به گزارش ایسنا، منطقه سمنان، جنگل، پشتیبان زندگی است. تولید اکسیژن، حفظ آب و خاک، تلطیف هوا، جلوگیری از فرسایش خاک و ... تنها بخشی از مزایای جنگل محسوب می‌شوند.

نکته ناگفته این است که ویژگی حبس ابر در دل کوه‌های البرز، به جنگل ابر خلاصه نمی‌شود، ویژگی جنگل‌های شمال چنین است که در بسیاری از مناطق، ابر و مه برای مدتی در شکاف کوه‌ها پنهان و باقی می‌ماند و اتفاقا همین نکته باعث استقرار بسیاری از درختان جنگلی می‌شود.

جنگل ابر در حد فاصل علی آباد گلستان و شاهرود سمنان، واقع شده و چند ویژگی دارد، یکی این که کوه قلعه ماران بالاتر از ارتفاع ابر قرار می‌گیرد و به چشم‌انداز آن شکوه بیشتری می‌دهد. دیگر این که یکی از بی‌نظیرترین جنگل‌های سرخدار جهان به نام جنگل "پونه آرام" در این حوضه آبخیز واقع شده و سوم این که این جنگل‌ها کمتر مورد بهره‌برداری صنعتی قرار گرفته است.

درختانی چون اوری(نوعی بلوط)، لور(نوعی ممرز)، کرب(نوعی افرا)، افرای خزری و درختچه‌های چون گلابی جنگلی، زرشک، ازگیل، ولیک، زالزالک، شن و... و بسیاری از درختان و درختچه‌های دیگر از گونه‌های متنوع دیگر جنگل ابر است.

آنچه در ادامه می‌آید؛ جستجوی عوارض تخریب جنگل در گفت‌وگوی خبرنگار ایسنا با کارشناسان و اعضای شورای عالی جنگل، مرتع و آبخیزداری کشور و پروفسور پرویز کردوانی چهره ماندگار کشورمان است که از نظر می‌گذرد.

احداث جاده در جنگل دسترسی بیشتر به زمین خواری و ویلا سازی

عضو شورای عالی جنگل‌، مرتع و آبخیزداری سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور گفت: یک ویژگی جنگل‌های شمال ایران، وجود استعداد رانش زمین در بسیاری از نقاط آن است. در جنگل‌های شمال رانش‌ها به طور طبیعی در شرایط بارندگی‌های شدید یا وقوع زمین لرزه روی می‌دهد و پس از آن با رویش نهال‌ها و استقرار آن، این عارضه ترمیم می‌شود. این نکته به علت این که کمتر دیده می‌شود، زیاد مورد بحث قرار نمی گیرد، اما فعالیت‌های انسانی به خصوص احداث جاده در مناطق مستعد لغزش، باعث فعالیت بیشتر توده لغزشی شده و حرکت آن را تسریع می‌کند.

مهندس شاهرخ جباری در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، منطقه سمنان، افزود: در این حالت دیگر درختان مسن و قطور قادر به نگهداری توده لغزش نبوده و حرکت آن را تشدید می‌کنند، البته نهال‌ها و درختان جوان، حتی در این شرایط هم نقش مثبتی در کم کردن رطوبت زمین عهده دار می‌شوند.

وی با بیان اینکه احداث جاده علی آباد- شاهرود معروف به جاده جنگل ابر مثل هر پروژه دیگری موافقان و مخالفان خود را دارد، گفت: مخالفان معتقدند اولاً هفت جاده از دل کوه‌های البرز شرقی و جنگل‌های آن عبور کرده و سمنان را به گلستان متصل کرده است، به این ترتیب مردم این دو شهر با طی اندکی مسافت بیشتر می‌توانند بین دو شهر رفت و آمد کرده و این جنگل‌های بکر و زیبا را از بین نبرند. ثانیاً آنقدر مسیر برق و گاز و نفت از این جنگل عبور کرده که ظرفیت پذیرش خسارت بیشتری را ندارد. ثالثاً دامنه تخریب به تخریب مسیر جاده ختم نمی‌شود و دسترسی بیشتر و زمین خواری و ویلا سازی و... را به دنبال دارد.

