متوسط فرسايش خاک در استان، 15 تن در هکتار
يکي از مهم ترين موضوعات که موجب از بين رفتن خاک ها مي شود، موضوع فرسايش است که با توجه به اعلام کارشناسان و اينکه اگر در هر هکتار سالانه 15 تن فرسايش رخ دهد، تنها در اراضي کشاورزي اين استان بالغ بر 25 ميليون تن فرسايش در سال اتفاق مي افتد.

معاون آبخيزداري اداره کل منابع طبيعي استان نيز با بيان اينکه فرسايش يکي از مهم ترين عوامل تخريب و از بين رفتن خاک است، اظهار کرد: براساس آمارهاي موجود ميزان فرسايش در خاک هاي استان سالانه از 3 ميليون تن تا 35 ميليون تن متغير است که هرچه از غرب استان به سمت شرق و از جنوب به شمال استان حرکت کنيم، ميزان فرسايش افزايش چشمگيري پيدا مي کند.

عبدالرحيم لطفي با بيان اينکه غرب استان کمترين ميزان فرسايش سالانه را دارد، افزود: در غرب استان فرسايش سالانه 3 تا 4 تن و در حوزه اي مانند زيارت تا 11 تن در هکتار مي رسد.

به گفته وي اراضي شيبدار در استان مورد تهديد جدي فرسايش قرار دارند که با شيب بيش از 12 درجه و گستردگي 120 هزار هکتار، يکي از مناطق مهم در معرض خطر فرسايش و منبع توليد رسوب هستند.

رشد بيابان زايي در مراتع استان
براساس اظهارات رييس اداره مرتع اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان، بيش از 100 هزار هکتار از مراتع قشلاقي استان در معرض بيابان زايي قرار دارد و طولي نخواهد کشيد؛ گلستان، که همه آن را به سرسبزي مي شناسند، به بيابان تبديل شود و مراتع گلستان که روزگاري جزو بهترين مراتع محسوب مي شدند، به زمين هاي خشک و لم يزرع بدل شوند. حميد مصطفي لو در مصاحبه اي که چندي پيش با روزنامه خراسان داشت، گفته بود: تغييرات اقليمي و خشکسالي، از بين رفتن پوشش گياهي و فقر مراتع و هجوم بيش از پيش ملخ ها در سال هاي اخير مهم ترين دلايل از بين رفتن مراتع است.

وي خاطرنشان کرد: بيايان زايي زماني شکل مي گيرد که همه شرايط اقليمي و مکاني و غيره براي شکل گيري اين مشکل فراهم شده باشد و به بياني ديگر ما نمي توانيم بگوييم با قطع درختان، جنگل ها در حال تبديل شدن به بيابان هستند، بلکه اين مشکل از مکان هاي مستعد آغاز مي شود.

وي تصريح کرد: بيشترين مشکل در مراتع قشلاقي استان وجود دارد که به علت خشکسالي و هجوم ملخ ها، به شدت فقير شده و در معرض اين پديده قرار گرفته است.

نياز 350 هزار هکتار از اراضي استان به زهکشي
مدير زراعت جهادکشاورزي استان هم در خصوص وضعيت خاک هاي استان به خراسان گفت: بيش از 250 هزار هکتار از خاک هاي استان شور و لب شور است که اين وسعت تا 350 هزار هکتار هم مي رسد؛ به نحوي که 100 هزار هکتار از اراضي استان شور و لب شور نيستند اما نياز جدي و مبرم به زهکشي دارند. محمدرضا عباسي افزود: به عبارت ديگر 350 هزار هکتار از خاک هاي استان داراي کيفيت بسيار پاييني هستند که تنها راه نجات آنها اجراي زهکشي است. چراکه به دليل عدم نفوذ آب به داخل زمين اين اراضي دچار ماندآبي مي شوند و حاصلخيزي آنها هر ساله کاهش پيدا مي کند و عملکرد نيز به تبع آن کاهش زيادي پيدا مي کند.

