شفاف نیوز: حادثه سیل اخیر در تهران و البرز نه تنها مردمی که بار سفر بسته بودند و به دل جاده های شمالی کشور زده بودند را غافلگیر کرد بلکه برای بار چندم نشان داد، مسئولین کشور در مدیریت بحران بسیار بی تجربه و بد عمل می کنند.هر چند از قدیم الایام تا امروز گفته اند حادثه خبر نمی کند اما با این حال با وجود پیشرفت تکنولوژی و توسعه ابزار چه در زمینه هواشناسی ، چه در زمینه تجهیزات امداد رسانی و چه در زمینه علم مدیریت، باز هم با وقوع یک سیل، یک توفان و یک زلزله در کشور ولوله ای به پا می شود که آوازه اش تا آن سر مرزها می رود و حتی دست آویزی می شود برای انتقاد های برون مرزی معلوم الحال ها به نظام جمهوری اسلامی.

اهمیت مدیریت بحران در قرن حاضر

این در حالی است که با گسترده شدن شهرها در سده اخیر، پیدا شدن کلان‌شهرها و تجمع جمعیت انسانی زیاد در شهرها، مدیریت بحران ناشی از بلایای طبیعی را به یک ضرورت در مدیریت شهری نوین تبدیل ساخته است.

یکی از آسیب‌های شهرنشینی نوین، روبه‌رو شدن انبوه انسان‌ها با بلایای طبیعی است؛ این وضعیت، زمینه متأثر شدن جمعیت انسانی را به طور انبوه از پدیده‌های مختلف فراهمکرده است.
پیامدهای بحران ناشی از بلایای طبیعی، محدود به حوزه خاص خود نشده و در حیات اجتماعی، حوزه‌های دیگر را هم متأثر می‌سازد.

شواهد نشان می‌دهند که بحران‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در نتیجه بحرانِ ناشی از بلایای طبیعی به‌سرعت شکل گرفته و بروز می‌کنند؛ حتی ناکارآمدی دولت‌ها پس از وقوع بحران‌ها، منجر به بی‌ثباتی دولت‌ها خواهد شد.

از سوی دیگر به‌هم‌ریختن وضعیت تعادل اجتماعی و ضعیف شدن کارکردهای نهادهای اجتماعی نیز از پیامدهای شناخته‌شده بحران شمرده می‌شوند.

به همین دلیل است که مدیریت بحران اهمیت ویژه ای می یابد و اصلا به همین دلیل است که از قدیم الایام گفته اند علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد.

به عنوان مثال و به زبان ساده تر در توضیح این مطلب می توان گفت، هر چند که واقعیت این است که برخی بلایای طبیعی مانند زلزله قابل پیشبینی نیست اما در هر حال زلزله خیز بودن یک کشور قابل درک است و می توان تمهیدات لازم برای وقوع زلزله را در کشور اندیشید.

این در حالی است که ایران همواره به دلیل مدیریت بحران ضعیف مورد نقد قرار گرفته و بارها دیده شده است که با یک باران شدید که پیش بینی آن ممکن است مردم دچار سیلاب شده اند و خانه و زندگی شان بر باد رفته یا بعد از وقوع زلزله خدمات رسانی آنقدر ضعیف بوده که اگر کمک های خود جوش مردمی نباشد، فاجعه بزرگ تر می شود.

با این حال هنوز هم مردم ایران قربانی بی مسئولیتی مسئولین می شوندو خبرها از قرباین شدن مردم بر اثر بلایای طبیعی که می توان حداقل خسارات آنها راکم کرد روز به روز بیشتر می شوند.
توفان وسیلی که در تعطیلات آمد و خبر نکرد!

هر چند با وجود وقوع توفان سال گذشته در تهران و حاشیه هایی که برای سازمان هوا شناسی به همراه داشت انتظار می رفت این بار در حادثه مشابه این سازمان بهتر عمل کند اما در هر حال عصر روز یکشنبه در شرایطی که پس از تعطیلات چند روزه عید فطر حجم زیادی از مسافران در حال بازگشت به سمت شهرهای خود بودند، ناگهان توفانی غیرمنتظره همه را غافلگیر کرد.

