مطالعات سايمون جرويس انگليسي در دهه 30 به عنوان اولين شمارشگر و ثبت کننده تعداد پرنده هاي تهران و حومه رقم 150 گونه را نشان مي‌دهد. 20 سال بعد در دهه 50 دکتر اسکات هموطن او تنها 80 گونه پرنده را شناسايي کرده بود تا در دهه 70 دکتر جمشيد منصوري پرنده‌شناس ايراني از کاهش فوق‌العاده گونه‌هاي پرنده در تهران پرده بردارد و تنها 61 گونه را به ثبت برساند.

دکتر منصوري بيشترين جمعيت پرندگان شهر تهران در سال‌هاي اخير را از يکسو متعلق به کلاغها و زاغها دانست که به خاطر تحمل و مقاومت بالا در برابر آلودگي هوا مانده‌اند و از سوي ديگر به تخريب باغ‌ها و مزارع قديمي شهر و مهمتر از همه آلودگي هواي تهران اشاره کرد و راز فرار قمري‌ها، توکاها، بلبل‌ها و ديگر پرندگان ناياب در تهران را اتفاقات اخير دانست.

اين استاد دانشگاه زياد شدن گونه‌هاي پرنده در سطح شهر تهران را بعيد دانست و اضافه کرد: وقتي شهر تهران با آلودگي شديد مواجه است که حتي آدمها را از بين مي‌برد، چگونه پرندگان داراي دستگاه تنفسي حساس مي‌توانند در اين شرايط زياد شوند و اگر عقل سليم را قاضي کنيم مي‌بينيم آلودگي تهران باعث بهبود سامانه زيستي در هيچ موجودي نيست و پرندگان نيز جزو اين گروه و حتي حساستر از همه هستند.

با اين حال گروه پرنده‌شناسي "طرلان" که تمرکزي ويژه روي تعداد گونه‌هاي پرنده در تهران و حومه دارد و به طور متناوب ورود و خروج گونه‌هاي پرنده شهر تهران را در پنج سال اخير مطالعه مي‌کند، از افزايش گونه‌هاي پرنده تا رقم بالاتر از 140 گونه در تهران خبر مي‌دهند.

يک کارشناس ارشد محيط زيست به مطالعات گروه پرنده شناسي دکتر اسکات و همکاران ايراني اش به عنوان آغاز مطالعه جدي در حوزه پرنده نگري و پرنده شناسي اشاره کرد که اين گروه تمام نواحي ايران را پايش کردند و اين مطالعه با حمايت دولت نيز همراه بوده است.

عليرضا هاشمي مطالعات خود و همکارانش را با اتکا به 70 گونه پرنده در ابتداي کار مثال زد و گفت: در ادامه با مطالعه همزمان در چندين نقطه تهران و با تعداد افراد زيادتري به نتايج بهتر و مطلوب تري رسيديم و با اين شيوه به جاي يک يا دو چشم، دهها چشم همزمان حضور پرنده ها را رصد مي کردند.

اين پرنده شناس به بعضي از دلايل و احتمالات افزايش گونه هاي پرنده در سالهاي اخير اشاره کرد که امکان شمارش نشدن تعدادي از پرنده ها در سالهاي گذشته از سوي پرنده نگرها، يکي از اين دلايل عنوان شد با اين تاويل که ممکن است پرنده اي از سوي آنها مشاهده و ثبت نشده باشد.

همچنين از يکسو گرم شدن زمين که موضوعي جهاني و فراگير است از عمده دلايل مهاجرت پرنده هاي مناطق جنوبي به مناطق شمالي تر و همچنين تمايل برخي مهاجران زمستانه به ماندن در مناطق بالاتر بوده و مطالعه اين گروه با ثبت و مشاهده تعدادي از پرنده ها، اين تغييرات را نشان مي دهد که از طرف ديگر تغيير ناگهاني آب و هوا باعث يکسري تغييرات مانند مشاهده توکاي طوقي در زمستان سرد پارسال در پارک جمشيديه تهران مي شود که حضور اين گونه از سوي اين گروه مشاهده و ثبت شده است.

