از سوي ديگر برآوردها نشان مي دهد که انواع مرکبات، سيب، گلابي، انار، موز، خرما، انبه، پسته، زرشک، پوست و سالامبور، لبنيات پاستوريزه و استريليزه، تخم مرغ، بلوط، رزين و صمغ گياهي، پسته کوهي و بنه، ماهي و محصولات شيلاتي و ده ها محصول کشاورزي و دامي تا کمتر از ۲۰-۱۰ سال پيش ضمن تامين بازارهاي داخلي، بازارهاي منطقه و بسياري از بازارهاي اروپا و آمريکا را تامين مي کرده، اما اکنون به دليل برخي سياست هاي صادراتي اين بازارها از دست رفته و بايد با مهندسي معکوس توليدي و صادراتي بار ديگر بازارهاي خارجي را احيا کنيم و ارزآوري را براي اقتصاد ملي به ارمغان آوريم.

بلوط
اگرچه رئيس جمهور مساحت جنگل هاي بلوط را ۶ ميليون هکتار اعلام کرد اما بر اساس آمار نامه ادارات کل منابع طبيعي استان هاي لرستان، کهگيلويه و بويراحمد و اصفهان، مساحت جنگل هاي بلوط حدود ۱۰ ميليون هکتار برآورد شده که سالانه حدود ۷ ميليون تن بلوط در اين مناطق توليد مي شود.

جليل وند کارشناس منابع طبيعي استان لرستان بلوط را داراي مصارف خوراکي انساني و دامي برمي شمارد و مي گويد: بسياري از عشاير کوچرو و ساکنان روستاهاي جنگلي استان لرستان از آرد بلوط براي توليد نان استفاده مي کنند. علاوه بر آن از پوست بلوط براي مصارف تغذيه دامي استفاده مي شود.

اين کارشناس، توليد دسته و پايه هاي خراطي شده تنه بلوط را منحصراً براي صادرات معرفي مي کند و ادامه مي دهد: تا ۲۰ سال پيش تاجران مبلمان خريداران پروپاقرص تنه هاي درخت بلوط بودند که با توليد پايه و دسته مبلمان و صادرات آن به کشورهاي اروپايي و عربي منابع درآمدزايي و ارزآوري به شمار مي رفتند اما در سال هاي اخير که قطع درختان بلوط ممنوع شده، استفاده از اين جنگل ها صرفاً مصارف انساني و دامي داخلي دارد.

اشکاوند ديگر کارشناس منابع طبيعي استان لرستان ميوه بلوط را داراي مصارف پزشکي و صنعتي نيز مي داند و مي گويد: توليد تانن(تانن ماده اي است که در عصاره بسياري از گياهان وجود دارد و معمولاً آن را از پوست بلوط به دست مي آورند ولي علاوه بر بلوط گياهان ديگري نيز مانند سماق، چاي، سيب نارس، برگ گردو نيز داراي تانن هستند، از گياهاني که داراي اين ماده هستند در صنعت چرم سازي استفاده مي شود: دانشنامه آزاد ويکي پديا) روغن بلوط و گال(نوعي داروي گياهي توليد شده از بلوط که براي ترميم سوختگي استفاده مي شود) از ديگر فرآورده هاي بلوط است که مصارف صنعتي و پزشکي نوين وسنتي دارد.

پسته جنگلي
جنگل هاي پسته وحشي منحصراً در ايران و در منطقه چکو در سرخس درخراسان رضوي قرار دارد. مساحت اين جنگل ها ۱۵ هزار هکتار و ميزان برداشت سالانه آن نيز ۵۰۰ تن برآورد شده است.

از درخت پسته کوهي علاوه بر پسته آجيلي نوعي صمغ خوراکي و صنعتي توليد مي شود و علاوه بر اين نوعي صمغ هيدروالکلي به دست مي آيد که مصارف دارويي براي درمان اضطراب، تسهيل در روند خواب و ... دارد.

(اسدي) بنکدار آجيل و خشکبار در بازار تهران، کشورهاي روسيه و اروپاي شمالي را خريداران عمده پسته جنگلي سرخس معرفي مي کند و مي گويد: دليل مقبوليت پسته جنگلي سرخس علاوه بر خوشمزه بودن، توليد ارگانيک آن است زيرا در توليد آن از کود و سم شيميايي استفاده نمي شود و اقليم منطقه نيز به گونه اي است که محصولات کشاورزي اعم از پسته،علوفه و ميوه هاي جنگلي از بالاترين کيفيت برخوردار است و تاکنون هيچ محموله اي از پسته جنگلي به دليل مشکوک بودن به افلاتوکسين و... برگشت داده نشده است.

