با وجود حقیقتی مثل طلاق‌های عاطفی هنوز نمی‌توان ایران را جامعه‌ای باز برای پذیرفتنش دانست. همه نگرانیها فعلاً از بالا بودن آمار طلاق در شهرها است.
طلاق یکی از موضوعات و آسیب‌های اجتماعی است که هر روز پررنگ‌تر می‌شود. دلایل رسیدن افرادی که با هم قدم در راه زندگی مشترک گذاشتند به نقطه جدایی می‌تواند بسیار متنوع باشد. از عدم شناخت تا فرهنگ زندگی هر کدام، می‌تواند دلایلی برای ادامه یا قطع همراهی باشد. در ایران علاوه بر طلاق‌هایی که به ثبت می‌رسد، طلاق عاطفی حقیقتی است که هنوز نتوانسته در آمار جایی پیدا کند. طلاق عاطفی به دلیل محدودیت بیشتری که در شهرستان‌ها وجود دارد، به صورت مخفی رشد می‌کند. اما طلاق‌های ثبت شده در ایران به چه اندازه است؟ بیرون از دلایل گسترده طلاق، آمارها دربارۀ این واقعیت چه می‌گویند؟

علی‌اکبر محزون مدیرکل آمار و اطلاعات جمعیتی سازمان ثبت احوال کشور، از ثبت تعداد 2476 طلاق در نوروز 94 خبر داده و می گوید «در 14 روز ابتدایی سال 94 نسبت به مدت مشابه آن در سال 93 نرخ چهار واقعه حیاتی ولادت، ازدواج، طلاق و فوت افزایش یافته است. از روز اول تا 14 فروردین‌ماه سال جاری 41 هزار و 368 واقعه ولادت در کشور به ثبت رسید که 32 هزار و 237 ولادت در شهرها و 9 هزار و 131 واقعه در روستاها به ثبت رسیده است.» درخوانش آمار مذکور دربارۀ طلاق در 14 روز ابتدایی سال 94 باید به این نکته توجه کرد که دادگاهها برای کاهش آمار طلاق در پایان سال، سعی دارند تا ثبت طلاق از ماه پایانی سال، به ماه اول سال آینده موکول شود.

آمار بالای طلاق محدود به روزهای نخستین سال نیست، بنا بر گفتۀ دکتر محمود گلزاری معاون ساماندهی امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، ۲۱ درصد ازدواج‌ها در زمانی کمتر از پنج‌سال، به طلاق می‌انجامد. او با بیان کاهش 5 درصدی در آمار جوانان کشور و همینطور افزایش آمار میانسال ها، گفت: « جامعه ما در حال پیر شدن است. بالا رفتن سن ازدواج، افزایش آمار طلاق، افزایش سن تجرد، مشکلات همسان گزینی نشان می‌دهد که روش‌های سنتی دیگر در این حوزه جواب نمی‌دهد.»

زن 32 ساله بعد از چند سال توانست از همسرش طلاق بگیرد. آن هم در روزهای بعد از سال جدید. میگوید:« 18 ساله بودم که ازدواج کردم، عاشق شده بودم. به دلیل مخالفت پدرم بود که نتوانستم زودتر، این کار را انجام دهم. دو سال اول زندگی، کاملاً راضی بودم و هیچ وقت به آینده فکر نکردم. آنقدر از زندگی با او لذت میبردم که به بچه دار شدن فکر هم نمیکردم. تنها پسر خانواده ای مرفه بود تمام چیزهایی که آرزوی یک دختر است را برایم مثل آب خوردن مهیا میکرد. اما بعد از چند سال رفتارش تغییر کرد، متوجه شدم که تنها زن زندگی اش من نیستم. کم کم خشونتها بیشتر شد. تا حدود چهار سال پیش که به خانۀ پدرم برگشتم. ولی بعد از یک ماه آمد و معذرت خواهی کرد، قول داد که دیگر هیچ وقت تکرار نکند.»

اما شوهر این زن جوان خشونت و خیانت را بارها تکرار کرد تا جایی که دیگر زن چاره ای جز جدایی ندید. « وکیل به من گفت خیلی سریع میتوانم طلاق توافقی بگیرم، ولی من بعد از این سالها چیزی نداشتم. تمام خانه و زندگی را گذاشته و آمده بودم. باید برای ساختن آینده خود چند سالی سختی میکشیدم. درست سه سال طول کشید، در آخر هم فقط بخشی از مهریه را گرفتم.»

