روزنامه اعتماد: حيات اقتصادي و اجتماعي هر جامعه وابسته به منابعي است كه خداوند به عنوان امانت به آن جامعه عطا كرده است. بنابراين بهره‌‌گيري اصولي از اين منابع جهت گذران بهينه زندگي و ادامه حيات نسل امروز و نسل‌هاي فردا به عنوان يك اولويت راهبردي براي هر جامعه امري ضروري است و از اهميت بسيار بالايي برخوردار است.

شايد آشكارترين نمونه در زمينه منابع طبيعي خدادادي، موقعيت جغرافيايي، تنوع آب و هوايي، دريا و جنگل‌هاي سرسبز، جاذبه‌هاي گوناگون و جذاب گردشگري است، كه امروزه در بستر حيات نقش و اهميت روزافزون آن در توسعه اشتغال‌زايي، درآمد زايي، ايجاد فرصت‌هاي شغلي از قابليت‌هايي برخوردار است كه مي‌توان آن را به درستي زيربناي اساسي توسعه پايدار تلقي كرد.

گردشگري به عنوان صنعتي سالم و به صورت يك بخش اقتصادي فعال مي‌تواند عامل ايجاد كار و موجبات ارتقا و بالا بردن سطح اشتغال باشد كه توسعه فعاليت‌هاي جانبي اين صنعت به صورت مستقيم و غيرمستقيم فرصت‌هايي به دست مي‌دهد تا زمينه را براي عرضه فرآورده‌هاي كشاورزي، هنرهاي سنتي، صنايع دستي و خدمات گردشگري فراهم آورد تا در سايه برنامه‌ريزي‌هاي دقيق موجبات رونق و توليد درآمد بيشتر را رقم زند.

استان غرورآفرين، زيبا و كهن اردبيل آينه طبيعت و تاريخ، با تنوع فرهنگ غني تشيع، جاذبه‌هاي بي‌نظير طبيعي، اماكن منحصر به فرد توريستي ديدني و تاريخي همواره يكي از مناطق مستعد گردشگري براي استفاده از مناظر دلپذير طبيعي و آبگرم‌هاي معدني بوده است. اما با توجه به توان و نوسات مالي جامعه و كاهش سهم سفر در سبد مصرفي خانوار‌ها سوي مديريت‌ها در دولت هشتم و نهم در مجموع گردشگري داخلي با نابساماني‌ها و ركود نسبي مواجه شده بود.

اساسا گردشگر شخصي است كه به شهري غير از محيط زيست عادي خود براي مدتي كمتر از 24 ساعت سفر مي‌كند. اما توجه به اين نكته هم ضروري است كه تورم افسار گسيخته، وضعيت معيشتي خانوار‌ها در سال‌هاي گذشته و شرايط تحريمي كشور بدون شك يكي از دلايل افت و ركود صنعت گردشگري داخلي بوده است كه فعالان صنعت گردشگري متحمل زيان‌هاي هنگفت شده‌اند. به طوري كه طبق سالنامه آماري كشور تعداد بازديدكنندگان از بقعه شيخ صفي‌الدين اردبيلي در سال 89 به تعداد 169 هزار و موزه مردم‌ شناسي اردبيل 19 هزار نفر اعلام شده است. همچنين مركز آمار ايران در اواخر مردادماه سال جاري نتايج طرح آمارگيري از گردشگران ايران در سال 91 را منتشر كرد كه در ميان شهرهاي استان اردبيل، شهر اردبيل در جايگاه نخست و سرعين در جايگاه دوم استان قرار داشت و نكته قابل توجه اينكه شهر اردبيل رتبه 18 را در بين شهرهاي گردشگر و مسافرپذير و سرعين درست در جايگاه بعدي يعني در رتبه 19 كشور قرار دارد.

طبق شواهد آماري در سال 91 تعداد 819 هزار و 849 نفر وارد اردبيل شده‌اند و شهر سرعين به عنوان دومين شهر توريستي پرآوازه استان تعداد 803 هزار و 706 نفر را پذيرا بوده است. حال مديركل ميراث فرهنگي، صنايع‌ دستي و گردشگري در مصاحبه‌يي با خبرگزاري ايرنا در سي‌ام شهريور ماه تعداد مسافران را

7 ميليون نفر اعلام كرد و در تاريخ 7 اسفندماه سال جاري در مصاحبه‌يي با روزنامه ايران با اشاره به افزايش تاسيسات اقامتي و تفريحي در استان اردبيل تعداد گردشگران را بيش از 8 ميليون نفر اعلام مي‌كند.

