اوضاع واحوال اقتصاد چین خوب نیست. می دانیم که حال بد اقتصاد یک کشور در دنیای امروز و تجارت جهانی اصلاً خبر خوبی به حساب نمی آید و بدون شک بر اقتصاد دنیا اثرگذار خواهد بود. در این شرایط اگر وابستگی اقتصاد ایران به این کشور را نیز در نظرگیریم بر این نگرانی ها افزوده خواهد شد. البته این نگرانی مختص به ما نیست و بازارهای مالی دنیا نیز در روزهای اخیر و زیر سایه همین نگرانی تغییراتی داشته اند.

مسئله این است که دولت چین برای کاستن از میزان وام ده ی بانک ها، در 4 ماه گذشته سه بار نرخ سپرده قانونی بانک ها نزد بانک مرکزی را افزایش داده است. سال گذشته دولت چین برای مقابله با تبعات رکود اقتصاد جهان، 570 میلیارد دلار نقدینگی به اقتصاد تزریق کرد. بانک ها نیز بیش از 1400 میلیارد دلار به متقاضیان وام دادند.

این حجم عظیم پول که 40 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور است تبعات بلندمدت از جمله رشد تورم و تشکیل حباب در بازارهای مختلف به ویژه بازار املاک این کشور خواهد داشت. اقتصاد چین برای رشد، به شدت به تداوم فعالیت ها در بازار مسکن و ساخت وساز وابسته است زیرا 60 درصد تولید ناخالص داخلی چین حاصل بخش ساخت وساز است. نکته مهم این است که رونق کنونی در بخش ساخت وساز عمدتاً حاصل وام های بانکی است.

اگر به هر شکل حباب قیمت در این بخش به شکلی کنترل نشده از میان برود و بازار دچار فروپاشی شود، نه تنها از رشد اقتصاد چین به شدت کاسته خواهد شد بلکه بانک ها در دریافت اقساط وام هایی که پرداخت کرده اند دچار مشکل اساسی می شوند. در حقیقت رونق شدید در بخش مسکن و ساخت وساز، حاصل رشد وام ده ی بانک ها در سال گذشته بوده و شکل طبیعی نداشته است.

این مسائل صرفاً به اقتصاد چین مربوط نیست و اثرات قابل توجهی در اقتصاد دنیا داشته است. در پی کاهش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی چین، بازارهای اروپایی در روز سه شنبه موفق شده بودند تا کاهش خود را تا حدودی جبران نمایند اما اینک به نظر می آید نگرانی نسبت به کاهش روند رشد اقتصادی چین و فشارهای وارده بر واحد پول این کشور که در ابتدای ماه جاری از سوی دولت کاهش یافته بود تا حدی موجب وحشت سرمایه گذاران گردیده که آنها برای فروش سهامشان به بازارهای سهام هجوم آورده اند.

بورس «شانگهای» پس از طی نوساناتی، هفته جاری بیش از 20 درصد از ارزش سهام خود را ازدست داده است. البته اوضاع در شاخص بورس توکیو «Nikkei» کمی بهتر است و بعد از شش جلسه متوالی کاهش نشانه های رشد دیده می شود و سرمایه گذاران به دنبال خرید سهام از قیمت افتاده می گردند. بااین حال تحلیلگران معتقدند که با توجه به شدت نگرانی هایی که طی هفته جاری به وجود آمده، هرگونه روند افزایشی در بازار می توان شکننده باشد.

تحولات هفته های اخیر در شاخص های کلان اقتصاد چین تعدادی از سرمایه گذاران و کارشناسان را به این باور رسانده است که احتمالاً اقتصاد چین طی 9 تا 12 ماه آینده از درون دچار فروپاشی خواهد شد. در این صورت بی راه نیست که اگر از خود بپرسیم فروپاشی یا تشدید بحران اقتصادی در این کشور چه بلایی بر سر اقتصاد ایران خواهد آورد؟

علی دینی ترکمانی کارشناس مسائل اقتصادی در گفت وگو با فرارو در این خصوص گفت: رابطه تجاری ما با چین از دو بعد دارای اهمیت و قابل بررسی است. نخست صادرات نفت به این کشور به عنوان مهم ترین کالای صادراتی ما است و دوم بحث واردات کالاهای چینی است.

عضو هیئت علمی موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی افزود: بدون شک رکود در بازارهای چین در موضوع واردات ما از این کشور اثرگذار است و سبب می شود که واردکنندگان ایرانی قدرت چانه زنی بیشتری داشته باشند و واردات از این کشور تا حدی ارزان تر تمام شود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: به اعتقاد من در بخش صادرات نفت تغییر خاصی مشاهده نخواهد شد زیرا به نمی رسد که کاهش رشد اقتصادی چین تا حدی باشد که تقاضا برای انرژی را پایین آورده و موجب کاهش صادرات نفت به این کشور شود.

به گفته وی کاهش رشد شاخص های اقتصادی در چین اثر چندانی بر صادرات نفت به عنوان مهم ترین کالای صادراتی ما ندارد اما از آنجایی که سبب می شود آنها برای حفظ بازارهای صادراتی خود به تکاپو افتند برای واردکنندگان ما کمی کار را ساده می کند.

دینی ترکمانی در پاسخ به این پرسش که افزایش قدرت چانه زنی واردکنندگان در تجارت با چین چه آثاری در اقتصاد کشور خواهد داشت، گفت: این مسئله را باید در روابط تجاری و غیرنفتی ایران با کشورهای دیگر بررسی کرد. روشن است که باید تلاش کنیم تا روابط تجاری ما با دیگران در بخش کالاهای غیرنفتی بر پایه روابط متعادل باشد اما متأسفانه اکنون این روابط با برخی از کشورها همچون چین متعادل نیست.