عضو شورای عالی جنگل‌، مرتع و آبخیزداری سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور ادامه داد: موافقان معتقدند، جاده‌های ارتباطی موجود هیچکدام استاندارد نیست و نیاز است یک جاده اصولی و ارتباطی قابل قبول احداث شود تا هم ارتباط شاهرود و علی آباد را برقرار کند و هم مردم استان و کشورهای همسایه بتوانند از آن استفاده کنند، از نظر کلی کمتر کسی است که با توسعه و پیشرفت کشور و احداث جاده‌های ارتباطی مخالف باشد، اما نگرانی در این است که احداث این جاده عوارض سنگینی برای محیط زیست و منابع طبیعی از جمله جنگل و تنوع زیستی در بر داشته باشد.

جباری تصریح کرد: از نظر اقتصادی - اجتماعی، چه تضمینی وجود دارد که دسترسی آسان، جنگل‌های بی‌نظیر منطقه را با خطر آتش سوزی گسترده روبرو نکند؟ چه تضمینی وجود دارد ضوابط احداث جاده در جنگل رعایت شود؟ کدام قانون یا ضابطه یا دستگاه اجرایی می‌تواند از زمین خواری و ویلا سازی در زمین‌ها و افزایش بی‌رویه جمعیت خارج از ظرفیت در آن جلوگیری کند؟ و از نظر فنی، با چه مکانیزمی می‌توان از لغزش‌های دامنه‌های جنگلی مورد نظر جلوگیری کرد؟

وی با بیان اینکه به این ترتیب مسئله صرفاً به احداث جاده خلاصه نمی‌شود، افزود: تجربه نشان داده که عبور جاده از مناطق جنگلی در شرایط موجود، عوارض سنگینی بر عرصه برجای گذاشته و مشکلات اجتماعی – اقتصادی زیادی به وجود می‌آورد. متأسفانه ارزیابی‌های محیط زیستی نه تنها چاره ساز نبوده بلکه به کاتالیزوری برای اجرای طرح‌های مخرب محیط زیست تبدیل شده است.

عضو شورای عالی جنگل‌، مرتع و آبخیزداری سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور با اشاره به اینکه چنانچه واقعا اصرار بر احداث این جاده وجود دارد، باید در طراحی جاده، احداث تونل مورد نظر قرار گیرد تا خسارت کمتری به عرصه وارد شود، گفت: هم چنین در حاشیه دو طرف مسیر جاده، ایجاد موانع برای جلوگیری از ورود به جنگل(مانند نرده های بلند فلزی و...) پیش بینی شود، همچنین از بین چند گزینه مطالعه شده، بهترین مسیر را انتخاب کرد، پروژه تهیه شده مورد تصویب نهادهای ذیربط قرار گیرد، کارگروه مشترک منابع طبیعی، محیط زیست و اداره راه به عنوان ناظر پروژه تعیین شود و احداث هر نوع سازه در طول مسیر به جز محدوده پارک جنگلی آن هم صرفاً برابر طرح مصوب پارک جنگلی، ممنوع شود، راه‌های ارتباطی غیر ضروری بین دو استان مسدود شده و ضوابطی برای جلوگیری از زمین خواری و گسترش بی‌رویه ویلاسازی در روستاهای ییلاقی و جنگلی در نظر گرفته شود و در صورت وجود ضوابط به درستی اجرا شود.

یک اراده زیاده خواه، مزیت جو و زمین‌خوار اصرار دارد تا جاده ابر احداث شود

یک عضو دیگر شورای عالی جنگل و مرتع سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور معتقد است: تخریب جنگل بی‌تردید یک پس‌رفت است که در عرصه جنگلی منتهی به کاهش جنگل می‌شود و در اعیان(وضع پوشش) کمی و کیفی با دست خوردگی خارج از توان اکولوژیک روند قهقرایی را طی می‌کند و تنزل یک جنگل تولیدی به جنگل مخروبه و در ادامه تخریب، بروز همان پدیده شوم و نامیمون بیابان زایی را به همراه خواهد داشت.

بهزاد انگورج در گفت‌وگو با ایسنا افزود: احداث جاده یک اقدام عمرانی و هم جهت با توسعه است، اما باید متناسب با مدیریت منابع پیشنهاد و با تهیه پروژه اجرا شود، بی‌تردید سکونت‌گاه‌ها یا نیاز جوامع انسانی به جاده، خط زدنی نیست و باید برخی از نیازها را مورد ملاحظه قرار داد، اما جاده ابر از این ویژگی برخوردار نیست، یک اراده زیاده خواه و مزیت‌جو و زمین‌خوار، اصرار دارد تا به خواسته خود برسد و جاده ابر نوعاً با هر تخریب دیگری متفاوت است.

