برخی از کنشگران سیاسی، طرح اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان را مربوط به فرآیند جهانی شدن دانسته و اعلام خطر کرده‌اند. طبق نظر این کنشگران، قدرتهای جهانی برای پیشبرد سیاستهای خود، با طرح نظریه همگرایی قصد تضعیف دولتهای ملّی و اضمحلال آنها را در سر میپرورانند.

پیش‌فرض‌ها

داوری این بخش از کنشگران بر پایه چند پیشفرض استوار است:

نخست اینکه اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان مبلّغ نظریه رایج «جهانی شدن» است.

دوم اینکه اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان از نوع همان اندیشههایی است که به ایجاد همکاریهای موجود منطقهای منجر شده است.

سوم اینکه همگرایی به معنی از دست رفتن هویت شرکتکنندگان در این فرآیند است.

همگرایی پایداری ایرانیان چیست؟

نگاهی به تعریفها و کارپایه «همپا»* نشان میدهد که پیش فرضهای نام‌برده هیچ ربطی به اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان نداشته و نظر کنشگران مورد بحث، صرفا یک پیشداوری عجولانه است.

همگرایی مورد نظر «همپا» (که در سایت آن منعکس شده) عبارت است از: «همکاری آگاهانه و داوطلبانه‌ی افراد حقیقی و حقوقی به منظور تلاش برای رسیدن به اهداف مشترک ... همگرایی، در به رسمیت شناختنِ اشتراکات و اختلافات در عقیده و نظر معنا پیدا می‌کند و با حق بیان و حق دفاع از آنها در یک رفتارِ هماهنگِ گروهی شکل می‌گیرد».

به این ترتیب، چنین همگرایی تنها به یک دوره تاریخی که روند جهانی شدن در آن جریان دارد، محدود نمیشود. اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان از دیدگاه قدرت جهانی نشأت نگرفته، بلکه ریشه در بطن جامعه ایران دارد. جنبش زنان، جوانان، محیط زیست، دانشجویان، وکیلان، کارگران و دهقانان، معلمان، وبلاگ‌نویسان، زندانیان سیاسی، هنرمندان و ... که در آنها شهروندانی با گرایشهای گوناگون سیاسی و اندیشگی در کنار هم قرار گرفته و برای حقوق انسانی و شهروندی خود مبارزه میکنند، نمونههایی از همگرایی ایرانیاناند. توجه به این نمونههای همگرایی دو نکته را روشن میسازد:

نخست اینکه اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان ربطی به مدلهای «همگرایی»های منطقهای بین دولتها ندارد. همگرایی پایدار ایرانیان فعالیت سیاسی- اجتماعی شهروندان ایران برای دستیابی به حقوق انسانی و شهروندیشان است. «همگرایی»های موجود منطقهای بین دولتها، فعالیت اقتصادی-سیاسی و گاه فرهنگی بین دولتها بر محور منافع گروهبندیهای قدرت در کشورها است که اغلب آن را به عنوان «منافع ملّی» تبلیغ میکنند و الزاما تامین‌کننده حقوق شهروندان این کشورها نیست. روح حاکم بر این نوع «همگرایی» توازن نیرو و قدرت است. روح حاکم بر اندیشه همگرایی پایدار ایرانیان، حقوق برابر شهروندان، بدون اما و اگر و استثناء است.

نکته دوم اینکه همانگونه که از نام همگرایی پایدار ایرانیان پیدا است، تاکید این اندیشه بر پایدار شدن همگراییهای موجود بین ایرانیان است. ایرانی بودن، یک هویت است که با مشخصات فرهنگی، تاریخی، قومی، سیاسی و جغرافیایی مشخصی پیوند خورده است. به این ترتیب اندیشهای که بر این هویت تاکید دارد، مخالف اضمحلال ملّی است. به همین دلیل در کارپایه «همپا» آمده است: «به حقوق انسانی و حقوق ملّی و لزوم بهره‌گیری از این حقوق، مخصوصا حق اشتراک یا اختلاف در دیدگاه و اندیشه، برای همگرایی پایدار و رشد جامعه‌های بشری باور داریم و مقابله با نقض این حقوق را وظیفه خود می‌شناسیم... فعالیت‌های "همگرایی پایدار ایرانیان" معطوف به آزادی و استقلال فردی و اجتماعی و آبادی ایران است».

البته باید تأکید کرد که همگرایی پایدار ایرانیان به معنی آن نیست که ایرانیان دورادور کشور خود حصار کشیده و ارتباطشان را با دیگر ملتها قطع کنند. حقوق انسانی و ملّی ایرانیان در پیوند با حقوق انسانی و ملّی همسایگان و دیگر کشورها است. مسایلی مانند حفظ محیط زیست، حقوق بشر و دمکراسی می‌تواند زمینه‌ساز همگرایی پایدار بین شهروندان کشورهای مختلف باشد. اما همان‌طور که افراد و نیروهای سیاسی با حفظ هویت خود در فرآیند همگرایی پایدار ایرانیان شرکت میکنند، همگرایی پایدار میان شهروندان کشورهای مختلف نیز به معنی نفی هویت ملّی آنان نیست.

پایان سخن

بنا بر آنچه گفته شد، همگرایی پایدار ایرانیان نه تنها هویت ملّی ایرانیان را تهدید نمیکند، بلکه می‌تواند موثرترین پادزهر در برابر واگراییهایی باشد که در حال حاضر به خاطر سیاستهای ضد ملّی حکومت ایران، استحکام و یکپارچگی کشور ما را بهخطر انداخته است.