در زمان افتتاح این دو فاز مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس گفته بود: این پروژه به طور صد درصد تمام مراحل، طراحی، ساخت،‌ توسعه و راه‌اندازی آن به دست توانمند فرزندان ایرانی به بارنشسته است.

سردار مهندس عبداللهی، فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء نیز در روز افتتاح این فازها گفته بود: در هنگام اجرای مراحل مختلف پالایشگاه رکوردهای بی نظیری توسط سخت کوشان و دست اندرکاران پروژه در بخش های دریا و خشکی زده شد. در مجموع با صرف بیش از ٩٢میلیون نفر ساعت کار، پروژه فازهای ١٥ و ١٦ پارس جنوبی به عنوان یکی از پیشرفته ترین پالایشگاههای گازی کشور محسوب می شود که بحمد الله واحد اول آن با حضور رییس جمهور محترم به بهره برداری رسید.

بیژن نامدار زنگنه اما چند روز پیش به خبرنگاران گفت که این دو فاز برای رسیدن به تولید خیلی کار دارند و نمی توان زمان دقیقی را برای تولیدی شدن این دو فاز اعلام کرد. شاید تولید از فاز ۱۵ و۱۶ میدان گازی پارس جنوبی نیمه دوم سال ۱۳۹۳ محقق شود.

مروری بر مسیری که فازهای ۱۵ و ۱۶ طی کردند
قرارداد این دو فاز از طرح توسعه پارس جنوبی در تیر سال ۱۳۸۵ با کنسرسیومی از شرکت های ایرانی منعقد شد. رقم این قرارداد نیز ۱/۹۵ میلیارد دلار و زمان اجرای آن ۵۲ ماه تعیین شده بود.
شرح کار این قرارداد شامل موارد زیر می شد:
۱- ساخت و نصب دو سکوی دریایی هر کدام شامل ۱۲ حلقه چاه با ظرفیت تولید هر یک معادل ۱ میلیارد فوت مکعب یا ۲۸ میلیون مترمکعب در روز
۲- دو خط لوله ۳۲ اینچی به طول تقریی ۱۵۰ کیلومتر
۳- تأسیسات پالایشگاه خشکی با ظرفیت تولید ۲ میلیارد فوت مکعب یا ۵۶ میلیون متر مکعب گاز شیرین به علاوه تولید ۸۰ هزار بشکه میعانات گازی و ۴۰۰ تن گوگرد در روز

به استناد گزارشات رسمی شرکت ملی نفت ایران، از زمان امضاء قرارداد تاکنون و در مقاطع مختلف مطابق جدول ذیل می باشد:
تاریخ قرارداد رقم اولیه قرارداد رقم کنونی قرارداد ۲۵
خرداد
۸۹ ۱۴
تیر
۹۰ ۱۵
دی
۹۰ ۵
اردیبهشت
۹۱ ۲۵
مرداد
۹۱ ۲۰
اردیبهشت
۹۲ ۴
تیر
۹۲
۴
تیر
۸۵ ۱۹۵۰ میلیون دلار ۴۸۵۳
میلیون دلار ۴۵ درصد 70/66
درصد 79/5
درصد 84/19
درصد 87/8
درصد ۹۰
درصد 90/87
درصد

همان گونه که ملاحظه می شود طی چهار سال نخست این قرارداد، پیشرفت پروژه تنها ۴۵ درصد بوده است. طی دو سال بعد از ۲۵ خرداد ۸۹ تا ۲۵ مرداد ۹۱ پیشرفت پروژه به ۹۰ درصد رسید. از مرداد ۹۱ تا تیر ۹۲ پروژه، کمتر از یک درصد پیشرفت می کند و نهایتاً در ۹ مرداد ۹۲ اعلام می شود که پروژه عظیم فازهای ۱۵ و۱۶ پارس جنوبی تکمیل و توسط رییس جمهور افتتاح شده است.

پرسش هایی در این میان مطرح می شود:
۱- نوسانات روند اجرایی این پروژه به چه دلیل بوده و چرا در حالی که پروژه در طول چهار سال ابتدایی قرارداد (در حالی که قرار بوده پروژه تنها چهار سال و چهار ماه طول بکشد) به طور متوسط سالی ۱۱ درصد و در دو سال بعد، به طور متوسط سالی ۲۱/۵ درصد پیشرفت پیشرفت کرده است، چگونه در طول یک سال آخر تنها ۳ درصد پیشرفت نموده است. از سوی دیگر در حالی که پروژه در تیر ماه ۹۲ در مرحله کمتر از ۹۱ درصد بوده چگونه در مدت یک ماه به پیشرفت صددرصدی، آن گونه که مدیرعامل شرکت نفت وگاز پارس مدعی شده، رسیده است؟