جنگل موهبت طبیعی و نماد پویایی اکوسیستم است

وی ادامه داد: جنگل موهبت طبیعی و نماد پویایی اکوسیستم است و با ارزش های قابل تقویم و یا غیرقابل تقویم خود به جامعه انسانی استمرار حیات می‌بخشد، جنگل خشونت طبیعت را به تعادل می‌رساند و بستر حیات مفهوم پیدا می‌کند.

عضو شورای عالی جنگل و مرتع سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور اضافه کرد: نیاز به چوب سبب می‌شود، انسان درخت قطع کند‌، درختان جنگل یک عمر یا سن دیر زیستی دارند و پس از آن محکوم به درون پوسیدگی و سقوط هستند و در این صورت یک سرمایه ملی با هدر رفت مواجه می‌شود، قطع درخت بالاصاله نباید مذموم تلقی شود. ضمن آنکه اصول تربیت و پرورش ایجاب می‌کند درختی به نفع درخت دیگری و صرفاً برای بهبود ظرفیت جنگل و شاخص‌های پایداری قطع شود.

انگورج تصریح کرد: سیل و رانش زمین اگر چه بی‌ارتباط با وجود جنگل نیست‌، اما منشاء بروز سیل هم نیست. منشاء بروز سیل رابطه مستقیم با مدت و شدت و میزان بارندگی دارد. ممکن است حتی با میزان بارندگی زیاد پوشش سطحی از جنگل متراکم نیز قدرت جذب و نفوذ خود را بدلیل اشباع خاک از دست بدهند، در واقع سیل یک پدیده‌ای قابل پیش بینی است، همان‌طوریکه میزان نزولات و مدت و شدت بارش پیش بینی می‌شود. ظرفیت جذب عرصه‌ها نیز باید برآورد و پیش بینی شود.

نوع اقدام اساساً راه بنداز جا بنداز است

وی با بیان اینکه احداث جاده در جنگل ابر فاقد توجیه فنی اقتصادی است، افزود: نوع اقدام اساساً راه بنداز جا‌بنداز است، یعنی این جاده از لحاظ امکان سنجی و محاسبات اقتصادی، نمی‌تواند دارای اولویت و مزیت باشد. اراده حاکم بر احداث جاده‌، تأمین نیاز جامعه نیست. اراده‌ای کاملاً سوداگرانه و مخرب با رویکرد زمین خواری و تبدیل و تغییر کاربری اراضی، اصرار به احداث جاده در جنگل ابر دارد. قطعاً به مصلحت و منافع عمومی جامعه نیست و نباید با آن کنار آمد و نظر موافق داشت.

عضو شورای عالی جنگل و مرتع سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور تأکید کرد: باید موافقت فعلی را منوط به محاسبه اقتصادی طرح مزبور کرد و خسارت را دائر به جبران و دستگاه متقاضی را به تحویل جاده‌های متروکه محدود کرد و بدین ترتیب از توجیه اقتصادی انداخت، نباید تسلیم خواسته و امیال سوداگرانه شد. اقتضائات حفاظت و صیانت از منابع ، مقاومت و تلاش برای عدم وقوع تخریب است.

پروفسور کردوانی: احداث جاده در جنگل نباید سودجویی و زمین‌خواری به همراه داشته باشد

پروفسور پرویز کردوانی با اشاره به اینکه 5 نوع جنگل در کشور وجود دارد که همه در حال از بین رفتن هستند، گفت: جنگل شمال، جنگل غرب، جنگل‌های دریایی، جنگل‌های مناطق خشک و جنگل‌های دست ساز که خودمان احداث کرده‌ایم و متأسفانه همه اینها در حال از بین رفتن است.

این چهره ماندگار و عضو هیئت امنای صلح سبز در گفت‌وگو با ایسنا، منطقه سمنان افزود: محیط زیست به معنای قسمتی از خاک و آب و هواست که زیستگاه موجودات زنده یعنی انسان و حیوان و گیاه است، نباید فقط فکر گیاه و درخت و حیات وحش بود، انسان هم باید راحت باشد. در بستر احداث جاده اگر چند درخت از بین برود اشکالی ندارد، اما اگر قرار باشد دو طرف جاده ویلا سازی، جاده فرعی و جاده دسترسی به رستوران و... انجام شود، جنگل‌های اطراف جاده از بین می‌رود و آنقدر مشکلات به وجود می‌آید که تردد در این جاده هم سخت می‌شود.

