در ابتدا بهتر است به بررسی دلایل اعتیاد بپردازیم. مصرف مصرف مواد مخدر می تواند بر اثر عوامل مختلفی صورت گیرد از جمله آنها می توان به عوامل سرشتی و شخصیتی اشاره کرد. این سوال که دارو های مخدر اعتیادآور چگونه و در کجا عمل می کنند،منجر به تفکر وتعمق درباره پیوند احتمالی بین وابستگی به مواد مخدر و استعداد ژنتیک اشخاص شده است.

از عوامل شخصیتی دیگر می توان به داشتن وضعیت تحصیلی نامناسب، لذت و کنجکاوی، کمبود احساس رضایت، کمبود اعتماد به نفس و اطمینان به خود، سرکشی، ضعف مهار شخصیتی، تحریک پذیری آنی، ناامیدی و غم و اندوه اشاره کرد.

همچنین وجود خشونت در خانه عاملی است که با مصرف مواد مخدر همبستگی نزدیکی دارد. بی توجهی به فرزندان وآنها را به حال خود رها کردن و عدم توجه به مشکلات روحی و اجتماعی آنها، از دیگر عوامل بین شخصی اعتیاد افراد به مواد مخدر می باشد.

عوامل اجتماعی و زیست محیطی را نیز می توان از دیگر عوامل سوء مصرف مواد مخدر نام برد.

علاوه بر این می توان ؛ در رابطه با آشنایی با مواد مخدر و عوارض سوءمصرف آن بر جوانان، به داروهای توهم زا اشاره کرد که آثار مخرب آن بر روح و روان و جسم جوانان بسیار شدید است.

داروهای توهم زا بر درک و هوشیاری تاثیر می گذارند. این دسته از داروها ناراحتی های فکری، خلقی و ادراکی به دنبال می آورند. وابستگی و کاهش اثر نسبت به این داروها خیلی سریع و پس از سه تا چهار روز مصرف مداوم ایجاد می شود. استفاده از این مواد بسته به مقدار مصرف و محیط فرد می تواند سرخوشی و حالتی شبیه ادراک فوق طبیعی را ایجاد کند.

اثرات جسمی این داروها شامل گشادی مردمک چشم، افزایش درجه حرارت بدن، افزایش ضربان قلب، تاری دید، خارش، کاهش اشتها، افزایش فشارخون، لرزش، سردرد، تهوع، تعریق و کما می باشد. این داروها علاوه بر تاثیرات جسمی، روی ادراک و روان فرد نیز اثرات عمده ای دارند و منجر به ایجاد احساسات خیال گونه، گیجی، از دست دادن کنترل، هذیان، زوال شخصیت، کاهش قدرت قضاوت و هوشیاری می شوند. از دیگر عوارض این داروها در انسان، تغییر در حس بینایی و شنوایی است. در ابتدا تاثیرات جسمی و سپس تغییرات بینایی و تقویت صدا ایجاد و حس ها با هم مخلوط می شوند. (مثلا فرد اظهار می دارد که بوها را می بیند و صداها را احساس می کند)، حس لامسه دچار بزرگنمایی شده و فرد قدرت تشخیص زمان را ندارد . مصرف این مواد بشدت خطرناک بوده و باعث ایجاد اختلالات خلقی، افسردگی و اختلالات تفکر می شود. این افسردگی حتی می تواند منجر به مرگ یا خودکشی شود.کافی است که دلایل افزایش آمار خودکشی در جوانان را پیگیری کنیم و در این صورت متوجه خواهیم شد که افزایش سوءمصرف مواد مخدر در جوانان یکی از عوامل افزایش آمار خودکشی می شود.

