چین؛ «دیوار آتشین بزرگ» عظیم‌ترین سیستم سانسور

روزنامه بهار: چین با داشتن بیش از 540‌میلیون کاربر اینترنت، از این لحاظ جایگاه نخست جهان را دارد. اما همزمان از نظر سانسور در فضای وب نیز مقام اول را دارد. به‌طوری که این کشور را «بزرگ‌ترین دشمن اینترنت در جهان» نامیده‌اند. چین عظیم‌ترین و پیچیده‌ترین سیستم فیلترینگ را دارد. سازمان «گزارشگران بدون مرز» اوایل امسال به مناسبت روز جهانی مبارزه با سانسور اینترنت، کشور‌های پیشتاز در سانسور اینترنت را معرفی کرد. به گفته این سازمان در چین بیش از هر جایی، فعالان بخش خبر و رسانه در زندان به سر می‌برند. پروژه‌ سپر طلایی یا «دیوار آتشین بزرگ چین» عظیم‌ترین سیستم سانسور آنلاین در جهان است‌ که توسط وزارت امنیت عمومی چین اجرا می‌شود. عمده‌ گروه‌ها و موضوعاتی که شامل فیلترینگ می‌شوند، فعالان حقوق‌بشر، روزنامه‌نگاران آزاد، دگراندیشان و تمرین‌کنندگان روش معنوی فالون گونگ هستند. «بیجینگ‌نیوز» از رسانه‌های دولتی چین گزارش داده است که مجموع تعداد کسانی که صرفا برای نظارت بر اینترنت استخدام شده‌اند از مرز دو‌میلیون نفر گذشته است. استخدام این دو‌میلیون نفر تنها یک گام از پروژه‌ای عظیم است که هنوز ناشناخته‌های بسیاری درباره آن وجود دارد. دویچه‌وله گزارش می‌دهد که این افراد با استفاده از یک نرم‌افزار پانصد‌هزار دلاری، به جست‌وجوی کلیدواژه‌هایی می‌پردازند که جزو خطوط قرمز حکومت چین‌ است. وقتی تعداد ارسال‌های مرتبط با یک موضوع به حد مشخصی برسد، سیستم به‌صورت خودکار هشدار می‌دهد. درحال حاضر تمرکز دولت روی رسانه‌های اجتماعی است. برآورد می‌شود که فقط در «وایبو» که وب‌سایتی چینی و شبیه به توییتر است، روزانه حدود صد‌میلیون پیام منتشر می‌شود.
نگرانی رهبران چین از رسوایی اینترنتی
طبق شواهد در چین، عوامل حزب کمونیست در 14 سال اخیر توسط بیمارستان‌ها، زندان‌ها و اردوگاه‌های کار اجباری اقدام به برداشتن اندام حیاتی بدن ده‌ها‌هزار انسان زنده کرده‌اند. مسلمانان اویغور، ساکنان تبت و زندانیان عقیدتی بخشی از قربانیان هستند. اما تحقیقات حاکی است که عمده قربانیان کسانی بوده‌اند که روش معنوی فالون‌گونگ را تمرین می‌کرده‌اند. فالون‌گونگ (فالون دافا) که یکی از روش‌های مراقبه و تزکیه است، از سال 1992 به دلیل فواید چشمگیر آن در بهبود سلامت روحی و جسمی مردم، در چین محبوبیت زیادی پیدا کرد. اما حزب کمونیست نگران شد که گسترش این روش معنوی باعث حذف باورها و ایده‌های کمونیستی از جامعه شود، بنابراین در سال 1999 راه آزار و سرکوب شدید آن را در پیش گرفت. مجله ویکلی‌استاندارد به نقل از اِتان گاتمن، محقق و نویسنده می‌گوید که دست‌کم 65‌هزار تمرین‌کننده روش فالون‌گونگ، قربانی تجارت اعضای بدن در چین شده‌اند. از مارس 2006 تا امروز، محققان زیادی تحقیقات خود را در این‌باره آغاز کردند. بخشی از این تحقیقات شامل بررسی مطالب موجود در وب‌سایت‌های رسمی بیمارستان‌ها و مراکز پیوند عضو در چین بوده است. این وب‌سایت‌ها نشان می‌دهند که آمار پیوند عضو از زمان شروع آزار و شکنجه فالون‌گونگ (فالون دافا) در سال 1999 رشد چندصد‌درصدی داشته و تعداد مراکز پیوند عضو نیز افزایش عجیبی داشته است. وب‌سایت‌های مراکز پیوند عضو برای جذب مشتری رقابت می‌کنند. در وب‏سایت مرکز پیوند اعضای مشرق‏زمین در شهر تیان‏جین عنوان شده بود که طی یک هفته، 12 پیوند کبد انجام می‌شود و متوسط زمان انتظار دو هفته است. وب‏سایت مرکز پیوند کبد بیمارستان دانشگاه جیائو‏تونگ آمار پیوند کبد را نشان می‌داد که یک رشد تصاعدی غیرطبیعی داشته است. در وب‏سایت مرکز پیوند عضو بیمارستان نظامی چنگ‏زنگ تعداد سالانه پیوند کبد دیده می‌شود و گویای این واقعیت است که پس از شروع بازداشت تمرین‌کنندگان فالون‌گونگ آمار پیوند عضو رشد چشمگیری داشته است.
