چهار هزار سر فصل علوم انسانی بازنگری شد

اعتماد| چهار هزار سر فصل علوم انساني طي دو دوره گذشته وزارت علوم مورد بازنگري و تغيير قرار گرفت. اسلامي كردن دانشگاه‌ها از جمله اصلي‌ترين و تبليغاتي‌ترين برنامه‌هاي وزارت علوم در اين دوره بود. اين روند از يك طرف تفكيك جنسيتي گسترده دانشجويان در دانشگاه‌ها و افزايش تعداد دانشگاه‌هاي تك‌جنسيتي را شامل مي‌شد و از طرف ديگر تغيير محتواي علوم از جمله علوم انساني را در بر مي‌گرفت. در همين راستا علوم انساني در دوران وزارت كامران دانشجو دچار تغيير و تحولات اساسي از نظر محتواي دروس، رشته‌ها و گرايش‌هاي درسي و همچنين استادان فعال در اين حوزه شد. بازنگري سر فصل‌ها، حذف و محدود شدن رشته‌هاي دانشگاهي علوم انساني و دانشجويان اين رشته و همچنين بازنشستگي استادان مطرح اين حوزه نمونه‌يي از عملكرد وزارت علوم در در اين زمينه است. با اين وجود كامران دانشجو اگرچه اقداماتي همچون بازنشستگي استادان را قبول ندارد و از افزايش سن بازنشستگي در اين دوره خبر مي‌دهد اما تغيير چهار هزار سر فصل علوم انساني را دستاورد مثبت اين دوره مي‌داند و از آن دفاع مي‌كند. او در آخرين روزهاي دولت دهم با اعلام اين خبر تاكيد دارد «نگاه ما به علوم انساني بايد تغيير كند.»اما شتابزدگي وزارت علوم در اين دوره در تغيير سرفصل‌ها و محتواي رشته‌هاي علوم انساني تا حدي بود كه حتي انتقاد بسياري از مسوولان بازنگري علوم انساني از جمله اعضاي شوراي تحول و ارتقاي علوم انساني را نسبت به عملكرد وزارت علوم به دنبال داشت. وزارت علوم اصرار داشت بازنگري سرفصل‌ها و تغيير در محتواي رشته‌هاي علوم انساني را با وجود گستردگي و دامنه اين رشته‌ها و سرفصل‌هاي مربوط به آن تا پايان اين دوره به اتمام برساند و آمارهاي كمّي مربوط به بازنگري‌ها را در كنار ساير دستاوردهاي وزارت علوم قرار دهد. در همين راستا از ابتداي مطرح شدن بازنگري علوم انساني، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي از سوي اين وزارتخانه ماموريت يافت بازنگري‌هاي سرفصل‌ها را شروع كند و با همان شتابزدگي كه پژوهشگاه بازنگري سرفصل‌ها را به اتمام رساند، دانشگاه علامه طباطبايي از سوي وزارت علوم بازنگري محتواي رشته‌هاي علوم انساني را شروع كرد. اين دانشگاه نيز به رياست صدرالدين شريعتي در صدر دانشگاه‌هاي كشور به تقويت هر چه بيشتر ارتباط حوزه و دانشگاه در راستاي اسلامي كردن علوم انساني پرداخت. 555 درس منتخب از ميان 38 رشته علوم انساني شروع به بازنگري شد و نهايتا به بازنگري گسترده در رشته‌هايي همچون علوم اجتماعي، روانشناسي و فلسفه علوم سياسي انجاميد. آخرين اخبار وزارت علوم در اين زمينه هم به معرفي 136 واحد درسي جديد رشته علوم سياسي ختم شد. در همين راستا وزير علوم در سال 90 تاكيد كرد بنا به تشخيص شوراي تحول در علوم انساني، 15 رشته در اولويت بازنگري قرار گرفته‌اند و نزديك به 400 سرفصل درسي علوم انساني دانشگاه‌ها در مرحله بازنگري قرار دارد. بر اين اساس رشته‌هاي علوم انساني همچون جامعه‌شناسي، اقتصاد و مديريت در اولويت بازنگري قرار گرفتند. بعد از بازنگري علوم انساني از سوي وزات علوم نهايتا شوراي تحول، ارتقا و بازنگري علوم انساني متشكل از روحانيون و اعضاي حوزه علميه قم از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصويب سرفصل‌ها و دروس بازنگري شده براي ابلاغ به دانشگاه‌ها را برعهده داشتند. در همين راستا روز گذشته دبير شوراي برنامه‌ريزي آموزش عالي از بازنگري شش هزار سرفصل دروس دانشگاهي خبر داد. به گفته او تا پايان برنامه پنجم توسعه، 14 هزار سرفصل در نوبت بازنگري قرار مي‌گيرد. علاوه بر بازنگري علوم انساني، بازنگري برنامه درسي دانشگاه‌ها در مقاطع مختلف تحصيلي از جمله كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكترا از سال 89 در دستور كار وزارت علوم قرار گرفت. براساس قانون برنامه پنجم توسعه بايد بيش از 20 هزار سرفصل آموزشي كه معادل بيش از هزار برنامه درسي است در تمامي سه مقطع تحصيلي مورد بازنگري قرار مي‌گرفت. به گفته سعيد قديمي دبير شوراي برنامه‌ريزي آموزش عالي در دو سال ابتدايي قانون برنامه پنجم توسعه حدود 200 برنامه درسي كه معادل شش هزار سرفصل مي‌شود، مورد بازنگري قرار گرفت. بر اين اساس هم‌اكنون 200 برنامه جديد درسي به دانشگاه‌ها ابلاغ شده ودر حال تدريس در دانشگاه‌هاست. قديمي با بيان اينكه بازنگري 14 هزار سرفصل درسي براي سه سال باقي مانده تا پايان برنامه پنجم در دستور كار قرار دارد، به «مهر» گفت: «براين اساس تا سال 95 حدود 800 برنامه درسي مورد بازنگري قرار خواهد گرفت.» با اين وجود مسوولان وزارت علوم در اين دوره از كمبود بودجه اختصاص داده شده به بازنگري‌ها انتقاد داشتند. قديمي چندي پيش خبر داده بود 14 هزار سرفصل در انتظار بازنگري به علت كمبود بودجه متوقف شده‌اند. چندي پيش رييس دانشگاه هنر اصفهان هم اعلام كرد بازنگري بيش از 30 رشته هنر به دليل محدوديت‌هاي بودجه‌يي ناتمام مانده است. به گفته مديركل برنامه‌ريزي آموزشي وزارت علوم طي دوسال گذشته كه سال اول برنامه پنجم بوده كمترين منابع مالي در دولت و مجلس به بازنگري دروس و سرفصل‌ها اختصاص داده شده است و اكنون 14هزار سرفصل در انتظار بازنگري هستند. مسوولان وزارت علوم مي‌گويند تاكنون توانستيم كمتر از 20 هزار برنامه درسي را بازنگري و تدوين كنيم و درخوشبينانه‌ترين شرايط بيش از 14 هزار سرفصل ديگر باقي مانده است. سعيد قديمي مي‌گويد اگر روند پشتيباني قانوني و مالي مثل دو سال گذشته باشد، قطعا نمي‌توانيم تكاليف برنامه پنجم را پاسخگو باشيم. به گفته او در برنامه جديد، كمتر از شش هزار سرفصل بازنگري و تدوين شده، منابعي كه به اينها اختصاص داده شده تقريبا صفر بوده و به دانشگاه علامه كه در دو سال گذشته بيشترين هزينه را صرف بازنگري‌ها كرده تاكنون يك ريال پرداخت نشده است. به گفته اين مقام مسوول وزارت علوم، طي دو سال گذشته حدود شش هزار سرفصل جديد و بازنگري به تصويب شوراي برنامه‌ريزي رسيد كه بالغ بر 200 رشته در مقاطع مختلف است و 14 هزار سرفصل هم براي سه سال باقيمانده تا پايان برنامه پنجم بايد بازنگري شود. با اين وجود وزارت علوم در اين روند تنها نبود. بر اساس مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، سرفصل‌هاي بازنگري شده علوم انساني بايد براي تصويب نهايي، از فيلتر شوراي تحول، ارتقاي بازنگري در علوم انساني باعضويت روحانيون و تعدادي از اعضاي حوزه‌هاي علميه عبور مي‌كرد. در اين ميان وزير علوم بخشي از انتقادات نسبت به تاخير در ارائه سرفصل‌هاي علوم انساني را كه قرار بود از مهرماه سال 90 در دانشگاه اعمال شود، به تاخير شوراي تحول علوم انساني مربوط مي‌داند و معتقد است وزارت علوم كار خود را انجام داده است. از جمله نتايج ديگر عملكرد وزارت علوم در اين دوره در راستاي اسلامي كردن دانشگاه‌ها، رسيدن دانشگاه‌هاي تك جنسيتي به 26 دانشگاه است. دانشجو اما در پاسخ به منتقداني كه مي‌گويند دانشگاه تك جنسيتي موفق نيست و موجب افت كيفي مي‌شود، مي‌گويد: «ما نظرسنجي‌هايي درباره دانشگاه‌هاي تك‌جنسيتي و ميزان موافقت خانواده‌ها با آن و پيشرفت‌هاي تحصيلي داريم. الان آماري ارائه نمي‌كنم. فقط مي‌گويم كه مشروطي‌ها در دانشگاه‌هاي تك‌جنسيتي و تفكيك‌ جنسيتي شده نسبت به دانشگاه‌هاي ديگر كمتر است و معدل‌ها بالا رفته است. عملكرد وزات علوم در زمينه اسلامي كردن و بازنگري علوم انساني در دانشگاه‌ها «حذف ?? رشته علوم انساني»، در مقطع كارشناسي، در دانشگاه علامه طباطبايي در كنكور دو سال پيش دانشگاه‌ها را در پي داشت.