وي ميزان صادرات پسته جنگلي در سال ۱۳۸۱ را بيش از ۱۰۰ تن اعلام کرد و افزود: اگرچه در سال هاي اخير ميزان صادرات به کمتر از ۱۰ تن کاهش يافته اما چنان چه اين محصول به بازار وارد شود مشتريان خارجي همچنان طالب و خريدار پسته جنگلي هستند و اين محصول ارزآوري قابل توجهي را در پي خواهد داشت.

زرشک
اگرچه زرشک در ايران تنها به مصارف خوراکي محدود شده است اما در جهان در مصارف صنعتي از اين گياه ارزشمند انواع اسيد ورنگ هاي طبيعي توليد و صادر مي کنند.

بيش از ۹۸ درصد زرشک معادل ۱۴ هزارتن در عرصه هاي بياباني و باغ هاي دست کاشت استان خراسان جنوبي به صورت ارگانيک و عاري از هرگونه باقي مانده سموم و کودشيميايي توليد مي شود.

يک کارشناس جهاد کشاورزي خراسان رضوي صادرات زرشک را به صورت غير رسمي مي داند و مي گويد: چنان چه زمينه صادرات رسمي اين محصول فراهم شود، تحول اقتصادي عظيمي در منطقه به وجود خواهد آمد به ويژه اين که در سال هاي اخير کشت هاي دستي (احداث باغ هاي زرشک) توسعه يافته و کشورهاي عراق، امارات و اميرنشين هاي حاشيه خليج فارس خريداران عمده زرشک بيرجند و قاين بوده و مي توان با ايجاد زمينه صادرات زرشک به اين کشورها و صادرات مجدد به ساير کشورها منبع ارزآوري براي زرشک کاران استان فراهم کرد.

انبه
اگرچه انبه ميوه بومي مناطق استوايي و آمريکاي جنوبي است اما اين محصول در سال هاي اخير در کشورهاي ايران، پاکستان و هند نيز کشت مي شود و استان هرمزگان با ۲۵۰۰ هکتار باغ انبه و برداشت ۱۶ هزار تن رتبه اول را از آن خود کرده است.

پايگاه خبري سازمان جهاد کشاورزي استان هرمزگان سابقه توليد انبه در ايران را ۳۰۰ تا ۴۰۰ سال ذکر و بخشي از انبه توليدي استان را محصول صادراتي اين ميوه به کشورهاي پاکستان و عراق اعلام کرده است.

فندق
رتبه دوم توليد فندق خاورميانه و رتبه ششم جهاني بيانگر اهميت نقش اين محصول لوکس باغي در سبد صادراتي کشور است. سطح زير کشت فندق در کشور ۲۰ هزار هکتار و ميزان برداشت ۱۸ هزار تن اعلام شده و اين در حالي است که در پايان برنامه پنجم توسعه (۱۳۹۳) پيش بيني افزايش سطح زير کشت فندق به ۶۷ هزار هکتار و ميزان توليد ۳۸ هزار تن برآورد شده بود.

بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزي آخرين ميزان صادرات فندق به اروپا معادل ۵۰ تن اعلام شده که با توجه به ميزان توليد ۱۸ هزار تن، اين رقم بسيار ناچيز است و مي توان با برنامه ريزي و سياست گذاري هاي صادراتي بار ديگر بازار از دست رفته فندق ايران(که هم اکنون ترکيه آن را تصاحب کرده) احيا شود.

پوست و سالامبور
صادرات پوست دباغي نشده و سالامبور از سال ۱۳۴۹ در ايران آغاز شده است. در آن سال ها کشورهاي اروپايي و آمريکا پوست و سالامبور ايراني را حتي به پوست و سالامبور هند، چين و نيوزلند نيز ترجيح نمي دادند. اوج صادرات اين فرآورده دامي در سال ۱۳۵۸ گزارش شده است و پس از آن روند کاهشي آن آغاز شد.

هم اکنون سالانه ۳ ميليون جلد پوست گاوي، ۲۱ ميليون جلد پوست گوسفندي و 7.5 جلد پوست بزي در کشور توليد مي شود که به دليل فناوري قديمي و سنتي تنها ۱۰ درصد آن زمينه صادراتي دارد.

استان تهران و خراسان رضوي بهترين چرم خام توليدي را به بازار داخلي در کشورهاي منطقه عرضه مي کنند.

ارزش ريالي پوست، چرم، سالامبور و کراست(چرم دباغي شده وآماده مصرف براي توليد لباس، کيف، کفش و...) معادل 1.2 ميليارد دلار برآورد شده که فقط ۲۰۰ ميليون دلار آن در سال ۱۳۹۰ به خارج صادر شده است.

موز
در حالي که معاون بازرگاني خارجي وزارت صنعت، معدن و تجارت ميزان مورد نياز مصرف موز در شب عيد را ۲۰۰ هزار تن و ميزان واردات آن را نيز ۲۰۰ تن به گزارشگر خراسان اعلام کرده، مي گويد: از ميزان ۱۱۰ هزار تن موز توليدي در استان سيستان و بلوچستان غفلت شده است.

