روزنامه خراسان: صورتش را با گوشه چادر پوشانده و گوشه درمانگاه نشسته، دختر جواني که بيش از ۲۰ سال ندارد و آثار سالک در صورتش ديده مي شود. بسيار نگران است و با ناراحتي مي گويد: ببينيد اين زخم چگونه چهره ام را زشت کرده، دوست ندارم با اين چهره در جايي حاضر شوم. حال که به اين جا آمده ام مي گويند آمپول سالک نداريم و فقط بايد فريز کني.

آن طرف تر پسرکي در آغوش مادر بي تابي مي کند او را هم پشه سالک گزيده، گردنش را نشان مي دهد که زخم سالک بزرگي بر آن جا خوش کرده، مادر جوراب کودک را در مي آورد و جاي زخم ديگر را هم نشان مي دهد با ناراحتي مي گويد: مگر پسرم چند سال دارد که بايد اين زخم هاي بزرگ و دردناک را تحمل کند. او که از نبود آمپول سالک در مراکز درماني بسيار ناراحت است مي گويد: به من گفته اند اين آمپول در بازار آزاد وجود دارد اما مي ترسم که داروي تقلبي باشد و قيمت اين آمپول هم در بازار آزاد خيلي بالاست.

همه چيز از يک سوزش نه چندان دردناک بر بدن شروع مي شود، اما پس از چند هفته تا چند ماه از گزش پشه خاکي آلوده، لکه کوچک قرمز رنگي در محل ظاهر مي شود که به تدريج بزرگ و بزرگ تر و بعد از مدتي به مرکز زخمي بزرگ تبديل مي شود.

با آن که مسئولان مدعي اند که با سالک مبارزه مي کنند و به دنبال جلوگيري از شيوع آن هستند و اقداماتي هم براي کنترل اين بيماري انجام شده است، اما آمار رسمي خبر از ابتلاي سالانه ۲۰ هزار نفر به بيماري سالک مي دهد و از طرفي کارشناسان سلامت آمار رسمي را قبول ندارند و تعداد مبتلايان را ۴ تا ۵ برابر اين آمار تخمين مي زنند.

سالک يک بيماري پوستي مشترک انسان و حيوان است و عامل آن نوعي انگل خوني است که توسط پشه خاکي به انسان منتقل مي شود، از اين رو درمان آن اهميت دارد و مهم ترين شيوه درمان تزريق«آمپول گلوکانتيم» است که بعد از تزريق آن زخم رو به بهبودي مي رود و درمان قطعي مي شود، گويا به تازگي اين آمپول ناياب شده است.

طي تحقيقاتي که گزارشگر ما از مراکز مختلف بهداشت و بخش پوست بيمارستان امام رضا(ع) و قائم مشهد که از بزرگ ترين مراکز درماني استان و کشور هستند انجام داد مشخص شد که آمپول مذکور در اين مراکز هم وجود ندارد و مبتلايان به سالک با مشکل درمان مواجه اند.

نبود گلوکانتيم
دکتر مسعود ملکي مدير گروه پوست بيمارستان امام رضا(ع) با اشاره به نبود آمپول گلوکانتيم به ما مي گويد: کميته استاني سالک براي اين امر تشکيل جلسه داده و موضوع به مسئولان وزارت بهداشت نيز منعکس شده است.

وي مي افزايد: اميدواريم در اسرع وقت داروي مناسب در اختيار قرار گيرد تا نگراني مردم رفع شود.

از وي مي پرسيم هم اکنون درمان اين بيماري چگونه امکان پذير است؟ دکتر ملکي در پاسخ مي گويد: يکي از روش هاي درمان سالک کرايوترپي يا همان فريز کردن زخم است که در دستورالعمل کشوري نيز لحاظ شده، البته بايد گفت اين روش درمان نيز قطعي نبوده و بيش از ۵۰ درصد از بيماران به اين روش درمان پاسخ مناسب نمي دهند. اين متخصص پوست اظهار مي دارد: آمپول گلوکانتيم يک محصول فرانسوي و در واقع يکي از داروهاي اصلي اين بيماري است. با حذف اين دارو از چرخه درمان، وزارت بهداشت تعدادي آمپول از بلژيک و ديگر کشورها وارد کرد که اين آمپول ها عوارضي را در پي داشت و وزارت بهداشت خود اقدام به جمع آوري آن ها کرد هم اکنون هيچ آمپولي براي درمان سالک وجود ندارد و دولت بايد آمپول گلوکانتيم را وارد کند.

