کشور در چند قدمی بحران سالمندی

مرکز پژوهش هاي مجلس :طي ۲ دهه آينده پديده سالمندي در کشور يک مسئله جدي خواهد بود

روزنامه خراسان: داده هاي آخرين سرشماري در سال ۸۵ حاکي از آن است که 7.29 درصد جمعيت کشور سالمند يعني افراد ۶۰ سال به بالا هستند در حالي که در سال ۱۳۳۵ سالمندان 3.2 درصد جمعيت کشور را تشکيل مي دادند. رئيس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت نيز با هشدارنسبت به اين که جمعيت کشور رو به پير شدن مي رود گفت: طي ۴۰ سال آينده ۲۵ درصد جمعيت کشور سالمند خواهند بود يعني در آن زمان از هر ۴ نفر يک نفر سالمند خواهد بود. مرکز پژوهش هاي مجلس نيز در گزارشي که ديروز منتشر شد اعلام کرده است طي ۲ دهه آينده پديده سالمندي در کشور ما يک مسئله جدي خواهد بود به طوري که تا سال ۱۴۰۵ جمعيت سالمند حدود ۳ برابر افزايش يافته و به مرز 15.5 ميليون نفر مي رسد.گرچه بنا به گفته مسئولان و کارشناسان پير شدن يا به اصطلاح خاکستري شدن جمعيت يک کشور از نتايج مثبت توسعه و نشان دهنده افزايش سن اميد به زندگي، ارتقاي شاخص هاي سلامت، بهداشت و درمان، وضعيت مطلوب رفاه و ساير عوامل است اما در صورت مهيا نکردن بسترهاي حمايتي- درماني، بهداشتي و بيمه اي براي سالمندان مي تواند بحران زا و منجر به تحميل بار اقتصادي به بخش بهداشت و درمان و ساير بخش ها به دليل بيماري هاي دوران سالمندي شود.مرکز پژوهش هاي مجلس در تازه ترين مطالعه خود طي گزارشي با اشاره به اين که طي دو دهه آينده پديده سالمندي در کشور ما يک مسئله جدي خواهد شد، راهکارهايي براي حمايت از سالمندان ارائه داده است. به گزارش ايسنا دفتر مطالعات اجتماعي مرکز پژوهش هاي مجلس اعلام کرد: برآوردهاي آماري نشان مي دهد که طي ۲ دهه آينده پديده سالمندي در کشور ما يک مسئله جدي خواهد بود. افزايش انفجار گونه نرخ زاد و ولد در دهه ۱۳۶۰ و تغييراتي که به تبع آن در ساختار جمعيت کشور ايجاد شده، توجه به پديده سالمندي را به عنوان يک پديده حتمي در آينده ضروري کرده است.برآوردهاي رسمي بيانگر اين است که در صورت تداوم روند موجود جمعيت سالمند کشور بين سال هاي ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۵ به حدود سه برابر افزايش مي يابد و به مرز 15.5 ميليون نفر خواهد رسيد. افزايش نسبت سالمندان ۶۰ سال و بالاتر از حدود ۷ درصد در سال ۱۳۸۵، به 14.5 درصد در سال ۱۴۱۵ و ۲۲ درصد در سال ۱۴۲۵ خواهد رسيد.

۲۵ درصد جمعيت کشور در 40 سال آينده سالمند خواهند بود
دکتر پريسا طاهري رئيس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت نيز با اشاره به اين که آمارها نشان مي دهد که ترکيب جمعيت کشور به سوي افزايش تعداد سالمندان و پير شدن جمعيت است به خراسان گفت: براساس سرشماري در سال ۸۵ ، 7.29 درصد از جمعيت کشور سالمند و افراد سنين ۶۰ به بالا هستند و برآوردها حاکي از آن است که طي ۴۰ سال آينده به ازاي هر ۴ نفر يک سالمند خواهيم داشت. به عبارت ديگر ۲۵ درصد جمعيت کشور در 40 سال آينده سالمند خواهند بود.وي افزود: پير شدن جمعيت بر مبناي آن چه در کشورهاي در حال توسعه اتفاق مي افتد در کشور ما نيز پيش خواهد آمد، اين در حالي است که بايد از هم اکنون براي سالمندان در زمينه هاي مختلف برنامه ريزي شود و برنامه بنيادي حمايت از سالمندان در دست تهيه و در حال اجراست.وي روز يک شنبه نيز به مهر گفته بود: در حالي جمعيت کشور در حال پير شدن است که هنوز برنامه اي جامع براي تامين نيازهاي سالمندان در کشور تدوين و تهيه نشده است.وي با اشاره به برنامه هاي وزارت بهداشت براي حمايت از سالمندان گفت: آموزش شيوه زندگي سالم يکي از مهم ترين اقداماتي است که وزارت بهداشت براي بهبود زندگي سالمندان اتخاذ کرده است و در اين برنامه که در تمام دانشگاه هاي علوم پزشکي کشور در حال اجراست، اطلاعات مهمي از راه هاي دستيابي به سلامت به سالمندان داده مي شود و اين که چگونه از خود در مقابل بيماري ها محافظت کنند.وي افزود: در اين زمينه برنامه آموزش راه هاي زندگي سالم و پرهيز از مخاطرات سلامت به ميانسالان نيز از جمله برنامه هاي وزارت بهداشت در اين زمينه است .با اين هدف فردي که اين آموزش ها را در ميانسالي فرا مي گيرد در سالمندي اطلاع دقيقي از اين آموزش ها دارد.وي افزود: با اين آموزش ها بار بيماري هاي سالمندي و معلوليت ها و ... کاهش مي يابد. دکتر طاهري تصريح کرد: علاوه بر آموزش، برنامه مراقبت هاي ادغام يافته بيماري هاي شايع دوران سالمندي در خانه هاي بهداشت و مراکز درماني در حال اجراست که هم در راستاي شناسايي بيماري هاي سالمندان و هم در راستاي درمان اين بيماري هاست.وي افزود: اين برنامه در سراسر کشور اجرا مي شود.