با اين حال و به قول عليرضا هاشمي، فشار شديد از جنبه هاي مختلف به محيط زيست پرندگان در سالهاي اخير مانند: توسعه شهرک ها و خيابان ها و همچنين تغيير معماري شهري و ... توانسته توازن پرنده ها را در شهر تهران و حومه بر هم بزند به طوري که شهر تهران با توسعه از جهات مختلف به کويرهاي جنوب و شرق و شمال نزديک شده و فشارهاي محيطي پرندگان را مجبور به تغيير زيستگاه هاي خود کرده است.

اين کارشناس ارشد پرنده نگري، حضور بلبل خرما، طوطي طوق صورتي و شاه طوطي که گونه اي غير بومي و از ديد بسياري از متخصصان رهاشده از قفس است را نشان دهنده قابليت سازگاري بالاي اين گونه ها در تغيير روند معادلات به سود خود ارزيابي کرد.

مطالعات اين گروه از سوي ديگر نشان مي دهد: تغيير معماري شهري در خانه هاي تهران نيز مزيد بر علت شده تا به طور مثال کبوتر چاهي و چلچله ها و پرستو ها که زير شيرواني و يا اطراف خانه هاي قديمي و سنتي تهران لانه سازي مي کردند حالا نمي توانند با معماري جديد و برجهاي صاف و قد کشيده لانه سازي کنند و اطراف خانه هاي سنتي و اين مساله يکي از دلايل کاهش تعداد آنها در سالهاي اخير است.

هاشمي به تهران و نواحي اطراف به عنوان مسيري براي مهاجرات پرنده ها اشاره کرد و گفت: بسياري از پرنده ها از اينجا به عنوان فرودگاهي ترانزيتي استفاده مي کنند و به طور موقت زماني را در اين محدوده جغرافيايي مي گذرانند و همين عاملي براي افزايش تعداد آنها در يک دوره زماني خاص است و براي نمونه مگس گير سينه سرخ يکي از اين نمونه ها است که در يک دوره زماني خاص به تعداد زياد ديده مي شود و سپس تعدادش به شدت کم مي شود که دليل اين اتفاق مهاجرت پاييزه اين پرنده به مناطق جنوبي تر است.

اين پرنده شناس گفت: اگر 140 گونه در تهران هست و مي دانيم اين تعداد رقم چشمگيري است، بايد فکر کنيم اگر اين الودگي نباشد و به محيط زيست اطرافمان احترام بگذاريم و به سوي توسعه و حفاظت پايدار ميل کنيم، چه بهشتي از رنگها و صداها مي تواند در اطراف ما وجود داشته باشد.

به اشتراک بگذارید:

پرندگان انسانها را بهتر ميشناسند‌ ۸۹/۸/۷

پرنده پررو ۸۹/۷/۹

پرندگان و جهت يابی پرواز ۸۹/۷/۹

گرم شدن هوا و خانه‌نشین شدن پرندگان مهاجر ۸۹/۲/۲۱

پرنده ويلون نواز ۸۸/۸/۲۲

پرنده‌های خوش‌ سلیقه‌ ۸۸/۶/۱۸

پرندگان لانه‌های ضدآتش می سازند ۸۸/۴/۲۲

نفوذ به مغز پرندگان ۸۸/۴/۱۳

راز یادگیری آواز خواندن در قناریها ۸۸/۳/۲۰

پرندگان در سرما بهتر آواز می خوانند ۸۸/۳/۱۴

گروه مقاله | چاپ | * فرستادن به دوستان | | ۸۷/۱۲/۱۰ : 28-02-2009

آیا تحریم نفت آخرین هشدار به سران جمهوری اسلامی است؟