افشای فعالیت کارخانه‌های زیرزمینی پلاستیناسیون اجساد انسان، نمونه‌ دیگری است که محققان در روند بررسی‌ها از منابع اینترنتی استفاده‌ زیادی برده‌اند. پلاستیناسیون کاری شبیه انجام «تاکسی درمی» روی بدن حیوانات برای نمایش تزیینی است. تحقیقات اخیر نشان داده است که احتمالا میان نمایشگاه‌هایی که اجساد واقعی انسان را به نمایش می‌گذارند و جداسازی اعضای بدن انسان‌های زنده در چین رابطه‌ای وجود دارد. به این شکل که کارخانه‌های پلاستیناسیون، اجساد را در اختیار نمایشگاه‌هایی در سراسر دنیا قرار می‌دادند و به این‌گونه، درآمد هنگفتی نصیب افرادی شده که در این روند دست داشته‌اند. بررسی‌ها ادامه دارد و شواهد زیادی این احتمال تکان‌دهنده را مطرح کرده است که تمرین‌کننده‌های فالون‌گونگ و زندانیان عقیدتی در اردوگاه‌های کار اجباری پس از عمل جداسازی اندام بدن، به منبعی برای کارخانه‌های پلاستیناسیون اجساد تبدیل شده‌اند.
جنگ قدرت در فضای سایبری
در سال 2012 حزب کمونیست چین شاهد نزاع و جنگ قدرت کم‌سابقه‌ای در درون خود بود که منجر به سقوط بعضی مهره‌های پرقدرت این حزب، نظیر «بوشیلای» شد. طی این جدال موضوع فیلترینگ اینترنت وسیله‌ای برای نبرد شده بود. طی آن روزها کاربران چینی وقتی بعضی واژه‌های حساس سیاسی را جست‌وجو می‌کردند یا به بعضی سایت‌های مسدودشده سر می‌زدند، در کمال تعجب می‌دیدند که رفع فیلتر شده بود. این موضوع به این دلیل بود که رفع فیلترینگ سایت‌ها و موضوعات مربوط به «آزار و اذیت فالون‌گونگ»، «جداسازی اعضای بدن» و «کشتار چهارم ژوئن» باعث ضربه به بعضی سیاستمداران قدرتمندی می‌شد که در این اعمال دست داشته‌اند. سیاستمدارانی که در راس آنان جیانگ‌زمین، رهبر سابق حزب کمونیست قرار دارد. این رفع فیلترینگ در نقش برگ برنده‌ای عمل می‌کرد در دست جناحی که مدعی بودند به‌طور مستقیم نقشی در این آزار و سرکوب‌ها نداشته است. سال گذشته اپک‌تایمز در گزارشی نوشت که در ۲۱ مارس 2012، واژه «چهارم ژوئن» مسدود نبود. همچنین عبارات مربوط به فالون‌گونگ برای مدتی مسدود نبودند. سه عبارت دیگری که دستخوش درجاتی از تغییر در رفع فیلترینگ شدند، شِن‌یون، جوآن‌فالون و اِپُک‌تایمز هستند. هریک از این عبارات در چین از نظر سیاسی بسیار حساس در نظر گرفته شده و به‌شدت سانسور می‌شوند. اِپُک‌تایمز یک روزنامه است. جوآن ‌فالون نام یک کتاب و شن‌یون، یک شرکت رقص و موسیقی کلاسیک چینی است که به سراسر دنیا سفر می‌کند و به اجرای نمایش می‌پردازد. سانسور در چین بسیار پیچیده و چندلایه است. بنابراین این امر بر حسب تصادف صورت نگرفته است. برای باز کردن وب‌سایتی مسدود شده، در سطح فنی و در سطح مدیریتی باید اقدامی مشخص انجام شود.
