی، تولستوی نه نویسنده پرولتاریای شهری، و نه نویسنده بورژوازی تزاری، بلکه نویسنده دهقانان نیمه آزاد روسیه است. او اسنادی در باره رفتار و کردار و فرهنگ میلیونها دهقان فقرزده را وارد ادبیات جهانی نمود. تولستوی مفسر تضادهای تاریخ آنزمان جامعه خود شد.

تولستوی به سبب اعتقاد به تعلیم و تربیت غیر دولتی و اخلاق آنارشیسم گونه مذهبی و توانایی مالی شخصی ، به تاسیس مدارس در روستاها برای کودکان دهقانان پرداخت. او حتا قبل از آمدن مائوئیست ها به صحنه مبارزه اجتماعی در شرق، گفته بود: روشنفکران باید از دهقانان بیاموزند و نه برعکس، ده جلد کتاب فلسفی و اجتمایی نوشتن، آسانتر از عملی کردن یک اصل نظری است. او قبل از ظاهر شدن صلح آمیز گاندی در میدان مبارزات استقلال طلبانه، گفته بود : مقاومت اجتماعی نباید به خشم و خشونت تبدیل شود. او نه تنها ترور آشکار و مخفی دولتی را محکوم کرد، بلکه اقدامات مسلحانه آنارشیستهای غیر مذهبی را هم سرزنش نمود.

۱۹۱۰-۱۸۲۸ میلادی زیست، در دانشگاه کازان به تحصیل زبانهای شرقی پرداخت و به علت روح ماجراجویی مد روز آنزمان و عشق به سفر در دوران جوانی، به منطقه قفقاز رفت و حتا در کنار ارتش روس علیه جنبش ملی قفقاز و قهرمان ملی آن، شیخ شامل وارد جنگ شد و در این باره رمانی نوشت.
او با دختری بنام صوفیه ازدواج نمود و صاحب سیزده فرزند شد. سرانجام در سال ۱۸۸۰، بعد از مبارزات زیاد با خود و اشراف، از طبقه اش برید و به خدمت محرومین پرداخت. پرهیزکاری اخلاقی اش به درجه ای رسید که از دریافت حق تالیف برای کتابهایش خودداری کرد، دست از سگرت کشیدن برداشت، به مزمت روابط جنسی پرداخت و دنبال یادگیری شغل کفاشی رفت.

او طی سالها مبارزه و انتقاد، بتدریج از کلیسای مسیحی ارتدکس فاصله گرفت و مبلغ نوع خاصی از مسیحیت اجتماعی و شبه عادلانه گردید. به علت انتقاد از تمدن و پیشرفت صنعتی و آموزشهای تعلیم علوم طبیعی، او در میان روشنفکران متهم به ارتجاعی بودن گردید.

تولستوی در سال ۱۸۹۸ در یادداشتی شبه غیبگویانه درباره جنبش جوان مارکسیسم نوشت: تاکنون سرمایه داران بر خلق حکومت کردند و بزودی بوروکراتهای حزبی بنام نماینده طبقه کارگر. از نظر مرامی، تولستوی زیر تاثیر افکار روسو است .

گروه : ادبيات | چاپ | * فرستادن به دوستان | | ۸۶/۱۰/۱۲ : 02-01-2008