سلامت نیوز: بوی ماه مهر و شروع سال تحصیلی علاوه بر زیبایی‌های ظاهری خود، لب‌های خندان دانش آموزان، لباس‌های یکدست، بازار داغ خرید کیف‌های فانتزی، کفش‌های نو و خرید لوازم التحریر، از کاف کیف گرفته تا دال مداد را به همراه دارد. تمام این زیبایی‌ها را در ترافیک‌های صبحگاهی شهر، پشت فرمان خودروی خود نشسته و نظاره می‌کنیم. در کنار این همه زیبایی چه می‌بینیم؟ ترافیک سنگین؟ دود سیاه خارج شده از اگزوزها که جاذبه زمین نیز حریفش نیست؟ ابر سیاهی که بالای سر خود و فرزندانمان شکل می‌گیرد؛ با آغاز سال تحصیلی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اعلام کرده است، 20 درصد افزایش ترافیک داشته ایم. 20 درصد افزایش، نسبت ترافیک آخرین روز شهریور به اولین روز مهر بوده است. بر طبق این گزارش 198 تن آلودگی به هوای تهران افزوده می‌شود و با دستگاه تنفسی مردم دست‌وپنجه نرم خواهد کرد. عوامل تولید این آلاینده‌ها چیست؟ چقدر این آلاینده‌ها جای خودشان را در حلق مردم باز می‌کنند؟

هوای تهران، بحرانی که مرز ندارد
به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه ابتکار، رئیس پلیس ترافیک شهری پلیس راهور ناجا در تیرماه امسال آماری تکان دهنده از وضعیت ترافیکی تهران ارائه می‌کند. سرهنگ علیرضا جهانگیری گفته بود: بیش از 3 میلیون و 300 هزار خودرو در تهران تردد می‌کنند و تعداد موتورسیکلت‌های عبوری از معابر تهران 3 میلیون و 500 هزار دستگاه است. جهانگیری افزوده بود: کل طول مرزهای آبی و خاکی ایران حدود 8 هزار کیلومتر است در حالی که اگر خودروهای تهران را پشت هم بچینیم، به 11 هزار کیلومتر فضا نیاز داریم. به سراغ مطالعات شرکت کنترل کیفیت ترافیک تهران می‌رویم، طبق آمار ارائه شده، بیش از 48درصد از سهم آلودگی هوای تهران را سواری‌ها باعث می‌شوند و 22درصد از آلودگی‌ها مربوط به موتورسیکلت هاست.

به گزارش این شرکت، در سهم منابع آلوده کننده هوای تهران خودروهای سنگین و نیمه سنگین نقش اساسی را ایفا می‌کند. مینی‌بوس‌ها، کامیون‌ها و اتوبوس‌ها بیشترین درصد را در تولید اکسیدهای گوگرد دارا هستند؛ در نگاه کلی خودروهای سنگین 1درصد و نیمه سنگین با احتساب اتوبوس ها، کامیون ها، مینی بوس‌ها حدود 24درصد از آلودگی تهران را شکل می‌دهند. عباس جدیدی، معاون نظارت شورای اسلامی شهر تهران در گفت و گو با خبرنگار روزنامه ابتکار با بیان اینکه 280 هزار خودرو کاربراتوری از عوامل مهم آلودگی تهران است، می‌گوید: دولت، شهرداری تهران و سایر ارگان‌های مسئول می‌توانند با سرمایه گذاری 1000 میلیاردی در حذف این خودرو‌ها، به کاهش 50درصد آلودگی شهر تهران کمک کنند. جدیدی که در شهریور ماه امسال از شرکت کنترل کیفیت هوا تهران بازدید کرده، می‌افزاید: 80 درصد از آلودگی‌های تهران مربوط به منابع متحرک است؛ خودرو‌ها از صبح تا شب بطور مداوم روشن است و اگر رانندگان در حالت توقف، خودرو خود را خاموش کنند به جرات می‌توان گفت بیشترین تاثیر را در کاهش تولید آلاینده در تهران خواهند داشت. عباس جدیدی با اشاره به اینکه فقط اختصاص بودجه و هزینه کردن در کاهش آلودگی کافی نیست، می‌افزاید: وضع هوای تهران، بحرانی است که مرز ندارد. بحث، بحث آموزش است. باید فرهنگ سازی انجام شود، مردم آگاه شوند و تبلیغات رسانه‌ای صورت گیرد.

