همه چیز به خوبی و با برنامه ریزی و تدابیر امنیتی دقیق و شدید پیش می رفت که ناگهان پنج روز پیش از پایان بازی های المپیک زمستانی سوچی، جرقه تبدیل رویا به کابوس زده شد. در 18 فوریه 2014، در کی یف پایتخت اوکراین تظاهرات گسترده ای برضد ویکتور یاکونوویچ، رییس جمهوری هوادار روسیه برگزار شد. این تظاهرات تداوم و گسترش یافت و پیش از پایان ماه فوریه با رإی مجلس اوکراین به برکناری یاکونوویچ از ریاست جمهوری منجرشد و آغاز بحرانی گردید که همه رویاهای ولادیمیر پوتین را بربادداد. درفاصله دو- سه هفته پس از برکناری یاکونوویچ، در 11 مارس 2014، با تحریک و حمایت روسیه اعلامیه استقلال شبه جزیره کریمه منتشر شد و 5 روز بعد یک همه پرسی برای پیوستن آن به روسیه برگزار گردید. دراین همه پرسی 81 درصد از واجدان شرایط رأی دادن شرکت کردند و 96.77 درصد رأی دهندگان به الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه رأی دادند و منطقه خودمختار کریمه متعلق به اوکراین به عنوان جمهوری اعلام شد. ولادیمیر پوتین با شتاب طی حکمی رسما توافق نامه الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه را تأیید کرد و درپی آن مجلس روسیه (دوما) نیز با 445 رأی موافق و 1 رأی مخالف آن را به رسمیت شناخت.

این شتاب زدگی نسنجیده موجب بروز بزرگ ترین بحران پس از دوران جنگ سرد شد و جنگی داخلی را در اوکراین پدیدآورد که شمار تلفات آن تاکنون به بیش از 4000 تن رسیده است. پیآمدهای دیگر این رویداد نیز به شدت به اعتبار پوتین هم در داخل کشور و هم درسطح بین المللی لطمه زد و به ویژه درهفته های اخیر با کاهش بیش از پیش بهای نفت، که اقتصاد روسیه به شدت به آن متکی است، موجب دهها میلیارد دلار کاهش درآمد نفت، بیش از 50 درصد کاهش ارزش روبل، افزایش تورم و فرار سرمایه های خارجی از روسیه شد.

درتحلیل دلایل تصمیم شتاب زده و نسنجیده ولادیمیر پوتین، نمی توان نقش انفعال و بی تصمیمی باراک اوباما رییس جمهوری ایالات متحده را نادیده انگاشت. اگر در امریکا رییس جمهوری قوی و مصمم برسر کار می بود، به احتمال قوی پوتین پیش از اجرای تصمیم بحران آفرین خود دوبار فکر می کرد و چنین بی گدار به آب نمی زد. او درمواردی دیگر از جمله مسئله سوریه – به ویژه موضوع کاربرد سلاح شیمیایی در تابستان سال 2013 – اوباما را محک زده بود و خود را پیروز احساس می کرد و می پنداشت که در مسئله اوکراین نیز خواهد توانست برنده شود.

بحران اوکراین تنها بحرانی نیست که بی ارادگی و انفعال باراک اوباما در آن نقش اساسی دارد. فزون بر مسئله هسته ای جمهوری اسلامی که با تمدیدهای مکرر مذاکرات همچنان پادرهوا مانده و به نیمه سال 2015 موکول شده، این انفعال نقشی غیرقابل انکار در جنگ داخلی ویرانگر سوریه که تاکنون بیش از 200 هزار کشته، میلیون ها آواره و پناهنده و بی خانمان و کشوری به کلی ویران به جا گذاشته داشته و دارد. ضعف و بی تصمیمی اوباما علاوه بر نقشی که در حمایت همه جانبه حکومت آخوندی از بشار اسد دارد، موجب ظهور و رشد گروه های بنیادگرای اسلامی مانند جبهه النصره و دولت اسلامی عراق و شام (داعش) که بعد نام خود را به خلافت اسلامی تغییر داد نیز گردید.

هنوز سال 2014 به نیمه نرسیده بود که بحرانی دیگر – که اوباما را درآن نیز نمی توان از مسئولیت بری دانست – پدیدار شد. در 10 ژوئن نیروهای دولت اسلامی عراق و شام (داعش) با بهره گیری از ضعف دولت مرکزی عراق و نارضایتی عمومی اقلیت سنی به موصل، دومین شهر بزرگ این کشور حمله کردند و تقریبا بدون مقاومت جدی ازسوی ارتش و نیروهای امنیتی موفق به تصرف آن شدند. درپی این پیروزی، داعش نام خود را به خلافت اسلامی تغییرداد و سرکرده آن، ابوبکر البغدادی، خود را خلیفه خواند.

چندماه پس از تصرف موصل، باراک اوباما ائتلافی ناهمگون با شرکت 40 کشور، از جمله 10 کشور عرب، تشکیل داد تا بدون رودررویی میدانی و تنها ازراه بمباران های هوایی با خلافت اسلامی مبارزه کند که تا امروز دراین کار توفیقی نیافته است. دراین مورد نیز بخش عمده ای از مسئولیت به عهده باراک اوباما است. اگر او در نیمه نخستین سال 2011، که سوریه دستخوش تظاهرات گسترده ضد بشار اسد بود و هنوز سروکله گروه های بنیادگرای اسلامی پیدا نشده بود، به موقع تصمیم می گرفت و عمل می کرد، علاوه بر جلوگیری از کشته شدن بیش از 200 هزارتن و تبدیل سوریه به یک ویرانه، بحران های اوکراین و داعش نیز پدیدار نمی شدند.

باراک اوباما کیفر ضعف و سستی خود را در انتخابات 4 نوامبر گذشته گرفت و رقیب جمهوری خواه اکثریت و کنترل هردو مجلس نمایندگان و سنای امریکا را به دست آورد که می توان درسال پیش رو منتظر نتایج و آثار آن بود.