مریم 21 ساله یکی از همان جوانانی است که بر اثر توهم ناشی از استفاده بیش از حد مواد مخدر صنعتی دست به خودکشی زد، اما از مرگ نجات پیدا کرد. او درباره احساسات و توهماتش بعد از هر مصرف می گوید: وقتی که مواد می کشیدم مدام فکر و خیال های بیهوده سراغم می آمد و زمانی که مصرف می کردم تا مدتی دیگر هیچ فکری در مغزم نبود. حال خوبی پیدا می کردم ولی بعد از مدتی دوباره ترس سراغم می آمد. حس می کردم کسی پشت سرم ایستاده و می خواهد اذیتم کند. دائم بدنم می لرزید و حتی در جمع هم حس می کردم همان فرد پشت سرم یا در گوشه ای ایستاده و نگاهم می کند. بعضی وقت ها سایه اش را می دیدم و تا سرم را می چرخاندم که خودش را ببینم ناپدید می شد. شب ها از ترس نمی توانستم بخوابم. گوشه گیر بودم و دائم با خانواده ام در جنگ و دعوا. هیچ کس درکم نمی کرد. یک روز دیگر از همه چیز بریده بودم. خسته شدم از همه چیز، از نگاه دوستانم، از دعواهای خانواده، از ترس های همیشگی. تصمیم گرفتم که دیگر زنده نباشم. نبودنم نه تنها به ضررم نبود، بلکه به سود خودم و اطرافیانم بود.مواد کشیدم چون می دانستم در آن حالت همه چیز راحت تر انجام می شود و همان طور هم شد. جرأتم خیلی بیشتر شد.سعی کردم که با تیغ خودم را بکشم که خانواده ام بموقع به دادم رسیدند و من را نجات دادند. زمانی که به هوش آمدم خودم هم باورم نمی شد که چنین کاری را انجام داده ام.

همان طور که قبل هم به آن اشاره شد مصرف مواد مخدر اثر مستقیمی بر ذهن افراد می گذارد و حتی در مواردی مثل مورد دختر 21 ساله، باعث خودکشی و مرگ می شود. اعتیاد به مواد مخدر را باید یک نوع بیماری دانست که بر اثر ناآگاهی و توسط خود شخص معتاد به وجود می آید و در اثر مصرف موادمخدر مکانیزم های حیاتی بدن از تعادل طبیعی خارج می شود.

یکی از عوامل موثر در مرگ معتادان، مواد افزودنی غیرمجاز است و طبق آمارهای موجود بیشترین مرگ ناشی از مصرف موادمخدر متعلق به افراد کمتر از 30 سال و معتادان تزریقی است. افزودنی های غیرمجاز که در شیشه بسیار دیده می شود، باعث ایست قلبی فرد معتاد و مرگ ناگهانی او می شود.

نکته

* ناخالصی های موجود در انواع مواد مخدر، در برخی موارد از خود ماده مخدر مرگبارتر می باشند.

*مشکلات خانوادگی، طلاق، بیکاری، فقر و بحران های روحی از عوامل مستعدکننده فرد به سوءمصرف مواد می باشند.

*فرآورده های تقلبی تمجیزک و نورجیزک، نه تنها سبب ترک اعتیاد نمی شوند، بلکه در اغلب آنها مواد سمی و کشنده وجود دارد.

*مسمومیت با مواد مخدر یکی از مرگبارترین انواع مسمومیت ها محسوب می شود.

*آیا می دانید براساس گزارشات موجود مصرف حتی یک عدد قرص اکستازی، منجر به مرگ شده است.

*امتحان کردن مصرف مواد در جمع دوستان و از روی کنجکاوی، آغاز حرکت در مسیر بی بازگشت اعتیاد است.

*سکته های قلبی و مغزی، تشنج، نارسایی کبد و کلیه و تخریب سلول های مغزی و عضلانی از عوارض مسمومیت با قرص اکستازی می باشند.

*مصرف مواد توهم زا مانند حشیش، اکستازی و شیشه می توانند سبب بروز حوادث مرگبار مانند سقوط از ارتفاع، تصادف، نزاع و خودکشی در فرد مصرف کننده شوند.

*آیا می دانید مصرف همزمان مواد مخدر با برخی از داروهای خواب آور و آرام بخش می تواند سبب بروز مسمومیت های شدید و حتی مرگ در فرد مصرف کننده گردد؟

*مسمومیت با مواد مخدر یکی از علل مهم مرگ ناشی از مسمومیت های شیمیایی در بسیاری از کشورهاست.

*تزریق مواد مخدر از طریق سرنگ های آلوده، غیراستریل و مشترک با خطر بروز انواع بیماری های عفونی خطرناک مانند ایدز و هپاتیت همراه است.

*هرگونه تغییرات رفتاری غیرعادی و ناگهانی مانند گوشه گیری، بی خوابی، بی حوصلگی، پرخاشگری، غیبت از محل کار و تحصیل، بی نظمی و ناامیدی در فرزندان خود را جدی گرفته و در پی بررسی علت آن باشید.