واردات ۲ میلیارد دلاری محصولات کشاورزی از کشور برزیل که البته، آقای وزیر به نوع محصولات وارداتی اشاره ای نکرده است، اگر به کشاورزی کشورمان تزریق شود و در زمینه بهینه سازی آبیاری زمین های کشاورزی صرف شود، بسیاری از کشاورزان که اکنون به خاطر مشکلات زیادی از جمله کمبود آب، امکانات مکانیزه، سم و کود دست از کار کشیده اند، دوباره به سرزمین ها خواهد کشاند و آنها را جان تازه ای خواهد داد.

اکنون کشاورزان ایرانی با شنیدن چنین خبری چه واکنشی از خود نشان خواهند داد؟ آنها در بهت و حسرتی که به خاطر مشکلات حوزه کشاورزی برای آنها ایجاد کرده قرار دارند و این گونه سیاست ها و اخبار آنها را رنجورتر و ضعیف تر از گذشته خواهد ساخت.

۲ میلیارد دلاری که آقای وزیر کشاورزی اعلام کرده است، مبلغ کمی نیست. با این مبلغ از برزیل چه محصولات کشاورزی وارد شده است؟ موز، قهوه، گوشت، مرغ و ... آیا نمی توان با سرمایه گذاری و مدیریت صحیح و صرف این مبالغ در کشاورزی خود، کشور را در مقابل هر تهدید و تحریمی در حوزه غذا بیمه کرد؟

طی روزهای گذشته وزیر جهاد کشاورزی از واردات دو میلیارد دلاری محصولات کشاورزی از برزیل برای ساماندهی و توسعه تبادلات تجاری با برزیل و همچنین ارائه پیشنهاداتی به هیئت برزیلی مبنی برکشت فراسرزمینی از طریق اجاره بلند مدت و خرید اراضی کشاورزی در این کشور خبر داد و اعلام کرد: درصدد هستیم تا با توسعه همکاری های خود با برزیل حجم مبادلات تجاری را افزایش دهیم.

این گفته های وزیر جهاد و کشاورزی در حالی عنوان شده که براساس آمار و مستندات موجود ایران یکی از نخستین کشورهای دنیا است که در آن کشاورزی و زراعت آغاز شده است و یک سوم زمین های ایران قابلیت کشاورزی دارد.

کشاورزی ایران ظرفیت تغذیه ۲۰۰ میلیون نفر یعنی حدود سه برابر جمعیت کنونی را دارد. اقلیم های آب و هوایی متنوع، منابع ژنتیکی متنوع گیاهی، دامی و آبزیان، منابع پایه تولید مناسب (آب و خاک)، ظرفیت های صادراتی و دانش فنی و تحقیقات در این بخش سبب شده است کشاورزی ایران بتواند علاوه بر اینکه نیازهای غذایی کشور را تامین کند، در ۲۳ محصول جایگاه اول تا دهم دنیا را نیز دارا باشد و در تولید میوه رتبه نخست در خاورمیانه و شمال آفریقا را دارا بوده و سهم قابل توجهی در تامین اشتغال و صادرات غیرنفتی کشور ایفا کند.

تنوع زیستی ایران با توجه به وجود انواع گوناگون پوشش های گیاهی و آب و هوایی، ظرفیت بسیار چشمگیری برای تولید انواع محصولات کشاورزی (زراعی، دامی و باغی) فراهم کرده است؛ وجود بافت های متنوع جغرافیایی با امکان کشت و برداشت انواع محصولات کشاورزی، موجب شده است تا ایران در شاخص تنوع تولیدات کشاورزی رتبه سوم جهان را به دست آورد.

جایگاه اول تا دهم در ۲۳ محصول کشاورزی دنیا
در حال حاضر ایران رتبه نخست تولید زعفران، پسته، خاویار، زرشک و میوه توت را در دنیا، جایگاه دوم تولید زردآلو، خرما، رتبه سوم تولید هندوانه، گیلاس، طالبی، سیب، خیار، رتبه چهارم تولید گوسفند، میوه جات، بِه، پشم، بادام، گردو، رتبه پنجم تولید سبزیجات، رازیانه، نخود، رتبه ششم تولید آجیل، شیر گاو، گوجه فرنگی، رتبه هفتم تولید انگور، پیاز، آلبالو، کیوی، شیر گوسفند، جایگاه هشتم تولید: ادویه جات، هلو، نارنگی، لیمو (زرد و سبز)، پرتقال، شیر بز، کدو، کدو تنبل، را داراست رتبه نهم تولید عدس و جایگاه دهم تولید خرمالو، چای و عسل دنیا را دارد.

زیر ذره بین فائو
با وجود تمام این قابلیت ها سازمان خوار و بار جهانی (فائو ) از تولید ۲۱ میلیون غله در ایران طی سال ۲۰۱۳ و افزایش ۱۰۰ هزار تنی این رقم نسبت به سال قبل خبر داده و اعلام کرد سهم ایران از کل تولید غلات آسیا در سال ۲۰۱۳ تنها ۱. ۹ درصد بوده است.

سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی (فائو) در آخرین گزارش خود عنوان کرده که تولید غلات آسیا در این سال نسبت به سال قبل ۲. ۳ درصد رشد داشته است و سهم ایران از کل تولید غلات آسیا در سال ۲۰۱۳ تنها ۱. ۹ درصد بوده است.

بر اساس این گزارش تولید غلات ایران در سال ۲۰۱۳ با رشد ۰. ۷ درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده و به ۲۱ میلیون تن رسیده است و میزان تولید غلات ایران در سال گذشته ۲۰. ۹ میلیون تن اعلام شده بود.

این سازمان درخصوص آمار گندم اعلام کرده که گندم مهمترین غله تولیدی ایران است که تولید آن در سال ۲۰۱۳ نسبت به سال قبل ۲۰۰ هزار تن افزایش داشته و به ۱۴ میلیون تن رسیده است و همچنین تولید شلتوک برنج ایران در سال گذشته ۲. ۴ میلیون تن بوده که این رقم با افزایش ۱۰۰ هزار تنی به ۲. ۵ میلیون تن در سال جاری رسیده است. فائو در آخرین گزارش خود ابراز امیدواری کرده که ذخایر غلات ایران در پایان سال ۲۰۱۳ نسبت به سال قبل بیش از ۲ برابر شود و به ۸. ۲ میلیون تن برسد و این در حالی که ذخایر غلات ایران در پایان سال ۲۰۱۲ بالغ بر ۳. ۶ میلیون تن بود. این رقم برای پایان سال ۲۰۱۴ بالغ بر ۹. ۵ میلیون تن پیش بینی شده است.

دروازه های باز واردات
این سخنان وزیر جهاد کشاورزی در شرایطی عنوان می شود که نه تنها در یکسال گذشته بلکه دیر زمانی است که دروازه های واردات محصولات کشاورزی سایر کشورها به ایران باز شده است و روند رو به رشد آن به شکلی است که درکالاهایی مانند گندم که تا پیش از این متولیان اعلام می کردند که خود کفا شده ایم نیز به سمت واردات خیز برداشته ایم.
کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی در واکاوی این مساله کاهش تعرفه ها به بهانه کنترل قیمت ها را مدنظر قرار داده و می گویند: این مساله موجب کاهش توانایی تولیدکنندگان برای تصمیم سازی و سرمایه گذاری و از دست دادن فرصت های شغلی شده است و پیرو آن ساختارهای تولید به مخاطره افتاده است.

این گروه با بیان اینکه بیشتر واردات بی رویه با طرح حمایت از مصرف کنندگان و تنظیم بازار صورت می گیرد بر این باورند که نگاه متولیان و تصمیم گیران اقتصادی کشور در راستای وضع تعرفه سبک عامل مهمی است که واردات ارزان تر این کالاها را عملی می سازد و در نهایت سبب تغییر الگوی کشت و تضعیف بخش کشاورزی و بی توجهی هرچه بیشتر به آن می شود.

تحلیلگران اقتصادی در نگاهی جامع تر علت اصلی واردات بی رویه صورت گرفته طی سال های اخیر را به افزایش درآمدهای نفتی و ضعف یکپارچگی و تعامل بین اجزای بدنه سیاست گذاری در عرصه تولید و واردات محصولات کشاورزی از سوی دیگر نسبت می دهند و مدعی هستند تداوم این وضعیت ، در چند سال آینده به ایجاد بحران در بخش کشاورزی کشور منجر خواهد شد.

نیاز داخل اولویت است
موسی الرضا ثروتی نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه در کشور ظرفیت های خوبی در حوزه کشاورزی وجود دارد به سیاست روز گفت: با توجه به نقش بخش کشاورزی در اشتغال و تولید ناخالص ملی باید بکوشیم تا حداکثر بهره برداری از این حوزه صورت گیرد اما تا مادامیکه نتوانیم به سطح تولید مورد نیاز برسیم باید به واردات اقدام شود.
وی افزود: در حال حاضر خوراک دام و طیور مورد نیاز کشور است و تا زمانی که سطح تولید ما در این موارد پایین است باید برای تامین نیاز داخل وارد کنیم.

ثروتی با اشاره به واردات ۹۰ درصدی روغن خوراکی خاطرنشان کرد: تا زمانی که وزارت جهاد کشاورزی در این موضوع نتواند برنامه ریزی کرده تا در داخل تولید صورت گیرد باید از سایر کشورها انجام شود.

این نماینده مجلس با اشاره به بالا بودن رقم واردات ۲ میلیارد دلاری از برزیل تصریح کرد: رقم واردات محصولات کشاورزی هر چقدر باشد بالاست و این در حالی است که ما می توانیم به جای آنکه گوشت و مرغ و دام وارد کنیم تنها به واردات مواد اولیه آن اقدام کنیم و با افزایش تولید داخل را از واردات بی نیاز کنیم. وی افزود: ارائه این پیشنهاد که زمین های کشاورزی را اجاره کنیم با توجه به کمبود آب کشور بدون کارشناسی نبوده است و چون آب نداریم ناچار هستیم به این سمت حرکت کنیم.

ثروتی خاطرنشان کرد: در حال حاضر با استفاده از شیرین کردن آب در صنعت بهره می گیرند اما در مورد کشاورزی این اقدام صرفه اقتصادی ندارد.