اقدام ناخوشايند ساکنان بافت در مدرن کردن نماي اين مکان که ناشي از عدم آشنايي از ظرفيت‌هاي تاريخي و ارزشمند محل سکونت خود بود، نظافت نکردن مناسب و کم‌توجه به فضاي ظاهري بافت و کارساز نبودن تدابير کوچک سازمان‌هاي متولي در راستاي حفظ، مرمت و احياي اين بافت به دلايلي همچون کمبود بودجه از جمله معضلات گريبان گير اين گنجينه تاريخي بود که در چند سال اخير دل دوستداران ميراث فرهنگي را به درد آورده بود. در اين ميان اما در چند وقت اخير شاهد تحرکاتي کوچک اما اميدوار کننده از سوي دستگاه‌هاي متولي و دوستداران ميراث فرهنگي در راستاي معرفي صحيح و تلاش براي احياي قسمت‌هاي قابل‌توجهي از اين بافت تاريخي بوده‌ايم که شايد بتواند صداي زنگ خطر نابودي را از اين شهر کوچک آجري دور کند اما گويا اين رشته سر دراز دارد و هنوز هم از گوشه و کنار خبر ساخت‌وسازهاي غيرقانوني و تخريب‌هاي غيرکارشناسي برخي اداره‌ها و ساکنان در اين بافت تاريخي به گوش مي‌رسد. عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در گفت‌وگو با مهر با بيان اينکه بهسازي بافت کهن دزفول در راستاي مقابله با بحران‌هاي اجتماعي ضروري است، اظهار کرد: احيا و بازسازي بافت تاريخي دزفول مي‌تواند ظرفيت‌سازي عظيمي‌براي مقابله با بحران‌هاي اجتماعي در سطح شهرستان دزفول را به وجود آورد. معصومه رادمنش با اشاره به اينکه بافت‌هاي تاريخي جزئي از سرمايه‌هاي فرهنگي ايران هستند و حکم اندوخته‌هاي متراکم را دارند، عنوان کرد: اين بافت‌ها همراه با گنجينه‌هايي از خاطرات اجتماعي، شيوه‌هاي انديشيدن و زيستن گذشتگان در گذر زمان و در برابر وقوع حوادث و بحران‌ها بسيار ناپايدار و آسيب‌پذير شده‌اند، از اين رو توجه به بهسازي بافت‌هاي تاريخي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.

اين کارشناس برنامه‌ريزي شهري به توجه نکردن و برنامه‌ريزي براي رفع مشکلات بافت تاريخي دزفول در دهه‌هاي گذشته اشاره کرد و گفت: همين امر موجب شده تا اين بافت از نظر کالبدي و عملکردي رو به فرسودگي بگذارد و سبب شد تا عده زيادي از ساکنان اصلي بافت از آنجا به مناطق جديد شهري مهاجرت کنند و همين امر موجب بيشتر تخريب شدن بافت شده است. رادمنش بيان کرد: با وجود تمام ارزش‌هاي بافت تاريخي دزفول و قرن‌ها هويت آن، به دليل عدم توجه به ابنيه ميراثي و ساخت ساختمان‌هاي غيراستاندارد و استفاده از مصالح نامرغوب و نبود نظارت صحيح، سالانه تعدادي از خانه‌هاي بافت تخريب‌شده و کالبد بافت رو به نابودي گذاشته است. وي با بيان اينکه بافت کهن دزفول نماد قرن‌ها خاطره جمعي و هويت اجتماعي و فرهنگي ساکنان بومي‌اين شهرستان است، اظهار کرد: وجود بافت‌هاي تاريخي در هر شهري فرصتي براي افزايش اشتراکات ساکنان آن شهر است و مطابق با بررسي‌ها، شهرهايي که در خصوص بافت خود اقدامات مؤثري انجام داده‌اند در حفظ هويت اجتماعي خود نيز تا حد زيادي موفق بوده‌اند، از اين رو مسئله بهسازي و نوسازي بافت کهن دزفول يکي از مسائل حائز اهميت و انکارناپذير در موضوعات فرهنگي و اجتماعي است.

رادمنش تصريح کرد: از اين رو ضروري است ساير ادارات و ارگان‌ها و به‌ويژه اداره کل ميراث استان و کشور حمايت‌هاي بيشتري از مجموعه شهري دزفول در خصوص حفظ و احياي اين ميراث ارزشمند داشته باشند. وي اضافه کرد: در اين صورت ضمن بهره‌برداري از بافت در زمينه‌هاي گردشگري مي‌توان فرصت حفظ هويت تاريخي آن به‌عنوان پشتوانه باارزش به‌منظور عمق بخشيدن به اشتراکات ساکنان و همدلي مردم شهر را براي مقابله با بحران‌هاي اجتماعي به وجود آورد.

