خبرگزاری میراث فرهنگی - گروه میراث فرهنگی - بهار در حالی جایش را به تابستان گیلان می‌داد که "حمام گلزار رشت" سر در تاریخی و کاشی کاری های منحصر به فرد قاجاری اش را از دست داد. این تخریب توسط شهرداری رشت ، بعد از اخطارهای مکرر این نهاد به اداره میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی این شهر در رابطه با احتمال ریزش و آسیب به عابران در پیاده رو، و به استناد بند 14 ماده 55 قانون شهرداری ها انجام شد. بعد از این تخریب نیز اداره میراث فرهنگی رشت، که این خطر را رفع شده می دید حمام گلزار را به حال خودش رها کرد تا زمان بار دیگر سرنوشتش را رقم بزند.

مدتی بعد اما خانه "عزت الملوک ساسانی" که همگان آن را به نام " ملکه جنگل" می شناسند، به دلیل اهمال مالک خصوصی رو به تخریب گذاشت و آسیب ها ی جدی در سازه اصلی ساختمان ایجاد شد. متولیان میراث فرهنگی گیلان این بار آماده به کار مرمت و حفاظت از این بنا بودند. مانند همیشه اما زور قوانین حمایتی از میراث فرهنگی به مالک خصوصی نرسید و مالک پیشنهاد مشارکت پنجاه درصدی میراث فرهنگی در مرمت بنای ملکه را رد کرد. مدتی در روزنامه ها حرف از خانه عزت الملوک ساسانی و نبود ضمانت اجرایی قوانین مربوط به حراست از یادمان های تاریخی و فرهنگی بود و در پایان، این ماجرا هم به زمان پیوست.
اگر چه متولیان میراث فرهنگی گاهی تند و گاه آرام یادی از ابنیه تاریخی می‌کنند اما گردشگران و طبیعت‌گردان و بومیان همیشه سراغی از آنچه از گذشته برایشان به یادگار مانده می روند. نتیجه این بازدید ها و گردش ها آن شد که این بار خبری از زباله ها و محوطه های تاریخی به گوش رسید. منطقه طبیعی و تاریخی قلعه رودخان در محاصره زباله ها قرار گرفت و این بار هم دست ها ی فعالان محیط زیست و رفتگران طبیعت به یاری این مجموعه آمد.

زمستان اما بیش از هر سال دیگری با گیلان نا مهربان بود. بارش برف بیش از دومتر، بناهای تاریخی این استان به ویژه رشت را در خود مدفون کرد. تا روزها اطلاعی از میزان تخریب و آسیب های ناشی از بارش سنگین برف در دست نبود و تنها خبر تخریب خانه جهانگردی گیلان عنوان می شد. اما پس از این همه نگرانی ها اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی این استان اعلام کرد به دلیل استحکام سازی که در گذشته بر تعداد قابل توجهی از بناهای تاریخی انجام شده بود هیچ بنا یا مجموعه ای دچار آسیب جدی نشد.

اما بهار و تابستان و پاییز و زمستان در مازندران ارام و یک نواخت گذشت. بودجه های عمرانی مصوب شده و نیامده، میراث فرهنگی در مازندران را در سکوتی طولانی قرار داد. طرح های مرمتی بناهایی چون "چشمه عمارت" شهرستان بهشهر مانند سال گذشته مسکوت ماند. حتا برای مجموعه هایی چون مجموعه تاریخی ( صفوی ) "عباس آباد" در شرق مازندران که در سال 1386 به ثبت جهانی رسید نیز 92 شبیه ، سال های قبل گذشت. آجر از آجر بناهای مازندران تکانی نخورد.

تنها به منظور توسعه گردشگری در حریم غار" هوتو"و "کمربند" از نخستین سکونت گاه های دیرینه سنگی و پارینه سنگی بشر در جهان توسط یک شرکت نیمه خصوصی ساخت و سازهای بتنی و سیمانی انجام شد. ساخت سوله ای جهت برگزاری مجالس همچنان در حریم درجه 2 این محوطه تاریخی ادامه دارد.

خانه "شفاهی" در آمل نیز به دلیل کهنه گی و انجام نشدن هیچ اقدامی حتی در حد مرمت های اضطراری و دفع خطر با وجود داشتن سکنه دچار آسیب های جدی در بخش هایی از سقف و دیوار ها شد. تزیینات ارسی بی بدیل در این بنا نیز شکسته، پوسیده و دیگر دارای استحکام لازم نیستند.

