حادثه رخ داده در 13 آبان ریشه در خاطره و روان جمعی ایرانیان دارد و به عنوان بخشی از مبارزه ایرانیان علیه استعمار محسوب می شود هیچ وقت از خاطره ایرانیان پاک نخواهد شد و در طول تاریخ با ما خواهد بود.

هرساله در روز 13 آبان شاهد این هستیم که در سراسر کشور راهپیمایی های گسترده ای در راستای محکومیت آمریکا به واسطه آنچه که اقدامات جاسوسی این دولت در سفارت خانه خود در خیابان طالقانی در اوایل انقلاب انجام می داد، برگزار می شود. 13 آبان 1358 روزی است که دانشجویان پیرو خط امام با ورود به سفارت آمریکا و دستیابی به اسناد و مکاتبات این سفارت پرده از چهره استعمارگر و استکباری آمریکا برداشتند و ماهیت شیطانی و پلید آن را برملا ساختند. اما 13 آبان فقط منحصر به کشف لانه جاسوسی نیست، بلکه انچه که این رزو را به روزی مهم در تاریخ انقلاب اسلامی تبدیل کرده است وجه ضد «استعماری» آن است.

اگر اعتراض امام خمینی (ره) در 13 آبان 1343 نسبت به تصویب لایحه کاپیتولاسیون در دولت حسنعلی منصور را نقطه آغاز مبارزات ایشان در مبارزه با استعمار بدانیم، 13 آبان 1358 نقطه اوج این مبارزات محسوب می شود که توسط فرزندان حضرت امام (ره) به منصهء ظهور رسید و پای استعمارگران را از سرزمین ما قطع کرد. به همین دلیل است که ایشان از این واقعه به عنوان «انقلاب دوم» یاد کردند و آن را به مراتب مهم تر از انقلاب اسلامی دانستند.

به عبارت دیگر، اگر فروپاشی نظام شاهنشاهی و استقرار نظام جمهوری اسلامی را نقطه تکامل ماهیت ضد استبدادی انقلاب اسلامی بدانیم، تسخیر لانه جاسوسی نقطه تکامل وجه ضد استعماری حرکت مردم ایران محسوب می شود. ماهیت ضد استعمارگرانه ای که در بطن حوادث رخ داده در این روز وجود دارد موجب شده است که این روز از متن تاریخی خود جدا شود و به عنوان روح انقلاب اسلامی در کالبد تاریخی انقلاب جاری شود تا از یکسو برای نسلهای آینده یادآور این باشد که ملت ایران برای چه به پا خاستند و از سوی دیگر به ابرقدرت ها یادآور شود مردم ایران همچنان بر سر عهد و پیمان و آرمان ها اولیه خود ایستاده اند.

ریشه در تاریخ

مبارزات ضد استعماری مردم ایران ریشه تاریخی و دیرینه دارد. قیام رییسعلی دلواری، مبارزات قائم مقام فراهانی و امیرکبیر دو تن از وزرای عهد قاجار، ملی شدن صنعت نفت و در نهایت وقوع انقلاب اسلامی و کشف لانه جاسوسی همگی نشانه هایی از خوی ضد استعماری ملت ایران در طول تاریخ بوده اند. ایران به واسطه موقعیبت استراتژیک و قرار گرفتن در چهار راه تعاملاتی دنیا و از سوی دیگر به واسطه منابع طبیعی و زیرزمینی فراوانی که دارد همواره مورد طمع استعمارگران و قدرتهای خارجی قرار داشت. روزی برای حاکمان همسایه شمالی راه دست یابی به آبهای گرم جهانی بوده است و روز دیگر برای استعمار پیر حفظ ایران به معنای به معنای حفظ هندوستان محسوب می شده است.

یک روز روس ها برای از دست ندادن منافع خود در ایران با تمام قدرت از محمد علی شاه که تمام قد در برابر انقلاب مشروطه ایستاد حمایت کردند و حتی مجلس شورای ملی را نیز به توپ بستند و روز دیگر انگلیسی ها برای اینکه تسلط خود را بر منابع نفتی ایران از دست ندهند در مقابل جنبش ملی شدن صنعت نفت ایستادند و از هیچ اقدامی برای به شکست کشاندن این جنبش کوتاهی نکردند تا اینکه بعد از شکست در مقابله با اراده ملت ایران به کمک امریکا کودتای نگین 28 مرداد را انجام دادند و به مدت 25 سال استبداد را بر کشور ما حاکم ساختند. بنابراین باید گفت که خوی نفرت از استعمارگران و مبارزه علیه آنها ریشه ای تاریخی دارد و امری نهادینه شده در روح جمعی ایرانیان است.

توهین ، تحقیر، هتک حرکت ، استثمار، چپاول و ... همگی اثرات به جا مانده از روزهای حضور استعمارگران در کشور ما بوده است که در روح و روان ایرانیان بیتوته کرد و موجب شد که انقلاب اسلامی نیز علاوه بر ماهیت ضد استبدای خود وجه ضد استعماری نیز بگیرد و در نهایت اوج این مبارزات ضد استعماری خود را در واقعه تسخیر لانه جاسوسی نشان دهد. در واقع ترس از بازگشت استعمارگران به کشور و رخ دادن 28 مردادی دیگر موجب شد که دانشجویان پیرو خط امام در حرکتی انقلابی دست به تسخیر لانه جاسوسی بزنند و از وقوع هرگونه حادثه ای که منجر به بازگشت امور به روال قبل شود جلوگیری کردند.