بحث درباره جنگل‌ها و تخريب آنها در سال‌هاي اخير به همين سادگي‌ها نيست وقتي مي‌دانيم که در 50 سال اخير يک‌سوم جنگل‌هاي ايران نابود شده‌اند. بر اساس نظر کارشناسان و مسئولان در اين سالها بين 6 تا 12 ميليون هکتار جنگل طبيعي و 5/2 ميليون هکتار جنگل دست‌ساز از بين رفته‌اند.

در حقيقت از آنجايي که سازمان‌هاي متولي اين عرصه‌هاي گرانبها را هيچ نهاد و وزارتخانه‌اي جدي نمي‌گيرند، موجب شده مديران اين سازمان‌ها هم اعتماد به نفس لازم را براي اجراي وظايف خود براساس اصل 50 قانون اساسي نداشته باشند. بسياري از صاحب نظران اين حوزه هم معتقدند اگر نابودي جنگل‌هاي ايران با روند فعلي ادامه يابد، در 30 سال آينده در کشور جنگلي باقي نخواهد ماند. آنطور که رئيس انجمن جنگلباني ايران مي‌گويد: هم اكنون جنگل‌ها در معرض تهديد و تخريب قرار دارند و از اين ميان 80 درصد عوامل تاثيرگذار تخريب جنگل‌هاي كشور فرابخشي است.

به اعتقاد دکتر‌هادي کيادليري، جنگل فقط درخت نيست، بلكه پناهگاه و زيستگاه امني براي ساير موجودات در قالب يك اكوسيستم ارزشمند محسوب مي‌شود، از اين رو ارزش منابع طبيعي و جنگل بسيار بالا است و كشورهايي كه منابع طبيعي خود را تخريب مي‌كنند در آينده نه چندان دور استقلال خود را نيز از دست خواهند داد. به گفته وي، حدود 90 درصد كشور در مناطق خشك و نيمه خشك با موقعيت جغرافياي و شرايط حساس قرار دارد، بنابراين سازمان‌ها، نهادها، مسئولان و مردم بايد با جديت بيشتري در حفظ منابع طبيعي و جنگل‌هاي طبيعي بكوشند.

رئيس انجمن جنگلباني كشور وضعيت جنگل‌هاي كشور را نامطلوب عنوان مي‌کند: طي چند سال اخير با مرگ و مير دسته جمعي درختان در حدود 300 هزار هكتار از جنگل‌هاي غرب، خشكيدگي بلوط‌ها و شاه بلوط‌هاي گيلان روبرو شده ايم.

وي معتقد است: تخريب زيستگاهها، انقراض گونه‌ها، طغيان آفات و بيماري‌ها، آتش سوزي‌ها در سطوح وسيع موجب مرگ اكوسيستم‌ها مي‌شود كه اين امر وضعيت هشدار دهنده اي را نشان مي‌دهد و به طور حتم با ادامه چنين روندي در آينده نه چندان دور جنگل‌هاي زاگرس به بيابان و جنگل‌هاي شمال كشور به شرايط زاگرسي تبديل مي‌شوند. رئيس جامعه جنگلباني عدم ارزشيابي صحيح منابع طبيعي و به ويژه جنگل را يكي ديگر از اين عوامل تخريب جنگلها معرفي مي‌کند: براساس يك تحقيق دانشگاهي، ارزش يك توده جنگل در حفظ آب 300 ميليون دلار، توريسم 40 ميليون دلار و چوب 20 ميليون دلار مشخص شده كه درصورت ارزش گذاري صحيح بر روي منابع طبيعي ديگر مديران بر روي چوب هدفگذاري نخواهد داشت.

مهم‌ترين دليل نابودي جنگل‌هاي کشور تغيير کاربري آنها است

دکتر محمد درويش عضو هيئت علمي‌موسسه تحقيقات جنگل و مرتع معتقد است: تغيير کاربري ابتدا در دامنه‌هاي جلگه‌اي اتفاق افتاد. کشاورزان اين مناطق را به اراضي کشاورزي تبديل کردند، اما با افزايش رفاه مردم و رشد شهرنشيني اين اراضي به خانه، ويلا و شهرک‌هاي ويلايي تبديل شدند.

