مواضع ترکمنستان در اصول تقسیم دریای خزر به روش های سه کشور دیگر حاشیه این دریا نزدیک تر شده است.

23-مین جلسه کارگروه پنج جانبه ویژه تنظیم کنوانسیون تعیین موقعیت حقوقی دریای خزر در سطح معاونین وزرای خارجه طی روزهای 23-24 جولای در باکو برگزار خواهد شد.

کارگروه به ادامه امور هماهنگی متن پیشنویس کنوانسیون موقعیت حقوقی دریای خزر مشغول است مخصوصا آن مفادی که طرفین فعلا نتوانسته اند در مورد آنها به توافق برسند. این کار گروه به بررسی مسائل تعیین مختصات خط مرزی میانی خواهد پرداخت که به خاطر آن هنوز موقعیت حقوقی این دریا تعیین نشده باقی مانده است.

جلسه قبلی گروه طی روزهای 15-16 آپریل سال جاری در تهران برگزار شد. در آن زمان روسای هیئت های شرکت کننده مواضع خود را در مورد تعیین موقعیت حقوقی این دریا و مسائل مهم همکاری های در چارچوب آن ارائه دادند. اما موضع ایران در باره کسب 20% ازسطح و عمق دریای خزر هنوز هم از موانع اصلی در راه تعیین موقعیت حقوقی دریای خزر محسوب می شود.

مذاکرات درباره تنظیم کنوانسیون تعیین موقعیت حقوقی مدت هاست که ادامه دارد. این مسئله بعد از فروپاشی شوروی سابق پیدا شده و با آغاز فعالیت های آذربایجان در میدان دریای خزر منطبق شد. تا سال 1991 موقعیت حقوقی این دریا بر اساس معاهده میان شوروی سابق و ایران طی سال های 1921 و 1940 تعیین شده بود. در شوروی سابق دریا به بخش اقتصادی تقسیم شده بود که باکو هم بعد از اعلام استقلال آذربایجان از آن استفاده کرده و قراردادهایی با کمپانی های خارجی در مورد بهره برداری از میدان نفت و گازی در دریای خزر منعقد نمود.

بعد از فروپاشی شوروی سابق روسیه، قزاقستان و آذربایجان به اتفاق آرا اعلام کردند که عمق دریای خزر را می تواند به بخش های جداگانه ای تقسیم نمود. طرف ایرانی به طور ناگهانی پیشنهاد کرد که دریا به طور مساوری میان همه پنج کشور تقسیم شود یعنی به هر طرف 20% برسد. از سوی دیگر ترکمنستان نیز به آذربایجان شکایت کرده که میدان "کیپاز" (از نظر ترکمنستان"سردار") در حریم

آبی مورد بحث قرار دارد. در نتیجه برغم ادامه مذاکرات تعیین موقعیت حقوقی دریای خزر به بن بست برخورده است. اما طی سالیان اخیر گرمای محسوسی در روابط میان باکو و عشق آباد دیده می شود و بسیاری از کارشناسان عقیده دارند که به زودی دو کشور در مورد مرزهای دریایی خزر به توافق خواهند رسید.

بعید به نظر می رسد که ایران در مورد این مسئله اساسی موضع خود را تغییر دهد. حتی خود ترکمنستان هم به احتمال قوی در این دیدار این گام را اتخاذ نخواهد کرد. اما از این جلسه می توان در این راستا استفاده کرد که پیشرفتی در دیالوگ میان آذربایجان و ترکمنستان حاصل نموده و بتوان که مواضع دو کشور را با یکدیگر نزدیک ساخت. اگر این نزدیکی مواضع در دیدار باکو حاصل شود، دورنمای تنها ماندن در برابر بقیه چهار کشور ممکن است ایران را برای تصحیح و تغییر مواضع خود متحول سازد.

به اعتقاد رستم مامدوف کارشناسان امور حقوق بین المللی دریایی تشکیل مذاکراتی به آرامی تغییر می کند. پیش از این می توانستیم آن را به شکل "1+1+3" ترسیم کنیم و حال به احتمال قوی به صورت "1+4" خواهد بود، بعبارت دیگر شانس الحاق ترکمنستان به مواضع روسیه، آذربایجان و قزاقستان بسیار زیاد است. عشق آباد عملا به دنبال این کشورها حرکت کرده است. مسیر سیاسی ترکمنستان تغییر می کند و این کشور خواستار تسریع روند مذاکراتی است که بتواند منافع خود را از منابع نفت و گازی کسب کند.