توفانی با سرعت 50 تا 60 کیلومتر برساعت به همراه بارش باران 10 استان کشور را در نوردید و باعث خسارات فراوان جانی و مالی برای هموطنان در استان‌های گوناگون شد. این بار هم مانند دفعات گذشته این پدیده جوی بسیاری از سازمان‌ها، دستگاه‌ها و نهاد‌های مسؤول را غافلگیر کرد.
این غافلگیری در اثر شدت توفان و وزش باد به حدی بود که تا 2 روز بعد هم تعدادی از هموطنان در اثر ریزش کوه یا سیلاب در برخی جاده‌های اصلی کشور گرفتار بودند.

ضد و نقیض های آماری

در این میان نه تنها توفان پیشبینی نشده بود و مدیریت بحران هم درست صورت نگرفت بلکه اختلافات اماری در اطلاع رسانی هم وجود داشت.در ساعات پس از حادثه آمارهاي متفاوتي از سوي مسئولان سازمان و نهادهاي مختلف درباره آمار كشته‌شدگان و مصدومان اعلام شد كه اين خود نشان‌دهنده موازي‌كاري‌هايي است كه در اين زمينه وجود دارد و ظاهرا هنوز هم مسئول اصلي در مواقع وقوع بحران معلوم نيست.

در طوفان شهرهاي تهران و البرز با اينكه در ساعات اوليه گفته مي‌شد كه توفان خسارت جاني نداشته است ولي در ساعات بعدی پزشكي قانوني مرگ 14نفر را در استان البرز و تهران در اثر طوفان تاييد كرده است.

بعد از ان نیز سخنگوي مركز مديريت حوادث و فوريت‌هاي پزشكي اعلام کرد: جمع‌بندي آمارهاي ما نشان مي‌دهد كه در دو استان تهران و البرز ۳۰ تن به علت حوادث ناشي از طوفان و سيل دچار مصدوميت شدند كه اغلب آنان نيز وضعيت مناسبي دارند.

مجتبي خالدي افزود: بر اساس گزارش‌هاي شهروندان و حادثه‌ديدگان كه به دست ما رسيده است بين ۱۲ تا ۲۰ نفر مفقود شده‌اند كه عمليات براي يافتن آنان ادامه دارد و این نوع امارهای ضد نقیض از کشته ها و مصدومان هنوز هم ادامه دارد و حداقل انتظار مردم در باره اطلاع رسانی درست نیز برآورده نشده است.

بالاخره مقصر کیست؟

در این میان به دنبال مقصرگشتن نیز آغاز شده است. در واقع يك مساله مهم درباره طوفاني كه در استان‌هاي تهران، البرز و مازندران روي داد اين است كه گفته مي‌شود سازمان هواشناسي در پيش‌بيني اين حادثه موفق عمل نكرده و هيچ اطلاعيه‌اي به آتش‌نشاني اعلام نكرده است تا آمادگي لازم را داشته باشد اما مسئولان هواشناسي اين حرف را قبول ندارند و مي‌گويند هشدارهاي لازم را درباره وزش باد شديد و رگبار و رعد و برق در تهران داده‌اند ولي هنوز تردیدها در اين زمينه باقي هستند. اين نخستين باري نيست كه درباره عملكرد هواشناسي اين تردیدها مطرح مي‌شود و در توفان سال گذشته نیز کار هواشناسی به مجلس هم کشید اما نکته اینجاست که حتی اگر هواشناسی اشتباه کرده باشد، سازمان مدیریت بحران وظیفه دارد در بدترین شرایط بحران ها را به نحو احسنت مدیریت کند و در واقع یکی از معانی موقعیت بحرانی، غیر قابل پیشبینی بودن ان است.