اما يک مقام مطلع نيز در اين باره مي گويد: فريز کردن زخم سالک نمي تواند درمان قطعي باشد واگر زخم مقاوم باشد قطعاً بيمار دچار مشکل مي شود.

وي مي افزايد: حتي شنيده ايم که يکي از شرکت هاي دارويي فرانسه حاضر است به شکل ريالي به ايران اين آمپول را بدهد و در واقع بحث تحريم بر واردات دارو نقشي ندارد.

ايران و عربستان بيشترين مبتلايان
عضو هيئت علمي دانشگاه تهران و عضو کميته کشوري سالک نيز به فارس گفت: ۹۰ درصد سالک دنيا در ۱۰ کشور جهان است که ايران جزو اين ۱۰ کشور است.

دکتر علي خامسي پور اظهار داشت: ۸۸ کشور دنيا از جمله کشورهاي آفريقايي، آسيايي و کم توسعه يافته و همچنين کشورهاي اروپايي و آمريکاي لاتين نيز مانند اسپانيا و برزيل با بيماري سالک روبه رو هستند.

اين مقام مسئول گفت: مبارزه با پشه سالک بسيار مشکل و بيماري آن وسيع است و ۳۰ نوع پشه کار انتقال ۲۰ نوع بيماري سالک را در دنيا انجام مي دهند.

دکتر خامسي پور يادآور شد: کشور افغانستان و عراق از جمله کشورهايي هستند که آمار مبتلايان سالک آن ها بسيار بالاست به طوري که در کابل بالغ بر ۵۰۰ هزار نفر آلوده به اين بيماري هستند.

اما دکتر نيلفروش زاده متخصص پوست بيشترين آمار مبتلايان به سالک را براي ايران و عربستان عنوان مي کند و مي گويد: کشورهاي گرمسيري مانند سوريه، ترکمنستان، عراق، ايران و عربستان بيشترين آمار ابتلا به سالک را دارند.

بيماري سالک در ايران
ساکنان استان هاي لرستان، اصفهان، ايلام، خراسان و فارس در معرض خطر جدي پشه سالک قرار دارند و اين امر چنان جدي است که در کميسيون بهداشت و درمان مجلس هم مطرح شده است. به طوري که حسن تاميني ليجاني سخنگوي کميسيون بهداشت و درمان مجلس مي گويد: اگر نتايج تحقيقات نشان دهد که عامل شيوع سالک در اين استان ها منشاء داخلي دارد و از خارج از مرزها نيامده بايد کميته ويژه اي براي مبارزه با آن تشکيل شود.

اين نماينده مردم مي گويد: طي دهه هاي اخير موفق به ريشه کن کردن سالک در کشور شده ايم، اما آمار نشان مي دهد که هر ساله در مناطق کويري ايران ۱۹ هزار نفر به سالک مبتلا مي شوند. همين ارقام ايران را در ميان ۸۸ کشور در معرض سالک دنيا، در رده ششم قرار داده است.

بودجه ويژه براي مقابله
جالب است که رئيس مرکز مديريت بيماري هاي واگير وزارت بهداشت و درمان مدعي است که مبارزه با سالک هزينه زيادي به اين وزارت خانه تحميل مي کند اما به درمان اين بيماري آن قدر توجه نمي شود و داروي اصلي درمان بيماري در مراکز بهداشت و بيمارستان ها موجود نيست.

دکتر محمد مهدي گويا در خصوص مقابله با بيماري سالک به پانا گفته است: به منظور جلوگيري از شيوع بيماري سالک اقدامات موثري در اين وزارت خانه صورت گرفته و با تلاش هايي که انجام شده شيوع اين بيماري کاهش يافته است اما بايد توجه کرد که اقدامات مقابله اي با سالک بودجه ويژه اي مي طلبد چرا که اين گونه اقدامات هزينه هاي بالايي را دربردارد.

اين مقام مسئول يادآور شد: مبارزه با سالک مسئله اي نيست که با يک سال کار قابل حل باشد و چيزي که اهميت دارد پايداري روند مبارزه است، لذا مبارزه با سالک بايد يک دوره ۱۰ تا ۱۲ ساله را طي کند و فعاليت هايي مثل موش کشي طي آن انجام شود تا بتواند تاثيرگذار باشد.