قراردادهای آی‌تی در خدمت نقض حقوق‌بشر
سیاست‌های منفعت‌طلبانه دولت‌های غربی باعث شده است بعضی شرکت‌های بزرگ غربی در چین در نقض حقوق‌بشر با حزب کمونیست چین سهیم شوند. سوابقی از همکاری شرکت‌هایی نظیر گوگل، مایکروسافت، یاهو، سیسکو و موتورولا با حکومت چین در اعمال فیلترینگ و سانسور وجود دارد. گوگل در تفاهم دولت چین، امکان دسترسی بسیاری از داده‌ها را به کاربران چینی نمی‌دهد. در تکمیل این همکاری‌های ضد بشری، شرکت‌های چینی نیز فناوری‌های فیلترینگ و جاسوسی‌های سایبری را به دیگر کشورها عرضه می‌کنند. بی‌بی‌سی می‌گوید که شرکت مشهور چینی «هوآوی»، در زمینه فیلترینگ سایت‌های غیراخلاقی در بریتانیا، با دولت این کشور همکاری دارد. هوآوی سال‌هاست به همکاری با دولت چین در زمینه فیلترینگ متهم است. هرچند مسدود کردن سایت‌های غیراخلاقی منطقی است، اما نگرانی‌های موجود در این‌باره است که این شرکت‌ها، در تمام سطوح اینترنت سایر کشورها نفوذ کنند و حریم و حقوق شهروندی مردم سراسر دنیا را به خطر بیندازند.
آیا «بزرگ‌ترین دشمن اینترنت» موفق بوده‌ است؟
مجله «فارین پالسی» مطلبی را با این پرسش آغاز کرده است که آیا با فیلترینگ، کاربران چینی در تاریکی و تنها مانده‌اند؟ اگرچه ممکن است بسیاری از شهروندان چینی درباره حقیقت روش معنوی فالون‌گونگ یا کشتار میدان تیان‌آن‌من چیز زیادی ندانند، اما قشر بزرگی از کاربران اینترنت در چین تحصیلکرده و آگاه‌ هستند. بیش از 14 سال از شروع آزار و اذیت تمرین‌کنندگان روش معنوی فالون‌گونگ می‌گذرد. در طول این سال‌ها حزب کمونیست چین به هر شکلی کوشیده است از طریق فیلترینگ مردم را درباره این آزار و سرکوب ظالمانه بی‌خبر نگه دارد. همزمان تلاش کرده است از تمام ابزار رسانه‌ای از جمله اینترنت، برای خدشه‌دار کردن وجهه تمرین‌کنندگان فالون‌گونگ استفاده کند. با این همه، بسیاری از مردم چین می‌دانند که فالون‌ گونگ در بیش از 114 کشور جهان آزادانه تمرین می‌شود و از سوی بسیاری از دولت‌ها مورد استقبال قرار گرفته است. اما فقط حزب کمونیست چین است که این روش را مورد آزار و سرکوب قرار داده است. تنفر کاربران چینی نسبت به «فنگ بینچینگ»، معمار مکانیسم فیلترینگ در چین شاهدی بر این مدعاست. «فنگ بینچینگ» که رییس دانشکده ارتباطات دانشگاه پکن نیز است زمانی که یک حساب کاربری در وایبو ایجاد کرد، کمتر از سه ساعت به قدری پیام‌های نفرت‌آمیز دریافت کرد که مجبور شد حساب کاربری خود را ببندد. وقتی وی برای سخنرانی وارد دانشگاه ووهان چین شد، دانشجویان با لنگه‌کفش و تخم‌مرغ از او استقبال کردند. پس از این وقایع، دولت چین نام او را هم در سیستم جست‌وجوی وایبو فیلتر کرد!