گچبریهای کوه خواجه در جنوب شرقی ایران مربوط به تمدن اشکانی است. درعصر ساسانی تکنیک و روشهای خاص به همراه نقوش مختلف حیوانی، انسانی، گیاهی و هندسی مورد توجه قرار گرفت و با تلفیق روشهای مختلف مناظر جالب توجهی به دست آمد که باعث شد تحولاتی در هنرهای دیگر آن عهد و آغاز اسلام بوجود آید. با گسترش اسلام در ایران طرحهای مختلف همچون اسلیمی و ختائی در تزئین مساجد و مدارس به کار گرفته شد و در گچبریهای بدست آمده تا زمان مغول از بهترین طرحها و نقشه ها استفاده میشد.

بطوری که تا پیش از رواج کاشیکاری گچ تنها عامل زیبائی و تزئین بناها و فضاهای مذهبی شد، محراب مسجد جامع اصفهان بیانگر رشد و شکوفائی این هنر می باشد.

با روی کار آمدن صفویان از گچبری تنها در داخل منازل اعیان و اشراف وقت استفاده میشدو تا دوران قاجار نیز استفاده از گچ ادامه داشت.

در دوران پهلوی رواج گچبریهای پیش ساخته این هنر در سراشیبی سقوط قرار گرفت بطوریکه امروز استادان گچبر قدیمی تنها به مرمت آثار باقی مانده از قدیم مشغول هستند و کمتر استاد کاری در پی خلق آثار بدیع و جالب است. امروز برخی از آثار گچبری در ایران از شهرتی عاملگیر برخوردار هستند.

از دیگر هنرهائی که در گچبری مورد استفاده قرار می گیرند خطوط اسلامی و به خصوص خط نسخ می باشند. از محرابهای نامدار ی که با گچبری تزئین شده اند، محراب مسجد ملک کرمان، محراب مسجد زواره، محراب مسجد اولجایتو در مسجد جامع اصفهان و محراب مسجد آقا نور می باشد.

از اساتید نامدار این هنر در حال حاضر استاد رضا اعظمی واستاد حسن ریاحی هستندو از آثار ساخته شده به دست استاد اعظمی می توان گچبریهای محراب هارونیه را برشمرد. از آثار استاد حسن ریاحی نیز می توان به گچبریهائی که درخانه های قدیمی به جا مانده از دوران صفویه و قاجار، همچنین بازسازی خانه نامدار امام جمعه و مرمت و قطار بندی ها و آینه کاریهای شهشان اشاره کرد.

گروه : گوناگون | چاپ | * فرستادن به دوستان | | ۸۶/۱۲/۲۳ : 13-03-2008