تعطیلی موزه «میکل آنژ» ایران

روزنامه شرق: تعطیلی موزه علی‌اکبر صنعتی بار دیگر جنجالی شد. این اولین‌بار نیست که شرایط موزه، سوژه اخبار می‌شود. علی‌اکبر صنعتی، نقاش و مجسمه‌ساز، تنها فردی در ایران است که دو موزه در تهران و کرمان دارد. گذشته از تاثیر او در مجسمه‌سازی آنچه باعث شده در سال‌های اخیر نگرانی مجسمه‌سازان و خانواده این هنرمند را به دنبال داشته باشد، وضعیت ساختمان و آثاری است که موزه صنعتی در تهران دارد و همین امر موجب شده این موزه برای سومین‌بار تعطیل شود. با اینکه صنعتی اصلیتی کرمانی داشت دلیل تاسیس موزه‌ای به نام او در تهران از آنجا به وجود آمد که سازمان هلال احمر تعدادی از آثارش را خرید و تصمیم گرفت محلی به‌عنوان موزه برای نمایش تابلوها و مجسمه‌های این هنرمند اختصاص دهد حالا اما محل نگهداری آثار صنعتی، ردی از فضای یک موزه یا حتی نمایشگاه دایمی را هم ندارد و در میان هیاهوی جمعیت میدان توپخانه گم شده است. برای سرزدن به این موزه باید حتما نشانی درست آن را بدانید وگرنه احتمال پیداکردن آن تقریبا محال است چون سردر یا تابلویی وجود ندارد هرچند دستفروشانی که در ضلع شمال غربی میدان نشسته‌اند، می‌توانند تنها راهنمایان شما برای موزه باشند.
سه سال قبل با اینکه موزه تعطیل بود، وقتی در می‌زدید و اگر خود را دانشجویی معرفی می‌کردید که دوست دارد آثار صنعتی را ببیند، پیرمردی که مسوول نگهداری این مکان بود، با وجود تعطیلی موزه دلش به رحم می‌آمد و می‌گذاشت آثار را ببینید منتها این‌بار هر چقدر هم در بزنید دیگر کسی نیست که در را باز کند، در نهایت هم دستفروشی که روبه‌روی در نشسته، می‌گوید موزه چندین ماه است، تعطیل شده و در زدن فایده ندارد. در همان زمان گزارش‌هایی مبنی بر وضعیت نامناسب ساختمان و آثار موزه صنعتی منتشر شد و رییس کمیسیون فرهنگی شورای شهر کرمان گفته بود که با پیگیری‌های صورت گرفته و موافقت رییس‌جمهور این آثار به زودی به کرمان منتقل می‌شود. با اینکه این مساله هیچ‌وقت اجرایی نشد اما انتقال آثار به‌عنوان راه‌حلی نگران‌کننده از سوی کارشناسان این حوزه قلمداد و گفته می‌شد به دلیل گچی‌بودن مجسمه‌ها، احتمال آسیب بسیار زیاد است. البته بار دیگر این مساله درحالی مطرح می‌شود که به گزارش ایسنا داود غضنفری، داماد خانواده علی‌اکبر صنعتی از جمعیت هلال احمر خواست اگر نمی‌خواهند از آثار این مجسمه‌ساز نگهداری کنند، اعلام کنند تا مجسمه‌ها به کرمان منتقل شوند. مسعود نصرتی، مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران نیز در همین حال به ایسنا گفته است: «اگر سازمان هلال احمر از ما بخواهد، برای حفاظت و مرمت موزه‌ صنعتی کمک می‌کنیم اما آنها هنوز قدمی برنداشته‌اند.» این درحالی است که فرامرز کرمی که از دو سال قبل مدیریت موزه صنعتی را برعهده دارد، در مورد وضعیت این مکان به «شرق» گفت: «با وجود اینکه موزه صنعتی در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده، در مجاورت آن یک بانک ساخته شده و سازمان مترو نیز در زیر این ساختمان کارگاه ساختمانی بنا کرده است.» او سپس به اقدام‌هایی که برای ترمیم و بازسازی موزه از سوی جمعیت هلال احمر انجام گرفته است، اشاره کرد: «ما مدت دوسال است که نامه‌نگاری‌های مکرری را با مسوولان وقت سازمان میراث فرهنگی انجام داده‌ایم و از طرفی بحث حقوقی مرتبط با ساختمان را نیز آغاز کرده‌ایم. این نامه‌نگاری‌ها همزمان به شهرداری، سازمان مترو و میراث