وی ادامه داد: وقتی در جنگل، جاده احداث می‌شود، همه می‌گویند جنگل از بین می‌رود، همین جاده‌ای که از تهران به سمت شمال در حال احداث است، به دلیل خطرناک بودن جاده هراز و جاده چالوس مفید و خوب است اما باید فکر کنند، اگر این جاده کشیده شود بخش زیادی از جنگل‌های مازنداران در اثر استفاده ناصحیح از بین می‌رود، چون در اطراف جاده، ویلا سازی، رستوران سازی و... انجام می‌شود.

پروفسور کردوانی با بیان اینکه جنگل ابر جاده دارد، اما قانع نیستند و به دلیل افزایش جمعیت می‌خواهند آن را گسترش دهند، گفت: جنگل ابر زیبایی و جاذبه‌های گردشگری فراوانی دارد، گونه‌های مختلف حیوانی و گیاهی در این جنگل وجود دارد، اما وقتی امکاناتی مانند جاده دسترسی آسان نباشد کسی نمی‌تواند برود این جاذبه ها را ببیند، خیلی‌ها جنگل ابر را ندیده‌اند و می‌گویند جنگل ابر کجاست و چه جوری است؟

اگر قرار باشد جنگل دور باشد و من دود بخورم، جنگل به چه درد من می‌خورد؟

وی با بیان اینکه طبیعت را خدا برای انسان خلق کرده است تا استفاده کند نه اینکه هر کاری خواست با این طبیعت بکند و آن را نابود کند، اضافه کرد: اگر قرار باشد جنگل دور باشد و من در شهر باشم و دود بخورم، جنگل هم آنجا برای خودش سالم بماند به چه درد من می‌خورد؟ خدا داده که استفاده کنیم نه اینکه از بین ببریم و نابود کنیم، سطح فرهنگ استفاده باید بالا باشد، هر جاده‌ای که در جنگل ابر درست کنند، متأسفانه تا پای انسان به آنجا برسد، سود‌جویی می‌کنند، احداث جاده جنگل ابر با عرض 12-15 متر، برای استفاده گردشگران و مردم و استفاده از طبیعت بسیار مناسب است اما باید فرهنگ استفاده درست را داشته باشیم.

درست نیست که همه بنویسند احداث جاده زیان بخش است و جنگل را از بین می‌برد

این چهره ماندگار گرمساری گفت: جنگل ابر شاهرود جاذبه های گردشگری و توریستی فراوانی دارد، ایستادن و استفاده کردن از جاذبه‌های طبیعی نباید منجر به از بین بردن جاذبه‌های طبیعی و جنگل شود، اگر درست استفاده کنیم، احداث جاده هیچ زیانی نخواهد داشت.

پروفسور کردوانی با تأکید بر اینکه این درست نیست که همه بنویسند احداث جاده زیان بخش است و جنگل را از بین می‌برد، افزود: خیلی ها می خواهند جنگل را ببیند، از آنجا عبور کنند و لذت ببرند، ولی اگر قرار باشد اطراف جاده را هم خراب کنند و ویلا سازی‌، رستوران سازی و... انجام دهند، اصلأ مناسب نیست.

یا جاده نمی‌کشند یا وقتی می‌کشند تمام جنگل را از بین می‌برند

وی با بیان اینکه اصولأ باید برای انجام هر کاری فکر کرد، گفت: ببینند این کاری که می‌خواهند انجام دهند ضرر آن چقدر است، منفعت آن چقدر است؟، در دنیای امروز مردم می‌خواهند از طبیعت استفاده کنند از طبیعت باید استفاده کرد نه اینکه اطراف آن و حواشی آن را از بین برد.

عضو هیئت امنای صلح سبز با بیان اینکه یا جاده نمی‌کشند یا وقتی می‌کشند تمام جنگل را از بین می‌برند، اظهار کرد: جایی می‌شود جاده احداث کرد که هم اقتصادی ‌باشد، هم مردم راحت باشند و هم فرهنگ استفاده درست وجود داشته باشند، از جنگل باید بهره برداری شود و از آن استفاده شود، منابع طبیعی یعنی باید از آن استفاده کرد تا تمام نشوند، نه اینکه آن را از بین برد بنابراین باید فکر کنند.