۲- مفهوم آماده بودن پروژه در ذهن آقایانی که این پروژه را در روز نهم مرداد امسال افتتاح کردند، چیست؟ این که مدیران ارشد کنونی وزارت نفت و کارشناسان پروژه مذکور تأیید می کنند که تاکنون این دو فاز تولیدی نداشته و تا رسیدن به تولید از این دو فاز حداقل یک سال و نیم فاصله داریم، با مدعای ایشان چگونه قابل جمع است؟

۳- آیا سکوهای این دو فاز که در شرکت صف و ایزوایکو در حال ساخت است و گفته می شود که در مجموع پیشرفتی کمتر از ۵۰ درصد داشته اند، نقشی در پروژه نداشته و برای بهره برداری از آن نیازی به نصب آن ها نیست؟ اساساً بدون در اختیار داشتن پلتفرم سکوها، تجهیزات این دو فاز چگونه نصب شده و چه چیزی افتتاح شده است؟
گفتنی است ساخت سکوی فاز ۱۵ به وزن پلتفرم ۴۵۰۰ تن که قرار بوده طی مدت ۴۴ ماه در شرکت صف ساخته شود هم اکنون در حالی که ۷ سال از شروع پروژه می گذرد، همچنان ادامه دارد. سکوی فاز ۱۶ نیز که قرارداد ساخت آن با شرکت ایزوایکو بسته شده، همچنان در این شرکت در حال ساخت است.

۴- از مجموع ۲۴ حلقه چاه این دو فاز، حفاری چند حلقه به طور کامل پایان یافته و در حال استخراج است؟ آیا خط لوله۳۲ اینچی ۱۵۰ کیلومتری پروژه ساخته شده و درحال انتقال گاز به پالایشگاه است؟ یا آنگونه که خبر می رسد برای افتتاح نمایشی پروژه، گاز از فازهای قبلی به پالایشگاه این فاز منتقل شده و مشعل ها به صورت نمایشی روشن شده اند؟

۵- قیمت تمام شده پروژه با توجه به تأخیر زیاد در عملیات اجرایی، چه تغییراتی پیدا کرده است؟ آیا افزایش هزینه این فازها از ۱/۹۵ میلیارد دلار به ۴/۸۵ میلیارد دلار واقعیت دارد؟ در صورت صحت این خبر، چه کسی پاسخگوی تحمیل این هزینه هنگفت بر کشور است؟

الف برای دستیابی به پاسخ پرشش هایی که در این باره وجود دارد، با مهندس رستم قاسمی وزیر سابق نفت تماس گرفت. مهندس قاسمی درباره علت افتتاح فازهای ۱۵ و۱۶، در حالی که هنوز بخش هایی از آن آماده نیست، به خبرنگار الف گفت: در همه فازهای پارس جنوبی، روال این بوده که همه «ترین» ها را با هم افتتاح نمی کنند. هر فاز معمولاً ۴ ترین دارد که در هر ترین ۱۲/۵ میلیون مترمکعب گاز تولید می شود. هیچ گاه ۴ ترین را با هم راه اندازی نمی کنند.

وزیر سابق نفت افزود: با وجود آنکه قرارداد پروژه در سال ۱۳۸۵ منعقد شده ولی عملیات اجرایی در سال ۱۳۸۶ شروع شده است. بنابراین ۶ سال از آغاز عملیات اجرایی این پروژه می گذرد. از طرف دیگر توجه داشته باشید که در ۵ فازی که در دولت هشتم شروع شده بود، در حالی که در همه آن ها پیمانکاران بزرگ خارجی طرف قرارداد بودند، طول مدت پروژه در همه موارد بیشتر از فازهای ۱۵ و ۱۶ بوده است. فاز یک به مدت ۸۶ ماه، فاز ۲و۳ به مدت ۷۲ ماه و فاز ۴و۵ به مدت ۶۱ ماه اجرا شده اند.

وی با بیان اینکه در سال های اولیه، پروژه با مشکلات مالی روبرو بوده، اضافه کرد: معمولاً فازهای پارس جنوبی روی ۹۲ تا ۹۳ درصد راه اندازی می شوند و ۵ درصد آخر کار هم مربوط به تأسیسات جانبی و ایمنی نظیر تأسیسات آتش نشانی و ... است که بعد از راه اندازی تکمیل می شود.

مهندس رستم قاسمی ضمن تکذیب کاهش در شرح کار قرارداد فازهای ۱۵ و ۱۶، تصریح کرد: نه تنها واحدهایی نظیر بازیابی سولفور از پروژه فاز ۱۵و۱۶ حذف نشده، بلکه خلوص گوگرد تولیدی این واحد نیز ۹۹/۹ درصد بوده و از این نظر در کل فازهای پارس جنوبی بی نظیر است.