سرپرست اداره ميراث فرهنگي دزفول نيز در گفت‌وگو با مهر با بيان اينکه اين اداره به‌صورت جدي در بحث ساخت و سازهاي غيرمجاز در بافت قديم ورود کرده است، اظهار کرد: شرايطي از جمله تعيين کد ارتفاعي، رعايت حريم منظر، توجه به اصالت تاريخي و فرهنگي اثر و استفاده از الگوها و مصالح سنتي از مهمترين ضوابط ما براي ساخت‌وساز در بافت تاريخي دزفول است. يعقوب زلقي با اشاره به اينکه کارشناسان ميراث فرهنگي دزفول در تمام مراحل به‌صورت جدي بر روند ساخت‌وسازهاي موجود در بافت نظارت مي‌کنند، افزود: قطعاً اگر ضوابط رعايت نشود پايان کار به فرد خاطي تعلق نمي‌گيرد. وي به لزوم حفاظت از بافت تاريخي اشاره کرد و گفت: يگان حفاظت ميراث فرهنگي دزفول تنها 6 نيرو دارد که از اين تعداد، دو نفر مخصوص حفاظت از بافت هستند. سرپرست اداره ميراث فرهنگي دزفول آثار تاريخي ثبت‌شده دزفول را بيش از 130 اثر برشمرد و گفت: 90 درصد اين آثار در بافت قديم قرار دارند که اين نشان‌دهنده گستردگي و اهميت اين مکان تاريخي است.

زلقي، ايجاد اداره مخصوص بافت قديم را مهمترين نياز اين بافت برشمرد و عنوان کرد: در اين راستا جلسات متعددي با شهرداري، فرمانداري ويژه شهرستان و اداره کل ميراث استان برگزارشده و موافقت نيز حاصل‌شده است تا بتوانيم با کمک مديريت شهري اين مهم را به سرانجام برسانيم. وي با بيان اينکه طبق قانون ميراث فرهنگي، شهرهاي داراي بافت تاريخي منحصربه‌فرد مي‌توانند از تشکيلات مجزا براي اداره بافت برخوردار باشند، گفت: بافت تاريخي دزفول به دليل گستردگي و تنوع بيش از نيمي‌از اقدامات و برنامه‌هاي اداره ميراث فرهنگي شهرستان را به خود اختصاص داده است اما اين گستردگي آن‌قدر زياد است که سبب شده ما نتوانيم به‌صورت مطلوب اين مکان را در ابعاد مختلف کنترل کنيم. سرپرست اداره ميراث فرهنگي دزفول افزود: با توجه به کمبود بودجه مصوب شده براي اداره ميراث دزفول اگر اين تشکيلات تأسيس شود در آن صورت مي‌توان به‌صورت تخصصي‌تر براي بافت برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري کرد و متناسب با هر نياز چاره‌جويي کرد. زلقي به برگزاري ستاد بازآفريني شهرستان دزفول در روزهاي گذشته اشاره کرد و افزود: در ستاد مذکور که با حضور مسئولان استاني و کشوري برگزار شده بود؛ موضوع تأسيس تشکيلات مخصوص بافت قديم مطرح شد و ما توانستيم به نتايج خوبي در اين زمينه دست‌يابيم. وي در خصوص زيباسازي منظر بافت و توجه به نظافت آن توضيح داد: با توجه به نوع معماري بافت، کوچه‌هاي کم‌عرض و مشکلات دسترسي براي عبور ماشين‌هاي نظافت شهرداري، پاک‌سازي بافت تا حد زيادي دچار مشکل شده است اما قطعاً اگر تشکيلات پايدار بافت عملي شود يکي از تدابير ويژه آن توجه به منظر بافت خواهد بود. سرپرست اداره ميراث فرهنگي دزفول از تلاش براي ثبت جهاني دزفول خبر داد و گفت: يک پرونده متشکل از چند اثر و محوطه از جمله سازه‌هاي آبي، گندي شاپور و همين بافت تاريخي در حال آماده‌سازي است تا بتوانيم در آينده نزديک اقدامات مطلوبي را در راستاي ثبت جهاني دزفول انجام دهيم. زلقي با بيان اينکه با تشکيل پرونده مذکور، اعتبار ملي قابل‌توجهي به ميراث فرهنگي اختصاص مي‌يابد، اظهار کرد: با توجه به اينکه مرمت هر يک از آثار موجود در بافت و منظرسازي آن نيازمند اعتبارات کلاني است قطعاً اگر پرونده ثبت جهاني دزفول به نتيجه مطلوب برسد، مي‌توان ميزان قابل‌توجهي از بودجه مذکور را صرف بازسازي و بهسازي بافت کهن شهرستان کرد. شهردار دزفول نيز در گفت‌وگو با مهر بابيان اينکه بافت قديم دزفول با 200 هکتار وسعت و حضور در مرکز شهر تلفيقي از بافت قديم و فرسوده است، افزود: بسياري از مساجد، گذرها و خانه‌هاي تاريخي اين بافت نيازمند بازسازي و علاج بخشي فوري هستند.

با قاطعيت مي‌توان گفت هنوز هم نمي‌توان برنامه‌هاي مذکور دستگاه‌هاي متولي براي بافت قديم دزفول را علاج‌بخش ناميد. برنامه‌هايي که شايد همانند اکثر وعده‌هاي هميشگي در پس دلايلي همچون عدم تخصيص بودجه موردنظر، کمبود اعتبار و کوچک بودن اقدامات نسبت به گستردگي بافت و مشکلات آن گم شوند. در اين ميان شايد تمرکز بر روي يک موضوع واحد همانند تشکيلات مخصوص بافت کهن و تلاش بي‌وقفه تا زمان رسيدن به اين مهم و ديدن نتايج ملموس آن بسيار بهتر و کارساز تر از برنامه‌هاي کوتاه‌مدت و عجولانه‌اي باشد که صرفاً براي خالي نبودن عريضه صورت مي‌گيرد.