اقدامات حمايتي و درماني از سالمندان کافي نيست
مرکز پژوهش ها در اين باره آورده است: امکانات مراقبتي و پزشکي ويژه سالمندان در کشور ما بسيار اندک ( کمتر از حد نياز ) و اغلب گران است. بخش عمده اي از اين خدمات در تعهد صندوق هاي بيمه نيست و نهادهاي حمايتي هم فقط از کساني که نياز اقتصادي آنان احراز شود، در حد اعتبارات شان حمايت مي کنند. اين در حالي است که طبق بررسي ها، بيش از نيمي از زنان سالمند و حدود يک چهارم مردان سالمند از نظر اقتصادي به اطرافيان خود وابسته هستند.دستگاه هاي اجرايي و نهادهاي مسئول و مرتبط با سالمندان ( از جمله وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، وزارت رفاه و تامين اجتماعي و سازمان هاي تابعه آن ) در حد وظايف جاري خود و اعتبارات تخصيص يافته، اقداماتي را در زمينه حمايت از سالمندان انجام مي دهند، اما اين اقدامات کافي به نظر نمي رسد، زيرا حل مسئله سالمندي - به عنوان مسئله اي که هم اکنون آثار آن مشهود است و در آينده شدت بيشتري خواهد يافت - نيازمند مسئوليت پذيري و همکاري تعداد بيشتري از دستگاه هاي اجرايي و نهادهاي عمومي است. به خصوص، وظايف و اقداماتي که در آيين نامه تشکيل شوراي ملي سالمندان بيان شده، نيازمند توجه بيشتري از سوي دستگاه هاي ذي ربط است. علاوه بر حمايت ها و مراقبت هاي بهداشتي و درماني که لازمه افزايش کيفيت زندگي دوره سالمندي است، حمايت هاي بيمه اي به ويژه بيمه تامين اجتماعي که مزاياي بازنشستگي، از کار افتادگي و ... را پوشش مي دهد از جمله مواردي است که تاکنون مغفول مانده است.دکتر طاهري بر اين مسئله تاکيد دارد و علاوه بر آن مرکز پژوهش ها نيز به اين نکته پرداخته است.اين گزارش مي افزايد: با وجود اهميت بيمه هاي بازنشستگي - به عنوان مطمئن ترين ساز و کار حمايت از افراد در دوران سالمندي - هنوز در کشور ما نزديک به ۹ ميليون شاغل ( خانوار) از پوشش اين نوع بيمه ها برخوردار نيستند و در نتيجه خود و همسران شان در دوره سالمندي نيازمند کمک دولت خواهند بود. اين در حالي است که بيمه هاي بازنشستگي نيز صرفا حداقل هاي ضروري در زندگي را تامين مي کنند. در سال ۱۳۸۷، با وجود بيش از پنج ميليون سالمند در کشور، مجموع سالمندان زير پوشش دو نهاد حمايتي ( کميته امداد امام(ره) و سازمان بهزيستي ) حدود 1.5 ميليون نفر و سالمندان زير پوشش دو صندوق بازنشستگي کشوري و تامين اجتماعي ( با احتساب همسران شان) کمتر از دو ميليون نفر بوده اند.چندي قبل نيز سازمان بهزيستي در آماري اعلام کرد که از جمعيت ۵ ميليون نفري سالمندان حدود 1.5 ميليون نفر فاقد بيمه اعم از درمان و اجتماعي هستند. ذکر يک نکته ضروري است، گرچه سالمند، بيمار نيست اما بار بيماري ها به دليل کهولت سن در اين گروه بيش از ساير گروه هاست چنان که گزارش هاي وزارت بهداشت حاکي از فراواني بالاي بيماري هايي نظير فشار خون، بيماري هاي قلبي و عروقي، سکته، ديابت، سرطان، بيماري هاي تنفسي، کاهش قدرت بينايي و شنوايي، ضعف و دردهاي استخواني، عضلاتي، اختلالات رواني و آلزايمر در سالمندان است. بنابراين توجه جدي سياست گذاران و مسئولان به اين قشر را بيش از پيش مي طلبد.