موضوع تقلب يکي از قديمي ترين معضلات بشر بوده است؛ هر چند در دنياي امروز مفهوم قاچاق نيز ارتباط تنگاتنگي با تقلب دارد، چرا که اين گونه محصولات نيز هيچ گونه هويتي، متولي و مسئولي ندارد و در صورت بروز هرگونه مشکل پاسخ گوي مشخصي نيز براي مصرف کنندگان کالاهاي قاچاق وجود نخواهد داشت.

معضل تقلب در محصولات مصرفي، امروزه به شکل گسترده اي مطرح است و با توجه به رشد فزاينده اين مشکل در سطح کشورها و جهان، سازمان هاي ملي و بين المللي متعددي براي مبارزه و مقابله با اين معضل شکل گرفته است. اين سازمان ها بازار تقلب را بازاري بسيار وسيع و خطرناک توصيف مي کنند.

معضل محصولات تقلبي از ابعاد گوناگون اهميت دارد که از جمله آن مي توان به مواردي همچون لطمات مالي به بنگاه هاي تجاري و صنعتي، لطمات جاني به مصرف کنندگان (دارو ، محصولات غذايي ، بهداشتي و آرايشي و...)، لطمات مالي به مصرف کنندگان و تبعات اقتصادي به کشور اشاره کرد.

دارو نيز با توجه به مولفه کليدي "سود قابل توجه" به شدت مورد توجه سوء استفاده گرهاست. سطح خطري که داروهاي قاچاق و تقلبي براي بيماران دارد در مقايسه با ساير کالاهاي تقلبي و قاچاق بسيار وسيع تر و پر اهميت تر است.

اهميت معضل تقلبات دارويي و وخامت آن در سطح بين المللي اولين بار در سال 1985 در نشست متخصصان درباره استفاده منطقي از داروها در نايروبي مطرح شد و متخصصان حاضر در اين نشست از سازمان بهداشت جهاني خواستند تا نسبت به بررسي موضوع و ارائه اطلاعات کافي به همه کشورها اقدام کند. سازمان جهاني بهداشت (WHO) با اعلام تقلبي بودن به طور ميانگين حدود 10 درصد داروها در جهان که ميزان آن يک تا 3 درصد در کشورهاي توسعه يافته، 10 تا 15 درصد در کشورهاي در حال توسعه و در نهايت حدود 50 درصد در کشورهاي کمتر توسعه يافته است خطر جدي اين گونه تقلب را در جهان مورد تاکيد قرار داده است.

داروي تقلبي چيست؟
مطابق تعريف سازمان بهداشت جهاني "داروهاي تقلبي داروهايي هستند که از روي عمد و با قصد متقلبانه از لحاظ هويت ، منشاء يا هر دوي آن برچسب گذاري اشتباه شده اند. محصولات تقلبي مي توانند شامل محصولاتي داراي ماده موثره درست ، ماده موثره نادرست، فاقد ماده موثره ، حاوي ماده موثره ناکافي يا بسته بندي تقلبي باشد."

حال با توجه به خطر داروهاي قاچاق و تقلبي براي مردم، سازمان غذا و داروي کشور براي اطمينان مردم از خريد داروهاي اصل اقدام به آغاز طرح برچسب اصالت دارو در سطح کشور کرده است.

اين طرح در خراسان رضوي نيز از ابتداي اسفندماه 91 در سطح داروخانه ها و فروشگاه هاي لوازم بهداشتي و آرايشي آغاز شده است که البته هنوز در بين مردم به صورت دقيق شناخته شده نيست. از همين رو با دکتر محمدرضا صابري معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي مشهد گفت و گو کرديم تا از جزئيات طرح برچسب اصالت دارو بپرسيم و ضرورت توجه مردم به خريد داروهاي خارجي داراي برچسب اصالت را يادآوري کنيم.

مردم داروهاي خارجي با برچسب اصالت بخرند
دکتر صابري در گفت و گو با خراسان ابتدا بر اين ضرورت تاکيد مي کند که مردم در خريد دارو و لوازم آرايشي و بهداشتي به وجود برچسب اصالت دارو بر روي محصول دقت و حتما کد برچسب را از طريق يکي از روش هاي موجود استعلام کنند.

وي مي افزايد: «برچسب اصالت دارو يک شبکه نظارت مردمي است و وظيفه اصلي نظارت براين شبکه به عهده خود مردم است چرا که اگر مردم محصولات خارجي بدون برچسب اصالت دارو را خريداري نکنند، داروخانه ها و فروشگاه هاي لوازم بهداشتي و آرايشي نيز به سراغ اين محصولات نمي روند.»

دکتر صابري البته اين را هم مي گويد که معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي مشهد نظارت و بازرسي از داروخانه ها را جزو وظايف ذاتي خود مي داند و به طور مستمر بر وجود برچسب اصالت در داروهاي خارجي موجود در داروخانه ها نظارت مي کند: «بخش بازرسي معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي مشهد در حال نظارت بر داروخانه هاست و به طور مستمر از وجود برچسب اصالت در داروهاي خارجي اطمينان حاصل مي کند؛ البته اگر خود مردم رعايت کنند و فقط داروهاي با برچسب اصالت را خريداري کنند ميزان داروهاي خارجي تقلبي کاهش پيدا مي کند.»

وي باز هم بر وظيفه نظارتي معاونت غذا و دارو تاکيد مي کند و مي گويد: نظارت و بازرسي جزو وظايف مستمر ماست که به کمک مردم به اين وظيفه عمل مي کنيم.

دليل وجود داروي خارجي بدون برچسب اصالت در بازار
معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي مشهد سپس در پاسخ به سوال خراسان درباره وجود برخي داروهاي خارجي بدون برچسب اصالت در داروخانه ها مي گويد: بخشي از داروهاي موجود در بازار که از قبل در داروخانه ها وجود دارد ممکن است بدون برچسب اصالت باشد که البته مهلت زماني براي مصرف آن تعيين شده است ولي آن بخش از داروهايي که از ابتداي اسفند 91 وارد شده است، حتما بايد با برچسب اصالت به فروش برسد.