دکتر گويا متذکر مي شود: اقداماتي که براي کنترل سالک انجام مي شود، فوق العاده پرهزينه است و وزارت بهداشت به تنهايي از عهده تامين هزينه هاي آن بر نمي آيد.

معاون بهداشتي وزير بهداشت و درمان هم وزارت بهداشت را به تنهايي قادر به مهار سالک نمي داند و مي گويد: تنها دانشگاه هاي علوم پزشکي نخواهند توانست از شيوع سالک جلوگيري کنند، بلکه شهرداري ها و استانداري ها نيز بايد بر اساس مصوبه اي که وجود دارد براي جلوگيري از شيوع سالک همکاري کنند، زيرا اين از بيماري هايي نيست که وزارت بهداشت تنها و با برنامه ريزي خود بتواند از شيوع آن جلوگيري کند.

پنج استان در معرض تهديد
هرچند نيش يک پشه کوچک خطر چندان جدي به نظر نمي رسد، اما اگر اين پشه، پشه سالک باشد، تا پايان عمر عارضه سفيدرنگي رابر بدن فرد از خود به جا مي گذارد. يک کارشناس بهداشت که در زمينه سالک تحقيقاتي انجام داده است با بيان اين مطلب مي گويد: کشور ما جزو ۱۰ کشوري است که پشه سالک در آن زندگي مي کند. خراسان و ايلام هم در معرض تهديد بيشتر اين بيماري است، علاوه بر اين، ۳ استان اصفهان، لرستان و فارس هم در معرض تهديد پشه سالک قرار دارند.

اين کارشناس بهداشت به ضايعات سالک اشاره مي کند و يادآور مي شود: ضايعات سالک به ۳ شکل ديده مي شود، «شکل خشک يا نوع شهري»، «شکل مرطوب يا نوع روستايي» و همچنين «شکل عودکننده».

وي اظهارمي دارد: انسان مي تواند ناقل اين بيماري باشد از اين رو افرادي که مبتلا به سالک مي شوند بايد کاملاً روي زخم را باندپيچي و از تماس زخم حتي با ديگر نواحي بدن خودداري کنند و منتظر بمانند تا ضايعه اي که بر پوست وارد آمده کاملاً بهبود يابد.

اين کارشناس بهداشت شناسايي کانون مستعد را براي مبارزه با اين بيماري ضروري مي داند و يادآور مي شود: رها شدن زباله و فاضلاب در معابر عمومي، انباشت نخاله هاي ساختماني و کال هاي غير بهسازي شده از مهم ترين مناطق کانون سالک است. لذا مهم ترين اقدام در پيش گيري از ابتلا به سالک، از بين بردن محل هاي رشد و تکثير آن است.

پي گيري هاي بي پاسخ
باآن که تماس هاي مکرر با وزارت بهداشت داشتيم، اما موفق نشديم که از مسئولان براي نبود اين دارو در مراکز بهداشت و درمان پاسخي دريافت کنيم، البته يک فرد مطلع در اين وزارت خانه به ما گفت: ما مي دانيم که آمپول هاي بلژيکي براي بيماران عوارضي داشته، از اين رو اقدام به جمع آوري آن کرديم، اما از اين که چرا آمپول گلوکانتيم ديگر از کشور فرانسه وارد نمي شود بي اطلاع هستيم! براي اطلاع بيشتراز اين قضيه به سراغ کميسيون بهداشت و درمان مجلس مي رويم.

مراد هاشم زهي که يکي از اعضاي اين کميسيون است از نبود آمپول گلوکانتيم براي درمان بيماران مبتلا به سالک اظهار بي اطلاعي مي کند و به ما مي گويد: گلوکانتيم داروي اصلي درمان بيماران مبتلا به سالک است و بايد به آن ها تزريق شود و وزارت بهداشت هم موظف است که چنين داروهايي که جايگزين مناسبي ندارد را در اختيار بيماران قرار دهد، کميسيون بهداشت و درمان تاکنون هيچ اطلاعي در اين باره به ما نداده اگر گزارش هايي به ما ارسال شود، قطعاً پيگير خواهيم شد.