فرهنگی صورت گرفت و این موضوع را تذکر دادیم که باید درگذشته نسبت به حفظ حریم موزه دقت می‌شد و اینکه چرا تاکنون این موضوع از سوی سازمان‌های مذکور پیگیری نشده است.» کرمی افزود: «شاید دلیل این امر تغییرات مکرر و کوتاه‌مدت این مسوولان باشد چرا که از ابتدای پیگیری این موضوع تاکنون چهار رییس سازمان میراث فرهنگی و چندین مدیر ارشد مسوول در این زمینه بنا به ملاحظات در دولت قبل تغییر کردند. به همین دلیل هربار که ما توانستیم با نامه‌نگاری و برقراری ارتباط موضوع را به مرحله توافق و فرآیند اقدام تا حصول نتیجه برسانیم، متاسفانه شاهد تغییر مسوول مربوطه بوده‌ایم.» وی همچنین درباره جزییات آخرین نامه‌نگاری‌ها که از سوی سرپرست سابق اداره کل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی تاریخی در چهار خرداد 92 به مدیرکل وقت حفظ و احیای بناها و بافت‌های تاریخی نوشته شده بود، گفت: «در این نامه عنوان شده است ضمن پیوست تصویر نامه شماره 39935/21/92مورخ 16 اردیبهشت 92 ریاست محترم جمعیت هلال احمر در خصوص وضعیت نامناسب موزه صنعتی واقع در میدان توپخانه به اطلاع می‌رساند، از آنجایی که ساختمان فوق در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردیده و با توجه به ارسال طرح مرمتی ساختمان مذکور به حوزه جنابعالی، خواهشمند است در این خصوص دستور اقدام لازم مبذول فرمایند.» مدیر موزه صنعتی همچنین درباره پیگیری‌های شخصی خود در این زمینه ابراز کرد: «با وجود تماس‌های مکرر با دوستان میراث فرهنگی، آخرین جوابی که شنیدم در 18 خرداد امسال از خانم سرکاری در بخش حفظ و احیای بافت‌ها و بناهای تاریخی بود که گفت هنوز نامه را ندیده است. درحالی که در پنجم خرداد نامه به سیستم اتوماسیون ایشان ارسال شده بود. او پس از شنیدن اینکه این نامه 15 روز است در سیستم اتوماسیون شماست، گفت که دیدن طرح و ضمایمی که برای مرمت موزه است، زمان می‌برد.» کرمی با اشاره به اینکه قرار است تا وقتی مرمت موزه صورت نگیرد، بازگشایی نشود، ادامه داد: «تا جایی که با چند پیمانکار معرفی‌شده از سوی میراث طی این سال‌ها صحبت کرده‌ایم، حداقل هزینه مورد نیاز یک میلیارد و 500‌میلیون‌تومان برآورد ‌شده و میراث فرهنگی، در پیگیری‌های قبلی، در سه نوبت، 150‌میلیون‌تومان را برای بازسازی موزه مصوب کرده بود.» کرمی افزود: «در یکی از جلساتی که با مدیران میانی در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران داشتم، پرداخت احتمالی مبلغ 150‌میلیون‌تومان در سال را منوط به این دانستند که جمعیت هلال احمر یک طبقه از موزه را در اختیار یکی از حامیان مالی قرار دهد تا به فروش محصولات فرهنگی اعم از گلیم، جاجیم و سی دی و کتاب بپردازند که من این جلسه را ترک کردم.» او البته از شهرداری نیز گله کرد: «ما از شهرداری هم گله‌مند هستیم چون تاسیس کارگاه مترو در زیر این ساختمان به مجسمه‌ها و ساختمان موزه آسیب رسانده است.» موضوع موزه علی‌اکبر صنعتی درحالی بار دیگر مطرح شده است که با روی کارآمدن دولت جدید، مدیران میراث فرهنگی و جمعیت هلال احمر تغییر کرده‌اند و به همین دلیل بررسی نامه‌ها و طرح‌هایی که تاکنون مصوب شده‌اند نیاز به زمان دارد. هرچند نکته امیدوارکننده این است که سخنان مسوولان فعلی سازمان میراث فرهنگی و هلال احمر حاکی از ابراز تمایل برای حل این مشکل است تا شاید با تعامل این دو نهاد بار دیگر موزه صنعتی در یکی از تاریخی‌ترین محله‌های تهران جان بگیرد.