از سوی دیگر حفاری ها و جستجوهای غیر قانونی گنج یابان در محوطه " کجور " به جایی رسید که صدای اعتراض بومیان را بلند کرد. اگر چه این صدا آنقدر کوتاه بود که تنها توجه چند رسانه محلی را به خود جلب کرد.

برخی کارشناسان معتقدند توجه به گردشگری در مازندران به ویژه در خط ساحل خزر تا جایی است که تاریخ و یادمان هایش و حتی گردشگری تاریخی را نیز در این منطقه به فراموشی سپرده است.

گلستان اما بر خلاف استان همجوارش سالی پر از جنجال و هیاهو داشت. فعالان حوزه میراث فرهنگی در گلستان به ویژه در شهر گرگان که در سال های 90 و 91 تخریب بیش از پنج هکتار از بافت تاریخی گرگان که در اثر اجرای طرح نوسازی بافت های فرسوده موسوم به "آفتاب" را از سر گذرانده بودند، این بار با جدیتی بیشتر بر مدیریت مدیران میراث فرهنگی در استان و نهاد های متولی شهری نظارت می کردند.

با این همه طرح های توسعه شهری همچنان در بافت تاریخی انسجام شکلی بافت را مورد هدف قرار گرفت. دخل و تصرف در محدوده بافت تاریخی گرگان که در سال 1310 به ثبت ملی رسیده بود تا جایی پیش رفت که شهرداری خانه دارویی ها، خانه ای قاجاری را هدف تخریب قرار داد.

با سفر "محمد علی نجفی" رییس سازمان میراث فرهنگی کشور به استان گلستان و بحث های شکل گرفته پیرامون تغییر مدیران کل در استان عمل کرد اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی استان نیز دچار تغییر نگرش در شیوه مدیریتی شد و مدیر کل میراث فرهنگی گلستان اعلام کرد که میراث از مواضع خود عقب نشینی نخواهد کرد.

با همه بحث ها همچنان بخش قابل توجهی از بافت تاریخی گرگان به دلیل تولیت اداره اوقاف متروک و بدون هیچ اقدام حفاظتی رها شد. از جمله این بناها آب انبار میرکریم است که قرار بود روزی به موزه قرآن بدل شود.

هم زمان با انتشار خبر کاهش نود و شش در صدی تخریب و تجاوز به بافت ها، بنا ها و محوطه های تاریخی در گلستان که از سوی نهاد متولی تهیه شده بود خبر تخریب "خانه میرکاظمی" در رسانه ها خود نمایی کرد. این تخریب تا جایی بود که جز تلی از خاک اثری از خانه میرکاظمی باقی نماند.

از سوی دیگر مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری گلستان اعلام کرد که دیوار تاریخی گرگان در لیست انتظار یونسکو به منظور بررسی مقدمات ثبت جهانی اثر قرار گرفته است. اما آنچه در بازدید های میدانی مشهود بود بخش های کاوش شده مار سرخ گرگان در انبوه گیاهان روییده دفن شده بود. کارشناس مسئول دیوار تاریخی گرگان نیز در گفت و گو با chn گفته بود : دیوار تا استانداردهای ثبت جهانی فاصله زیادی دارد. این بنا حتی هنوز حریم مصوب ندارد.

کشمکش ها در انتخاب روش های مرمتی در پل آق قلا و بازسازی دو دهانه کشف شده نیز کارشناسان میراث فرهنگی را چنان مشغول کرد که مرمت خانه ای چون "خانه فاطمی" از یاد رفت و خانه که بیش از هفتاد درصد آن دچار دستورزی به دلیل آغاز عملیات مرمتی شده بود بدون سقف و به حالت نیمه کاره در باد و باران زمستان و آفتاب تابستان رها شد و مسئولان توقف این طرح را نبود بودجه دانستند.

خانه هایی چون "خانه ی باقری" بزرگترین خانه مسکونی شمال کشور مانند دیگر خانه های "طرح پردیسان" در جریان پر پیچ و خم آیین نامه های اداری و قوانین تازه تصویب، به حالت تعلیق و در انتظار تعیین سرنوشت ایستاد.