هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم، بورس تهارن با یک افت بسیار و یک خیز بلند در پی آن همراه بود، که بررسی این دو پدیده و همزمانی آن با دو اتفاق افزایش مسکن و نتایج جدید مذاکرات ژنو، حاوی نکات بسیار است.

به گزارش اعتدال، در حالی که بازار سهام در روز یکشنبه 22دی یک روز استثنایی را سپری کرد و شاخص کل، ریزش بی‌سابقه 2388 واحدی را تجربه و به سطح 85404 واحد عقب‌نشینی کرد، روز دوشنبه نیز این بازار یک روز استثنایی دیگر را تجربه کرد و شاخص کل با جهشی 1708 واحدی از 85404 به 87112 افزایش یافت اما باز هم در روز سه شنبه با افت 100 واحدی مواجه و به 87102 واحد رسید که با بیسترین مقدار خود در ماه اخیر 2398 واحد اختلاف دارد. بازار بورس در حالی به فعالیت خود ادامه می دهد که نه تنها چنین ریزشی در تاریخ آن کم‌سابقه بوده است.

رکود بازار مسکن، سکه و ارز و نیز عدم تناسب نرخ سود بانکی با تورم در کشور، ‌خروج حجم زیادی پول ریسک ناپذیر از بازار پولی به سوی بازار سرمایه که بازاری پر از ریسک محسوب می‌شود باعث شده بود شاخص بورس تهران در چشم برهم زدنی رکوردهای چشمگیری را تصاحب کند و بر قله‌هایی بایستد که در تاریخ 47 ساله بورس مدت‌ها از آن یاد شود، اما این همه ماجرا نبود، ‌بازار سرمایه هم مانند هر بازار دیگری بالا و پایین دارد چرا که بازدهی 110 درصدی بازار سرمایه در مقایسه با دیگر بازارهای بورس دنیا، خود هشدار و اخطاری بود بر اینکه دیر یا زود حبابی به بزرگی 420 هزارمیلیارد تومان می‌ترکد.

در پی رکود بازارهای مالی موازی با بازار بورس از جمله مسکن، ارز، طلا و سکه بسیاری از سرمایه گذاران به سمت بازار سهام هدایت شدند و بازار بورس را برای سرمایه گذاری انتخاب کردند. ورود سرمایه های کاذب از سایر بازار ها به بازار بورس و افزایش و رکورد زنی شاخص کل طی ماه های اخیر، شائبه ایجاد حباب در این بازار را همانند بازارهای مسکن، سکه و طلا تقویت کرد.

این شائبه وقتی به حقیقت نزدیک گردید که روز یکشنبه و در یک ریزش استثنایی شاخص کل بورس 2388 واحد کاهش یافت. این کاهش در پی انتشار شایعاتی مبنی بر تغییرات مدیریتی در بورس و برخی نهادهای سرمایه‌گذاری و سرمایه گذاری بابک زنجانی در بازار بورس و اقدامات پولشویی وی در این بازار، افزایش سقف تسهیلات و وام مسکن و احتمال رونق در بازار املاک و افزایش نگرانی ها پیرامون پرونده هسته ای ایران اتفاق افتاد.

اما آن چه شائبه بروز حباب در بازار بورس را بیش از پیش تقویت می کند این است که با کمترین نشانه رونق در بازار مسکن و نیز احتمال عدم دستیابی به توافق هسته ای، شاخص کل با افتی بی سابقه در یک روز مواجه می گردد.

بورس کشور عمدتا در دست شرکت‌ها و نهادهای دولتی و شبه دولتی و صندوق‌های بازنشستگی آنها است که در قالب هلدینگ‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری در بازار فعالیت می‌کنند.

با توجه به این نکته که عرضه‌های انجام شده در بازار بورس ایران عمدتا دولتی است، این عرضه‌ها مرحله‌ای و با میزان کم صورت می‌گیرد و حاکمیت مطلق هلدینگ‌ها و سرمایه‌گذاری‌های دولتی را به دنبال دارد که جواب تقاضای مردم را نمی‌دهد. از طرف دیگر تقاضای مردم طی چند ماه اخیر روبه افزایش است و الزاما مردم به خرید سایر سهام موجود در بازار روی آورده که نتیجه آن افزایش قیمت این نوع سهام است. بنابر این افزایش قیمت برخی از سهم‌ها از منطق اقتصادی برخوردار نبوده و بازیگران اصلی با خرید و فروش‌های ضربدری در این چرخه دخالت دارند. بنابراین شائبه حباب قیمت‌ها
شدت پیدا کرده و هجوم مردم به بورس نیز آن را شدت بخشیده است.

با این حال بورس کشور ما به شدت تحت تاثیر تصمیمات دولتی است زیرا بیش از 80درصد اقتصاد در دست بخش دولتی‌ و بخش شبه‌دولتی‌ است و شاخص بورس هم به یک مولفه برای موفقیت اقتصادی دولت‌ تبدیل شده است سعی بر آن است که شاخص کل بالا نگاه داشته شود.

بنابراین و با تقویت شائبه حباب در بازار، می توان انتظار داشت که با کمترین احتمالی در خروج سایر بازارهای مالی از رکود و یا عدم توافق پیرامون پرونده هسته ای ایران، بازار بورس با افتی دیگر مواجه گردد.

اما از دولت یازدهم نیز انتظار می رود که نقاط ضعف بازار را به‌طور دقیق شناسایی کرده و باکاهش تصدیگری بخش دولتی و شبه‌دولتی در این بازار نظارت بورس را بر کلیه فعالان بازار سرمایه حاکم کند. علاوه بر این دولت وظیفه ‌ایجاد تعادل میان بازار پولی و سرمایه را نیز بر عهده دارد. ‌به عبارتی