جنبش‌های اجتماعی صرفاً پاسخی غیرعقلانی به اختلافات یا بی‌عدالتی‌های اجتماعی نیستند. آن‌ها در بردارنده دیدگاه‌ها و راهبردهایی هستند که نشان می‌دهند چگونه می‌توان بر این اختلافات و بی‌عدالتی‌ها چیره شد. جنبش‌های اجتماعی را نمی‌توان به عنوان شکل‌های انجمن و همکاری درک کرد. جنبش‌های اجتماعی در تعارض سنجیده با گروه‌های دیگر، معمولاً با سازمان‌های رسمی و گاهی با جنبش‌های رقیب پديدار شدن می‌کنند.

همه جنبش‌های اجتماعی منافع یا هدف‌هایی دارند که به دنبال آن هستند؛ دیدگاه‌ها و عقایدی وجود دارد که جنبش‌ها با آن مخالف‌اند. دیدگاه‌های تغییریافته نیز می‌تواند باعث دگرگونی در جهت‌گیری جنبش‌های اجتماعی شود. جنبش‌های اجتماعی باید در زمینه آنچه میدان‌عمل نامیده می‌شود؛ مطالعه گردند. این اصطلاح به ارتباطات بین جنبش اجتماعی و نیروها یا عواملی اطلاق می‌گردد که جنبش در برابر آن‌ها قرار گرفته‌است.

فرآیند گفتگوی متقابل که در میدان عمل وجود دارد، ممکن است به تغییر در شرایطی منجر شود که جنبش در صدد مبارزه با آن بوده‌است، اما همچنین ممکن است به ترکیب و یکی‌شدن دیدگاه‌های هر دو طرف بیانجامد.
در هر حالت، جنبش ممکن است محو شود یا به عنوان یک سازمان دایمی نهادی شود.

نظریه‌های جنبش اجتماعی
نامدار ‌ترین نظریه‌های جنبش اجتماعی را ماکس وبر، کارل مارکس، دیوید آبرد، نیل اسملسر، ترین دیویس، آلن تورن، آنتونی گیدنز و سریل کوندر ارائه کرده‌اند. نظریه رفتار جمعی، نظریه ارزش افزون شونده، نظریه منبع تحرک و نظریه تاریخیت مهم‌ترین نظریه‌های جنبش اجتماعی هستند.

جنبش‌های اجتماعی در جهان
جنبش حقوق مدنی در ایالات متحده آمریکا، جنبش حق رأی زنان، جنبش پروتستان در اروپا، جنبش استقلال‌ طلبانه هند و جنبش ضد آپارتاید در آفریقای جنوبی از مهم‌ ترین جنبش‌های اجتماعی جهان هستند.

ادامه دارد....

گروه : جنبشهای اجتماعی | چاپ | * فرستادن به دوستان | | ۸۷/۶/۳۱ : 21-09-2008

آیا تحریم نفت آخرین هشدار به سران جمهوری اسلامی است؟