ابهاماتی پیرامونِ جنبش سکولار دمکراسی - کوروش اعتمادی

* آنجا که جنبش سکولار دمکراسی همنوا و همساز با حکومت و هواداران آن میگردد، تبدیل به ابزار قدرت خواهد شد و جامعه برای تحقق مطالبات حداقل خود ابزار فشار را از دست خواهد داد. بدیهی است در یک چنین شرایط سیاسی نامتعارف، ماندگاری اقتدارگرایان حکومتی بر سر قدرت تضمین خواهد شد و باز تکرار تراژدی اقتدارگرایی که نتیجه محتوم این طرز تفکر است.

* جنبش سکولار دمکراسی بواسطه ماهیت عرفیگرایی خود نمیتواند با حکومتها و تشکل های دینی و ایدئولوژیک و یا نیروهایی که در خدمت حفظ چنین نظامهای غیر دمکراتیک ایدئولوژیک میباشند، هم صدا و هم پیمان شود.

کوروش اعتمادی
21 اکتبر 2013
[email protected]

****

جنبش سکولار دمکراسی؛ پیش شرط استمرار و تحقق دمکراسی در قالبِ جنبش های اعتراضی مردمی در سطوح گوناگون جامعه است تا موجودیت استبداد حاکم را به چالش کشد و از سویی خود فاقد پتانسیل انتقال قدرت از گروهی به گروه دیگر اجتماعی است. جنبش سکولار دمکراسی بستر ساز تداوم، شکل گیری و ماندگاری تشکلها و اجتماعات عمومی مستقل و خودانگیخته توده ای است که خارج از کنترل نهادهای جامعه سیاسی ( دولت، احزاب سیاسی، پارلمان و دیگر مؤسسات سیاسی دولتی) و جامعه اقتصادی (بازار)، در قالب یک اپوزیسیون مادالعمر از منافع و مطالبات سیاسی و اقتصادی عام مردم دفاع میکند. جنبش سکولار دمکراسی در عرصه مبارزات اجتماعی منعکس کننده مطالبات عامِ همهء گروه بندیهای اجتماعی است که در چارچوبهای عمومی مطرح است. امّا زمانیکه جنبش سکولار دمکراسی به عرصه مبارزه با حکومت و نیروهای هوادار آن بازمیگردد، مطالبات معین سیاسی بر پایه نفی حکومت دینی و ایدئولوژیک مطرح خواهد شد. چرا که جنبش سکولار دمکراسی بواسطه ماهیت عرفیگرایی خود نمیتواند با حکومتها وتشکل های دینی و ایدئولوژیک و یا نیروهایی که در خدمت حفظ چنین نظامهای غیر دمکراتیک ایدئولوژیک میباشند، هم صدا و هم پیمان شود. از این رو میبایست برای جنبش سکولار دمکراسی دو عرصه مبارزاتی را در نظر گرفت؛ آنجا که به حوزهء مبارزات عمومی جامعه و خود جنبش باز میگردد؛ مبارزه خصلتی «مطالبه محوری» خواهد داشت که مبتنی است بر علایق سیاسی و اجتماعی عموم شرکت کننده در جنبش سکولار دمکراسی، و آنجا که به حوزهء سیاسی و حکومت باز میگردد گذر و انحلال رژیم دینی مطرح است. بر اساس این نگاه سه بعُدی نسبت به جامعه سیاسی، اقتصادی و شهروندی میتوان اذعان داشت؛ جنبش سکولار دمکراسی بگونه ای مستقل، در جهت تحقق مطالبات عام سیاسی، اقتصادی و فرهنگی گروه ها وطبقات اجتماعی و انحلال حاکمیت دینی و ایدئولوژیک پا به صحنه پیکار اجتماعی میگذارد تا زمینه ساز تغییر ساختاری استبداد حاکم گردد. شکی نیست احزاب سیاسی، دولت، پارلمان و مطبوعات مستقل اگر چه از ملزومات اساسی دمکراسی مدرن محسوب میشوند، اما روشن است در بسیاری از موارد این بنیادها دربازستانی تمامی مطالبات جامعه ناکارآمد و حتی در بسیاری اوقات خود در مقابل جامعه ایستادگی میکنند. ازهمین رو جامعه شهروندی میبایست در هر شرایطی حتی در دوران اقتدار حکومتهای دمکراتیک، برای دست یافتن به مطالبات عام اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خود، ابزار فشاری را سامان دهد که در قالب جنبش سکولار دمکراسی خود نمایی میکند که هیچ منافع مشترکی نه با جامعه سیاسی دارد و نه با جامعه اقتصادی. بدین خاطر یکبار دیگر یادآور میشوم وجود نهادها و تشکلهای مدنی از ضروریات اولیهء تحقق و استمرار جنبشِ سکولار دمکراسی میباشد که در مفهومی دیگر ابزار دگرگون ساختن نهاد حکومت و نه کسب قدرت حکومتی است، تا در فرصتهای دیگر جنبش سکولار دمکراسی قادر به چالش کشانیدن نهاد قدرت باشد. از این رو میبایست بر این نکته مهم تأکید داشت؛ جنبش سکولار دمکراسی بواسط ضدیت همیشگی اش با نهاد حکومت، هیچ میانه ای برای همسازی و سازش با حکومتها را ندارد و اپوزیسیون راستین همهء نظامهای سیاسی محسوب میشود، حتی اپوزیسیون دمکراتیک ترین حکومتها. در نتیجه بحث پیرامونِ محتوا و اهداف جنبش سکولار دمکراسی مهمترین گفتمانِ جامعهء روشنفکری سکولار دمکرات ایران است که میبایست از هم اکنون در خصوص آن به مجادله نشست. چرا که برخی معتقدند جنبش سکولار دمکراسی اپوزیسیون مادالعمری است خارج از حیطه قدرت که با بسیج گسترده آحاد اجتماعی برای حفظ و تکامل دمکراسی و آزادیهای سیاسی و مدنی فعالیت میکند و یا حزب سیاسیی است که بنا دارد به عرصه قدرت و حکومتداری وارد شود. آنجا که جنبش سکولار دمکراسی همنوا و همساز با حکومت و هواداران آن میگردد، تبدیل به ابزار قدرت خواهد شد و جامعه برای تحقق مطالبات حداقل خود ابزار فشار را از دست خواهد داد. بدیهی است در یک چنین شرایط سیاسی نامتعارف، ماندگاری اقتدارگرایان حکومتی بر سر قدرت تضمین خواهد شد و باز تکرار تراژدی اقتدارگرایی که نتیجه محتوم این طرز تفکر است.