آنچه به خورد مردم تهران داده می‌شود
وقتی صحبت از آلودگی هوا می‌شود، ناخودآگاه نفس عمیقی می‌کشیم. افزایش آلاینده‌ها در تهران تغییرات اساسی را در درصد آنچه به عنوان دم وارد ریه‌های خود می‌کنیم ایجاد کرده است. آلاینده‌هایی که به افراد آسیب می‌رساند و به تدریج جان انسان را می‌گیرد. به گزارش بولتن نیوز با افزایش 20 درصدی ترافیک از شروع مهر ماه ، 134 تُن منواکسید کربن، 8 تُن اکسید نیتروژن، 16 تُن ترکیبات آلی فرار، 400 کیلوگرم دی اکسید گوگرد و 64 کیلوگرم ذرات معلق وارد هوای تهران می‌شود. آنچه که بیش از همه به خورد مردم تهران می‌رود، گاز منواکسید کربن است. محصولی از فعالیت خودرو‌های سواری و وانت‌ها که 90درصد از گاز (co) تهران را شامل می‌شود. آنچه در ارتباط با این قاتل خاموش می‌دانیم، گازی بی رنگ، بی بو، سمی است. شاید بهترین راه صحبت با عابرانی است که هر روزه همین هوا را نفس می‌کشند. علی، در گفتگو با خبرنگار روزنامه ابتکار می‌گوید: سردرد و سرگیجه نتیجه این همه خودروهایی است که در خیابان‌ها ریخته اند؛ چاره‌ای نیست. نفس نکشیم که نمی‌شود. مقادیر منواکسید موجود در هوا وارد ریه‌ها و جریان خون می‌شود؛ شاید کلافگی، حواس پرتی، عدم تشخیص درست راننده از علایم، درگیری‌های لفظی و به طور کلی بی حوصلگی از نتایج و دستاوردهای استشمام این گازهای خطرناک، برای رانندگان و مردم تهران است.

دکتر معصومه ابتکار در نشستی با اعضای فراکسیون محیط زیست مجلس که در شهریور ماه امسال برگزار شد می‌گوید: هشت کلانشهر ایران به اضافه حاشیه تهران، حدود ۳۵ میلیون نفر جمعیت را در بر می‌گیرند و بهبود هوای هشت کلانشهر کشور به معنای بهبود تنفس و افزایش سلامت حدود ۳۵ میلیون نفر ایرانی است و این در حالی است که طبق آخرین گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی، از هر هفت مورد مرگ و میر در دنیا، یک مورد بر اثر آلودگی هوا است. آنچه می‌دانیم این است که سلامتی و جان یک انسان در تمام دنیا در اولویت‌های قرار دارد. آلاینده‌ها به تدریج باعث تشدید بیماری‌های قلبی، تنفسی، بروز آسم می‌شوند و حتی ایجاد سرطان می‌کنند. از آسیب‌های دیگر آلاینده‌ها می‌توان به آسیب‌های وارده به حیوانات و گیاهان به طور کلی محیط زیست و در آخر تخریب آثار تاریخی و فرهنگی اشاره کرد. حال با توجه به تولید 126 هزار تنی آلاینده به وسیله موتورسیکلت‌ها می‌توان گفت، سالانه 600 هزار تن به ذرات معلق هوای تهران افزوده می‌شود که با ضرب و تقسیمی ساده، این مقدار ماهانه 50 هزار تن و روزانه قریب به 2000 تن است. به عبارتی روزانه 5 گرم آلاینده به حلق هر تهرانی می‌رود. به گزارش ایسنا، رئیس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تهران در بهمن ماه سال 92، تعداد مرگ و میر بر اثر آلودگی هوای پایتخت را سالانه 3000 نفر عنوان کرده است.

