مردم نمی‌دانند يارانه بگير می‌مانند يا نه

روزنامه اعتماد: كمتر از 60 ماه بعد از آنكه مردم ايران براي نخستين‌بار فرم‌هاي خوداظهاري دريافت و با هدف دريافت يارانه نقدي، اطلاعات اقتصادي خود را به دولت ارائه دادند، قرار است دو روز ديگر براي سومين بار، خوداظهاري محور توزيع يارانه نقدي از سوي دولت قرار گيرد، با اين تفاوت كه اين‌بار اطلاعات اقتصادي خانوارها، تعيين‌كننده تداوم پرداخت يا حذف آنها از ليست يارانه بگيران خواهد بود. هرچند كه هم در مرحله نخست ثبت‌نام فرم‌هاي خوداظهاري در تابستان سال 87 و هم در دومين مرحله كه اوايل سال 89 بود، بر راستي‌آزمايي اظهارات تاكيد داشت اما از آنجا كه محور سياست‌هاي دولت بر توزيع پول ميان تمام خانوارها قرار داشت، اطلاعات اقتصادي خانوارها بر توزيع يارانه نقدي تاثيري نداشت، هرچند كه بر ارائه اطلاعات صحيح از اقتصاد خانوارها مورد تاكيد قرار داشت. اما دومين مرحله ثبت نام با رويكرد ديگري انجام مي‌شود، رويكردي كه به قطع پرداخت يارانه به پردرآمدها منتهي خواهد شد. دولت يازدهم كه با نقد كردن سياست توزيع پول در جامعه، تصميم به ساماندهي پرداخت يارانه نقدي و پرداخت آن به دهك‌هاي پايين درآمدي گرفت، از مردم خواسته بار ديگر به ارائه اطلاعات اقتصادي خانوارهاي خود بپردازند و با اظهار واقعي درآمد و دارايي‌هاي خود، دست دولت را در اصلاح ساختار توزيع يارانه باز گذارند. توزيع پول طي حدود سه سال و خو گرفتن مردم به دريافت يارانه نقدي در هر ماه، به نوعي موجب مقاومت جامعه در برابر قطع پرداخت اين پول از سوي دولت خواهد بود، موضوعي كه دولت را ملزم به اعمال سختگيري‌هايي براي راستي‌آزمايي اطلاعات اقتصادي خانوارها در مرحله جديد ثبت نام فرم‌هاي خوداظهاري دريافت يارانه ساخته است. اين روزها و در آستانه آغاز ثبت نام جديد براي دريافت يارانه نقدي، اظهارات مسوولان دولتي از ارزيابي سختگيرانه اطلاعات اقتصادي خانوارها حكايت دارد، اظهاراتي كه گاه با تناقض‌هايي نيز همراه است. با وجود تاكيد بر ارائه واقعي اطلاعات اقتصادي خانوار و همچنين در اختيار داشتن ابزارهايي براي دولت همچون جريمه نقدي خانوارهايي كه اطلاعات نادرست ارائه مي‌دهند، مشخص نيست كه دولت در مرحله نخست خود اقدام به حذف پردرآمدهايي كه ثبت‌نام مي‌كنند خواهد كرد يا خير. براين اساس در حالي كه اخيرا وزير اقتصاد ضمن تاكيد بر خودداري ثبت نام پردرآمدها براي دريافت يارانه نقدي، گفته بود كه درصورت ثبت نام اين افراد، دولت آنها را شناسايي و حذف خواهد كرد، اما در عين حال شاهد بوديم كه روز قبل، اكبر ايزدي، رييس سازمان هدفمندي يارانه‌ها با اشاره به اينكه عدم ثبت نام خانوارها به معناي انصراف آنها از دريافت يارانه نقدي است، به صراحت اعلام كرد كه «دولت بنايي بر حذف افراد در مرحله اول ندارد» اما اميدواريم هموطنان در ثبت نام دريافت يارانه شركت نكنند. اين در حالي است كه مجلس به دولت اجازه داد تا خانوارهايي كه در اين مرحله ثبت نام كرده اما پس از ارزيابي مشخص شود كه مشمول دريافت يارانه نمي‌شوند را جريمه كند. اين مساله به نوعي موجب مي‌شود كه مردم ندانند كه درصورت ثبت نام (با لحاظ ناآگاهي از مشمول شدن براي دريافت يارانه) از سوي دولت حذف مي‌شوند يا خير، همچنين آيا در صورت ثبت نام و عدم مشموليت، دولت آنها را جريمه خواهد كرد يا نه؟ اما علاوه بر اينها، موضوع ديگري كه به ابهامات موجود دامن زده، نحوه ارزيابي و شناسايي درآمد خانوارهاي مشمول دريافت يارانه نقدي در فاز دوم هدفمندي است. پيش از اين مديرعامل سازمان هدفمندي يارانه‌ها با اشاره به تقسيم‌بندي 5 گروه درآمدي براي ثبت نام يارانه‌يي، عنوان كرد كه ? كف درآمدي در نظر گرفته شده؛ شامل سقف درآمدي ماهانه كمتر از 600 هزار تومان، 600 هزار تا يك‌ ميليون تومان، يك‌ ميليون تا ?ميليون تومان، ?ميليون تا دوونيم ميليون تومان و بيشتر است. اما روز گذشته مدير دفتر امور بانك سازمان هدفمندي يارانه‌ها به نحوه ديگري از شناسايي درآمدها اشاره كرد و گفت، معيار شناسايي در قالب 5 گروه درآمدي برمبناي مجمود درآمد اعضاي خانوار خواهد بود، علاوه بر اين مجموع درآمد شغل اول و دوم، سود دريافتي سپرده‌هاي بانكي و درآمد از محل خانه‌يي كه اجاره داده مي‌شود، نيز جزو درآمد ماهيانه افراد در اعلام درآمد در مرحله دوم ثبت نام از متقاضيان يارانه نقدي بايد محاسبه شود. براين اساس اگر قرار باشد ارزيابي درآمد ثبت نام‌كنندگان برمبناي 5 گروه درآمدي فوق، با احتساب درآمد كل خانوار و ساير گزينه‌هاي مطرح شده صورت گيرد، مسلما بايد انتظار داشت كه بخش وسيعي از خانوارها و يارانه‌بگيران در همين مرحله حذف خواهند شد. اين شرايط مي‌تواند منجر به آن شود كه برخي از خانوارها براي تداوم يارانه دريافتي خود، اقدام به فروش سهام خود و حتي بستن برخي حساب‌هاي بانكي كنند. همه اين ابهامات در حالي بر فضاي جامعه حاكم است كه از روز گذشته، سايت رفاهي كه قرار است خانوارها براي ثبت نام فرم دريافت يارانه به آن مراجعه كنند به دليل وجود اشكالات فني از كار افتاده و فعال نيست. دو روز ديگر زمان ثبت نام دور جديد براي دريافت يارانه نقدي در فاز دوم هدفمندي يارانه‌هاست، ثبت نامي كه قرار است طبق خواسته دولت تنها به نيازمندان و خانوارهاي با درآمد پايين اختصاص يابد. در اين ميان كه موضوع فاز دوم هدفمندي، افزايش قيمت بنزين و پرداخت يارانه به يكي از مهم‌ترين و داغ‌ترين موضوعات اقتصادي روز كشور به ويژه در ميان جامعه تبديل شده، اظهارات و اخبار مختلفي از سوي مسوولان در خصوص سازوكارهاي مورد نظر به گوش مي‌رسد تا شايد به ابهام زدايي از فضاي پيش رو كمك كند.

در اين ميان، دولتي‌ها همواره در تلاش هستند تا مردم را متقاعد به عدم ثبت نام در مرحله جديد دريافت يارانه نقدي كنند. در همين خصوص، محمدباقر نوبخت اظهار كرد: بدون ترديد كساني كه در مرحله دوم هدفمندي يارانه‌ها از ثبت‌نام براي دريافت يارانه نقدي انصراف دهند خدمت بزرگي به جامعه خواهند كرد. وي افزود: دولت سپاسگزار كساني خواهد بود كه براي رفاه بيشتر جامعه از ثبت‌نام براي دريافت يارانه نقدي كناره‌گيري مي‌كنند.