کيخا رئيس سازمان جهاد کشاورزي استان سيستان و بلوچستان سطح زير کشت باغ هاي موز در شهرستان هاي چابهار، کنارک، سرباز و نيک شهر را ۵ هزار هکتار و ميزان برداشت از هر هکتار را بيش از ۳۰ تن اعلام کرد.

وي افزود: طرحي با هماهنگي وزارت جهاد کشاورزي در دست اجراست تا به زودي سطح زير کشت موز در اين استان با هدف خودکفايي کشور در اين محصول به ۱۰ هزار هکتار برسد.

خاويار
خاويار ايران محصولي کاملاً بي رقيب در جهان است. اوج توليد اين محصول در سال ۱۳۷۰ با توليد ۲۸۳ تن خاويار به ثبت رسيده است اما ميزان توليد آن در ۱۵ سال گذشته ۱۴ تن اعلام شده و چندي پيش رئيس سازمان شيلات کشور اعلام کرد: تاکنون بيش از ۳۰۰ کيلوگرم! خاويار پرورشي از مزارع کشور استحصال شده و تا پايان سال (۱۳۹۰) قطعاً ميزان توليد خاويار پرورشي ايران به بيش از يک تن مي رسد.

اعلام خبر افت شديد توليد خاويار در حالي است که نشان تجاري خاويار ايراني شناخته شده ترين نشان تجاري جهاني اين محصول شيلاتي است و در غفلت مسئولان شيلات ايران، امارات متحده عربي بزرگ ترين مجتمع پرورش ماهيان خاوياري جهان را با سرمايه گذاري ۱۱۵ ميليون دلاري در دست احداث دارد و پيش بيني مي شود که اين مجتمع ۱۰ درصد تقاضاي جهاني خاويار را به ميزان ۳۵ تن در سال توليد کند.

زيره سبز
زيره سبز يکي از محصولات صنعتي کشاورزي است که در پزشکي نوين، طب سنتي، صنايع غذايي و بهداشتي کاربردهاي فراواني دارد.

اين محصول در استان هاي جنوب شرقي کشور توليد و از سطح زير کشت ۵۰۰ هزار هکتار ديم و آبي سالانه ۱۲ هزار تن زيره سبز برداشت مي شود.

مهم ترين منطقه زيره سبز کشور استان هاي خراسان (خراسان رضوي، جنوبي و شمالي)، يزد و اصفهان گزارش شده است.

زيره سبز به دليل نياز آبي کم و طول فصل رشد کوتاه در سال هاي اخير مورد توجه کشاورزان قرار گرفته و با وجود اين که سطح زير کشت آن در ۲۰ سال گذشته حدود ۴ برابر شده است، گزارش رسمي از ميزان صادرات آن ديده نمي شود و اين در حالي است که به گزارش وب سايت رسمي فروش زعفران ايران زيره سبز صادر شده از آلمان در ايران توليد شده و سهم ارزش افزوده اين محصول صادراتي نصيب ديگر کشورها مي شود.

آدامس طبيعي
سقز يا آدامس طبيعي عصاره درختان وحشي بنه است. اين محصول مصارف صنعتي و غذايي دارد.

بر اساس آمار نامه سازمان جنگل ها و منابع طبيعي از ۲۰-۱۰ هزار درخت بنه در حاشيه جنگل هاي زاگرس ۴۵۰۰ تن سقز به دست مي آيد که تا ۱۰ سال بيش از ۹۰ درصد آن به صورت فله به تايلند صادر مي شد که البته اين وضعيت براي ساير کشورها هم رخ مي دهد و سقز توليدي پاکستان و افغانستان و مغولستان به تايلند صادر مي شود و پس از فرآوري به کشورهاي مبدا صادرات مجدد مي شود!

شير و صنايع لبني پاستوريزه
بسياري از کشورهاي اسلامي به محصولات کشاورزي و به ويژه محصولات لبني ايراني به ويژه استان خراسان رضوي به ديده تبرک مي نگرند و بازديدهاي ميداني از مراکز فروش کشورهاي عربي خليج فارس نيز به خوبي نشان مي دهد که ماست، پنير و خامه صادراتي استان خراسان رضوي در بازارهاي اين کشورها بسيار مصرف مي شود.

رئيس سازمان جهاد کشاورزي خراسان رضوي نيز از برنامه ريزي و هماهنگي با کارخانجات صنايع لبني خراسان رضوي براي بازاريابي در اين کشورها سخن مي گويد: بازديدهايي توسط کارشناسان صنايع غذايي لبنان و عراق براي آغاز برنامه صادرات محصولات لبني به اين کشورها انجام شده و با کمک معاونان وزير در سطح وزارت خانه صادرات محصولات کشاورزي به اين کشورها تسهيل مي شود.