حال نكته و معماي عجيب اينجاست كه چطور مي‌‌توان باور كرد كه تعداد مسافران ورودي به 2 شهر توريستي اردبيل و سرعين در سال 91 به حدود يك ميليون و 600 هزار نفر برسد، اما در كم‌تر از 6 ماه سال 92 تعداد مسافران به استان اردبيل به تعداد 8 ميليون نفر افزايش يابد.

طبق آمار رسمي اعلام‌ شده از سوي مركز آمار ايران، كلانشهر مذهبي مشهد (با وجود بارگاه ملكوتي امام هشتم) به عنوان پررونق‌ترين و گردشگرپذيرترين شهر كشور در سال 91 انتخاب شده كه در طول سال، 6 ميليون و393 هزار و 69 نفر گردشگر و توريست مذهبي را پذيرا بوده است و تهران پايتخت سياسي و اداري كشور با حدود يك ميليون نفر كمتر از شهر مشهد در جايگاه دوم قرار مي‌گيرد.

به راستي اگر چنين آمار ي درست باشد پس چرا نمونه‌هاي عيني آن در زندگي روزمره مردم قابل رويت نيست و اثرات مترتب اين آمار در زمينه‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در حد منطقه ديده نمي‌شود. ارايه آمار غيركارشناسي، شتاب‌زده و هيجاني تاثير منفي بر روند توسعه استان خواهد داشت و گردشگري به عنوان يكي از محورهاي اشتغال‌زايي، دردي از بحران بيكاري را درمان نخواهد كرد. لذا آمار 8 ميليون گردشگر با در نظر داشتن واقعيت‌هاي موجود واقعا جاي بسي تامل دارد و امري تعجب برانگيز و قابل توجه است. حال جاي پرسش اينجاست كه براي رسيدن به 8 ميليون گردشگر براي معرفي كامل ظرفيت‌ها، استعدادها، امكانات از طريق برقراري ارتباط موثر با گردشگران داخلي و خارجي كه يكي از پايه‌هاي برنامه‌ريزي توسعه گردشگري است چه اقدامات و عملكردي انجام شده است؟ از ناكارآمدي نظام تبليغاتي، بي‌ بهره ماندن از ظرفيت‌هاي رسانه‌ها، اطلاع‌رساني نامناسب، عدم بهره‌‌گيري از تشويق و حمايت از سرمايه‌گذاران بخش خصوصي با برنامه‌ريزي كلان، بلندمدت و اصولي در اين حوزه ديده نمي‌شود.

آيا سزاوارتر آن نيست كه در نهايت از ارايه چنين آمارهايي كه به ضرر استان تمام خواهد شد پرهيز كنيم كه استمرار آن از دولت گذشته تاكنون ادامه دارد. اين عملكردي است كه از شأن دولت اعتدال به دور است. شايسته است بر محور تعادل و عقلانيت پيش برويم و همه ظرفيت‌ها را به كار بگيريم و در تعامل با دستگاه‌هاي تاثيرگذار با تقويت بخش گردشگري به توفيقي برسيم. امروزه بيش از هر چيز به آگاهي و شعور توسعه‌يي نياز داريم. بايد آمار واقعي را به عنوان مبناي اصلي برنامه‌ريزي براي توسعه، رشد گردشگري استان مورد مداقه و تجزيه و تحليل قرار بدهيم تا به راهكارهاي جديدي برسيم و عمده‌‌ترين تنگناها و محدوديت‌ها را شناسايي و چاره‌جويي كنيم.

نكته اساسي ديگر اينكه متاسفانه كليدي‌ترين بخش حوزه ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري استان، يعني معاونت گردشگري آن مدت‌هاست با سرپرستي اداره مي‌شود و اساسا برنامه‌ مدون عملي، خط‌ مشي، تبليغات موثر و كارآمد در عرصه‌هاي داخلي و خارجي، نمايشگاه‌ها، هفته‌هاي فرهنگ و هنر، جشنواره‌ها، براي معرفي پتانسيل‌ها، استعدادها و قابليت‌هاي استان به ندرت به چشم مي‌خورد. حال چگونه و با چه استدلالي به چنين آمار و ارقام غيرواقعي رسيده‌اند جاي بسي تعجب و شگفتي دارد؟ شايسته نيست انتظارات بيهوده در مردم ايجاد كرد.

واقعيت اين است اگر 8 ميليون گردشگر به طور متوسط فقط به مدت چندين ساعت در استان اردبيل از گردنه‌هاي حيران تا شهر سرعين اقامت داشتند، ما بايد شاهد تحول بزرگ در رونق و شكوفايي اقتصادي شاغلان در اين حوزه مي‌بوديم كه در عمل چنين چيزي مشاهده نمي‌شود.