فقط کسانی که در سنین جوانی ازدواج میکنند در زندگی مشترک با سختی مواجه نمیشوند. فریبا و نیما بعد از 3 سال دوستی، ازدواج کردند. فریبا 28 ساله و نیما 31 ساله بود. با دوستان و اساتید خود دربارۀ درستی این ازدواج صحبت کرده بودند. فریبا میگوید: « همه چیز هشت سال طول کشید. شاید اگر هر روز یکدیگر را نمیدیدیم اینقدر فرسوده نمیشدیم. زندگی روزمره عشق ما را کشت. هر روز هر دو خودخواهتر شدیم. زندگی تکراری شد و ارزشهایی که به خاطر آن یکدیگر را انتخاب کرده بودیم، از بین رفت. دیگر دلیلی برای ادامه زندگی مشترک نداشتیم. کار را به وکلا سپردیم. به نظرم این نوع جدایی بهتر از هر روز خرابتر شدن روابط است. این دقیقاً چیزی است که در خانواده دیدم. مادرم سالها پدر را تحمل میکرد. او فکر میکرد برای سلامت روان کودکانش بهتر است که طلاق نگیرد ولی من اینطور فکر نمیکردم.»

در هر ساعت 18 طلاق ثبت می‌شود

بنا به گفته مدیرکل آمار و اطلاعات جمعیتی سازمان ثبت احوال کشور در ایران هر ساعت 18 طلاق ثبت می شود.«طی 11 ماه‌ از سال 93، 147هزار و 219 طلاق ثبت شده؛ به طور متوسط ماهانه 13 هزار و 384 مورد، شبانه‌روز 438 مورد و در هر ساعت 18 طلاق. این آمار نسبت به مدت مشابه آن در سال قبل 8.2 درصد افزایش داشته است. افزایش 8.2 درصدی طلاق در ایران درحالی اتفاق می افتد که آمار ازدواج منفی 3.9 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل بوده است. »

بنا بر آمار سایت ثبت احوال، تهران بیشترین تعداد طلاق ثبت شده در بهمن ماه سال 93 را دارد. بعد از استان تهران با دو هزار و 290 طلاق، خراسان رضوی هزار و 694و اصفهان با 923 طلاق قرار می‌گیرند. البته بیرون از دلایل اجتماعی باید به این آمار با توجه به تعداد ساکنین این استان‌ها توجه کرد.بهمن 93 تعداد 14 هزار و 189 طلاق ثبت شده در کل کشور رقم خورد. تهران با فاصله زیادی پرچمدار طلاق‌های ثبت شده درسال 1392 است. به صورتی که در این سال در استان تهران 29 هزار و 252 طلاق ثبت شد. بعد از این استان، خراسان رضوی با 16 هزار و 224 و استان فارس با 9 هزار و 438 تعداد طلاق قرار دارند. در این سال 155 هزار و 369 طلاق در کل ایران به ثبت رسید. آمار طلاق سال 1385 برای استان تهران بر اساس سایت ثبت احوال به ترتیب برای تهران 24 هزار و 667، بعد از آن خراسان رضوی و اصفهان بود. در سال 85 در کل کشور 94 هزار و 39 طلاق به ثبت رسید.

طلاق ایرانیها در خارج از ایران هم وجود دارد، مینا و علی هم دانشگاهی بودند. سالهای تحصیل گذشت و آنها دو دوست معمولی ماندند. تا روزهایی که همدانشگاهی ها قرار دیدار و کوهنوردی گذاشتند. دو سری، سختی کوهنوردی را به جان خریدند، بعد همه چیز به خوبی پیش رفت. علی از آن روزها میگوید:« ما سالها بود که یکدیگر را میشناختیم، برای همین خیلی سریع توانستیم با هم ارتباط برقرار کنیم. متوجه شدیم که در دوران دانشگاه هر دو یکدیگر را دوست داشتیم ولی کسی جرات نکرده بود تا پیش قدم شود. وقتی مینا بورسیه دانشگاه آلمان را گرفت، بیشتر به زندگی امیدوار شدیم. عقد کردیم و با هم به آلمان رفتیم. سالهای خوبی بود، ولی من نتوانستم در آنجا به تحصیلاتم ادامه دهم. برای همین مشغول کارهایی شدم که هیچ تخصصی نمیخواست. چند ماهی در رستوران کار میکردم و چند ماه راننده تاکسی بودم.»

علی ادامه میدهد: « در این روزها مینا به سرعت پیشرفت میکرد، تا شب در دانشگاه میماند، گاهی چند روزی برای کنفرانس به کشورهای دیگر سفر میکرد. کم کم از سفرم پشیمان شدم و خواستم به ایران بازگردم، در هر صورت اینجا برای خود مهندس هستم و کار هم شان تحصیلاتم انجام میدهم. به این شکل، زندگی مشترک ما تمام شد.»

طبق گفته دکتر ساروخانی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، اگر با تئوری دورکیم به بررسی طلاق در جامعه بپردازیم :«هر جامعه می‌تواند میزانی از طلاق داشته باشد، اما باید این میزان، کم باشد. این که هر جامعه بتواند میزانی از طلاق داشته باشد، نشان دهنده آن است که آزادی انجام طلاق در جامعه وجود دارد. بررسی طلاق در چهار حیطه افزایش یا کاهش، نوع شدت، اطلس طلاق و بستر اجتماعی آن می‌تواند انجام گردد.»