این موضوع بهانه ای بود برای بررسی شرایط خدمت نظام وظیفه در ایران که متاسفانه در زمره 20 کشوری است که سربازی اجباری در آن بیشترین مدت را دارد و به 18ماه می رسد و این سربازان بسته به میزان شانس و یا قدرت پارتی های آنان در بخش های اداری یا عملیاتی به کار گرفته می شوند. به جز ایران؛ کوبا، سوریه، سومالی، سودان، کنگو و کره شمالی از جمله کشورهایی هستند که در آنها سربازی های طولانی مدت اجباری بخش جدایی ناپذیر از زندگی پسران می باشد که شرایط اجتماعی این کشورها از نامشان به وضوح پیداست.

اینکه سرباز در کدام یگان مشغول خدمت باشد در ظاهر کاملا تصادفی و براساس نیاز نیروها بوده اما به یقین نقش رابطه بر ضابطه می چربد و هر سربازی که در هر کدام از این نیروها نفوذ داشته باشد می تواند تعیین کننده نیرو و حتی محل خدمت سربازی باشد. این مسائل به کنار آنچه مهمتر از این قضایاست شکل و شرایط سربازان در پادگان های ایران است.

چندی پیش رئیس پیشین سازمان نظام وظیفه عمومی از افزایش شدید مصرف مواد مخدر و گرایش سربازان به استفاده از داروهای روانگردان خبر داد و اظهار نگرانی کرد. اما این بخش کوچکی از اخبار محرمانه درون پادگانهاست که به صورت سربسته و گذرا به آن اشاره می شود.

بالارفتن میزان افسردگی و نا امیدی در پادگانهای کشور به ویژه در مناطق دور افتاده و مرزی کاملا مشخص است. گرچه اخبار دقیقی از مشکلات روحی سربازان در ایران منتشر نمی شود، اما به گفته پرستاران و پزشکان شاغل در سازمان های نظامی و یا پزشکانی که دوران وظیفه خود را در نیروهای مسلح می گذرانند این آمار چیزی شبیه فاجعه است.

«ستوانیکم م- د» از پزشکان تازه فارغ التحصیل شده که دوران خدمت سربازی خود را در یکی از بیمارستان های ارتش در تهران می گذراند می گوید:«با وجود اینکه من هنوز تخصصی ندارم و در بخش داخلی در درمانگاه بیمارستان مشغول خدمت هستم اما گاهی با سربازانی مواجه می شوم که با بیماریهای روحی شدیدی روبرو هستند و حتی خود از بیماریشان خبر ندارند و تا وقتی به شکل حاد خود را بروز نداده برای درمان مراجعه نمی کنند. افسردگی های شدیدی که درپی ناامیدی، بلاتکلیفی، مشکلات خانوادگی و شرایط سخت پادگانی ایجاد می شود هرگز مسائلی نیست که در یگان های رزمی توجهی به آن شود.

او که برای درک بیشتر از وضعیت سربازان بیمار در مورد مسائل ریز درونی از آنها سوالاتی را نیز می پرسد ادامه می دهد:«بسیاری از این بیماران اعلام می کنند که استرس شدید از پایان یافتن خدمت خود دارند و اینکه در بیرون هیچ امیدی به آینده ندارند.» این گفته تنها شامل سربازان رده پایین نیست حتی بسیاری از تحصیلکردگان با رشته های تخصصی نیز دچار افسردگی ناشی از روزهای پس از پایان خدمت سربازی را دارند.

وضعیت پادگان های کشور به ویژه در مناطق محروم تاسف بار است. گاهی بر اثر نبود امکانات کافی و بهداشت مناسب بخش عمده ای از سربازان دچار بیماری های عفونی می شوند که به دلیل حجم بالای افراد بیمار امکان رسیدگی به وضعیت آنان امکان پذیر نیست. اکثر پادگان های کشور جای مناسب خواب و استراحت برای سربازان ندارند و از نظر غذایی آنچنان در محدودیت هستند که هم مقدار و هم کیفیت آن از بدترین نوع خوراک می باشد.

چندی پیش خبر رسید که در یکی از پادگان های آموزشی تهران به علت مسمومیت ناشی از کنسرو ماهی دهها سرباز راهی بیمارستان شدند.