ریزگردها درشت شده‌اند
هر ماده‌ای که برای سلامتی انسان مضر باشد، آلاینده محسوب می‌شود. گرد و غبارهای پایتخت در بعضی از روزهای سال به حدی درشت و بزرگ می‌شود که با چشم به راحتی قابل مشاهده است. این گرد و غبارها یا به عبارتی ریزگردها، برجامانده از طوفان شن و اتفاقاتی از این دست است؛ در هوا معلق می‌ماند و با وزش باد از نقطه‌ای از شهر به نقطه‌ای دیگر می‌رود. هر روز که می‌گذرد این ذرات معلق با آلاینده‌های ناشی از خودروها و کارخانه‌ها پیوند خورده و بخش جدانشدنی دستگاه تنفسی مردم تهران می‌شود. در نتیجه شرایط آب و هوایی در کاهش و افزایش آلودگی تاثیرگذار است. آلودگی هوا کاهش دید را به همراه دارد، افزایش مه‌های غلیظ باعث کاهش تابش نور خورشید به زمین می‌شود. چند سالی است، در بعضی روز‌های سال شاهد زیر و رو شدن آسمان هستیم. به گزارش ایسنا، در خرداد ماه سال گذشته در تهران، طوفان سه کشته و 27 مجروح روی دست‌های پایتخت برجا گذاشت. طوفانی که دید افقی و عمودی را به کوچک ترین واحد‌های اندازه گیری رسانده بود. اتفاقات این چنینی بی سابقه نیست و در آینده هم ممکن‌الوقوع خواهد بود.

اتفاقاتی که نشان از تاثیر مستقیم پدیده‌های هواشناسی بر درصد پاکیزگی و آلودگی هوای شهر تهران دارد. شرکت کیفیت کنترل هوای تهران دلایلی که باعث افزایش طوفان‌ها و درنتیجه افزایش ریزگرد‌ها می‌شود را کاهش بارندگی، کاهش میزان رطوبت هوا، خشکسالی‌های سال‌های اخیر، نبود پوشش گیاهی مناسب و وزش باد شدید دانسته است. فریبا گودرزی، کارشناس هواشناسی در گفت و گو با خبرنگار روزنامه ابتکار با اشاره به اینکه گرد و غبار و طوفان‌ها فقط بطور موقتی در آلوده کردن هوا سهم دارد، می‌گوید: در تهران و بیشتر استان‌های صنعتی کشور به دلیل فراهم بودن وضعیت، در زمان طوفان ها، آلودگی شدیدتری را مشاهده می‌کنیم که پس از گذشت چند روز با وزش باد و ورود موج جدید از مقدار این ریزگرد‌ها کاسته می‌شود. گودرزی در ارتباط با پدیده وارونگی با توجه به شروع 6 ماه سرد سال، می‌گوید: وارونگی به معنای این است که هوای سرد در سطح پایین تر از هوای گرم قرار گیرد، این امر باعث می‌شود آلاینده‌های تولیدی از خودرو‌ها و کارخانه‌ها راهی به بیرون پیدا نکرده و باعث افزایش آلودگی و مشکلات از این دست در این فصول شوند.

ایران فقط تهران نیست!
حال که بحث از ریزگردها و غبار شده است؛ نمی‌توان از وضعیت سرخ و قهوه‌ای آسمان خوزستان و استان‌های جنوبی گذشت. سالیان سال است این استان‌ها با پدیده ریزگردهای معلق در بیشتر ماه‌های سال روبرو بوده اند. پاسخ‌ها گوناگون است. همه به فکر هستند و کسی به فکر نیست. این ریزگردها از کجا می‌آید؟ عده‌ای کشورهای همسایه را مقصر می‌دانند و عده‌ای کارخانه‌های داخلی، عده‌ای دولت گذشته و عده‌ای کم کاری‌های حال حاضر. باید دید صدای خس خس سینه مردم جنوب کشور، کی به گوش مسئولان ذ‌ی‌ربط خواهد رسید و کار از تصویب لایحه و اختصاص بودجه، به فعالیت‌های عملی خواهد انجامید. معصومه ابتکار رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، سال گذشته در اوج آلودگی‌ها استان‌های جنوبی اقدامات انجام شده توسط دولت‌های گذشته را موثر ندانست و گفت: اقدامی که دولت یازدهم برای کنترل آلودگی هوای خوزستان آغاز کرده است بلند مدت بوده و در یک ماه و چند ماه پاسخ نمی‌‌دهد. همچنین ابتکار در نشستی که شهریور امسال با حضور اعضای فراکسیون محیط زیست مجلس داشت، خبرهای خوبی را عنوان کرد. ابتکار در خصوص مقابله با پدیده گرد و غبار می‌گوید: برنامه اقدام چهار استان که از مهم ترین کانون‌های گرد و غبار داخلی هستند به صورت کامل تدوین شده و برنامه سایر استان‌ها نیز به زودی تدوین خواهد شد و با جمع بندی این برنامه ها، برنامه ملی تهیه خواهد شد که مبنای بحث گرد و غبار در برنامه ششم نیز قرار خواهد گرفت.