دکتر مجيد مخدوم استاد محيط زيست دانشگاه تهران نيز با اشاره به روند تبديل جنگل‌ها به اراضي کشاورزي و سپس ويلا مي‌گويد: در پنج سال اخير به دليل شتاب گرفتن مصوبات احداث طرح‌هاي صنعتي و احداث شهرک‌هاي صنعتي جديد و همچنين توسعه شهرک‌هاي صنعتي موجود، پاک‌تراشي و تغيير کاربري جنگل شتاب بيشتري گرفته است.

اين متخصص محيط زيست يکي ديگر از موارد تغيير کاربري جنگل‌ها را احداث راه مي‌داند و مي‌افزايد: راه‌سازي غيرضروري و مخرب، درسالهاي اخير شتاب بيشتري گرفته است به گونه‌اي که دولت پا را فراتر گذاشته و پروژه‌هايي که تنها مطالعات و کلنگ‌زني آنها در گذشته انجام شده ولي به دليل مشکلات بسيار زيست محيطي و فشار افکار عمومي‌متوقف شده بود را اجرايي کرده و با نابودي اکوسيستم‌هاي پيوسته و آبخيزهاي حياتي موجب تخريب جنگل‌ها مي‌شوند.

تخريب جنگل‌ها توسط دولت در چند سال اخير شدت گرفته است

دکتر ناصر کرمي، اقليم‌شناس در اين باره مي‌گويد: مشکل تخريب جنگل‌ها در اکثر نقاط جهان وجود دارد، اما چرا ايران که از نظر نسبت مساحت جنگل به کل مساحت کشور حتي در شمار 100 کشور اول برخوردار از پهنه‌هاي جنگلي نيست در شمار شش کشور اول مخرب جنگل قرار دارد؟ تصور مي‌کنم اراده ملي کشوري براي حفظ جنگل‌ها در جهان ضعيف‌تر از ايران نباشد. حفاظت جنگل در ايران نه يک موضوع حياتي، ملي، جهاني و بنيادين، بلکه صرفاً دلمشغولي يکي از سازمان‌هاي وابسته به يکي از وزارتخانه‌هاي دولت است. او ادامه مي‌دهد: در دولتي که آشکارا هيچ اولويتي براي محيط زيست قائل نيست و به گفته رئيس سازمان محيط زيستش در طول جلسات هيأت دولت حتي يک بار درباره مفهوم توسعه پايدار بحث نشده و مکرراً دولت‌مردانش به تصريح يا تلويح حفظ محيط زيست را مزاحمي‌در مسير توسعه مي‌دانند عجيب نيست که مساحت کل جنگل‌هاي ايران در چهل سال گذشته به يک سوم کاهش پيدا کرده است.

دکتر اسماعيل کهرم، پدر علم محيط زيست نيز با اشاره به اينکه نيمي‌از جنگلهاي ايران در 30 سال گذشته نابود شده و به 12 ميليون هکتار رسيده نقش دولت را در اين تخريب مؤثر مي‌داند و معتقد است: ميزان برداشت پايدار از جنگلها بايد 2/3 ميليون متر مکعب باشد اما دولت 6 ميليون متر مکعب از جنگلهاي هيرکاني شمال کشور که دست کم 3 ميليون سال قدمت دارند برداشت مي‌کند.

سرانه جنگل در ايران يک چهارم سرانه جهاني

آنطور که محمدي‌زاده مي‌گويد: در حال حاضر، ميانگين سرانه جنگل و فضاي سبز در دنيا براي هر نفر 7 هزار مترمربع است اما اين رقم در کشور ما هزار مترمربع يعني نزديک به يک چهارم سرانه جهاني است. پوشش گياهي کشور به‌ويژه مراتع هم وضعيت نامطلوبي دارد به‌طوري که فقط 10درصد مراتع کشور وضعيت عالي دارند و وضعيت 90درصد باقيمانده، متوسط و ضعيف است. براين اساس، بايد با راهکارهاي علمي، نقص گذشتگان و نياکان‌مان را در توجه به جنگل و مرتع جبران کنيم.

انتظار مي‌رود مسئولان با توجه به هشدار‌هاي کارشناسان و متخصصان اين حوزه در خصوصص روند شتابان تخريب جنگلها و تأثيري که اين تخريب‌ها بر ابعاد مختلف اقتصادي و اجتماعي جامعه دارد امکانات لازم براي حفاظت و صيانت از رويشگاه‌هاي جنگلي را فراهم سازند و با تمهيدات قانوني اجازه ندهند اين ذخاير ارزشمند حيات به بهانه‌هاي مختلف تصرف و تخريب شوند.