وي بيان کرد: متأسفانه برخي از اراضي کلاس يک و بسيار حاصلخيز استان از منطقه کردکوي، بندرگز و علي آباد گرفتار ماندابي هستند که در صورت ادامه اين روند، دچار فقر مواد آلي و کربني خواهند شد.

فقر 75 درصد خاک هاي استان
عباسي ادامه داد: در بخش زراعي و باغي، از 630 هزار هکتار اراضي قابل کشت در استان 220 هزار هکتار از اراضي که در شمال استان واقع شده مواد آلي بسيار پاييني دارد. تنها قسمت جنوبي استان به وسعت 100 تا 150 هزار هکتار مواد آلي موجود در خاک آن بيش از 5/1 درصد است، هم چنين بيش از 150 هزار هکتار ديگر از خاک هاي استان که بسيار فقير هستند و مواد آلي و کربن مواد در خاک اين مناطق حتي کمتر از نيم درصد است که نمي توان عنوان خاک را براي آن استفاده کرد. وي با بيان اينکه اگر مواد آلي در خاک ها 5/1د رصد باشد، خاک حاصلخيز و براي کشت مطلوب است، خاطرنشان کرد: خاک هايي که مواد آلي موجود در آنها کمتر از يک درصد باشد به عنوان خاک هاي فقير به شمار مي روند، با اين احتساب مي توان گفت بيش از 75 درصد خاک هاي استان ما فقير هستند. وي با بيان اينکه جنگ آب در دنيا به پايان رسيده و امروز جنگ کربن در جهان آغاز شده است، تأکيد کرد: اگر قرار باشد تنها يک دهم درصد به مواد آلي موجود در خاک اضافه کنيم بايد صدها تن کود آلي به آن اضافه کنيم. به گفته وي، کشاورزي غير اصولي، سوزاندن بقاياي گياهي و خارج کردن بيش از حد از اراضي و شخم زدن هاي غير اصولي خاک از مهم ترين علل فقير شدن خاک در اراضي کشاورزي به شمار مي رود. مدير زراعت جهادکشاورزي استان يکي از دغدغه هاي جدي در حوزه کشاورزي که از عوامل مهم و اثرگذار در فقر خاک است را فرسايش عمقي خاک برشمرد و گفت: ميزان فرسايش در استان ما بالاست به نحوي که سالانه 15 تن در هکتار رقم بسيار بالايي است. ميزان فرسايش در اراضي شيبدار بسيار بيشتر از ساير نقاط استان است. علاوه بر فرسايش بادي و آبي در استان يکي از دغدغه هاي جدي فرسايش عمقي خاک است، در اين نوع فرسايش لايه سطحي خاک به همراه مواد غذايي و مواد آلي آن شسته مي شود و به عمق 30 تا 40 سانتي متري نفوذ پيدا مي کند که پس از مدتي به يک لايه سخت تبديل مي شود. وي ادامه داد: در نتيجه اين عمل رشد گياه کند مي شود و در نهايت کاهش توليد رخ مي دهد و به تبع آن فقر غذايي ايجاد شده و امنيت غذايي جامعه مورد تهديد قرار مي گيرد. وي بيان کرد: براي مقابله با اين نوع فرسايش نياز به تراکتورهاي سنگين براي لايه شکني است که هزينه هاي هنگفتي را در برخواهد داشت اما مي توان با استفاده از گياهاني که ريشه هاي عميق دارند، بخشي از اين مشکل را حل کرد.

کشاورزي حفاظتي موجب حفظ خاک مي شود
عباسي گفت: در اراضي شيبدار بايد تا حد ممکن از انجام خاکبرداري خودداري کرد، هم چنين شخم اين اراضي نيز بايد عمود بر جهت شيب باشد و درخت و درختچه هاي چند ساله در اين اراضي کشت شود.