به گزارش دویچه وله، روز ۲۳ ژوئیه (اول مرداد) سازمان "عفو بین‌الملل" اعلام کرد که در ایران از ابتدای ژانویه ‌۲۰۱۵ تا آن زمان یعنی ظرف حدود ۶ ماه، ۶۹۴ نفر اعدام شده‌اند. عفو بین‌الملل این آمار را "بهت‌انگیز" توصیف کرد.

معاون برنامه‌ی خاورمیانه و شمال آفریقای "سازمان عفو بین‌الملل" تاکید کرد اگر این روند ادامه پیدا کند، تا پایان سال جاری در ایران بیش از هزار مورد اعدام رخ خواهد داد.

بر اساس گزارش احمد شهید درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، در سال ۲۰۱۴ نیز، ۷۵۳ نفر در ایران اعدام شده‌اند که حداقل ۱۳ تن از آنان هنگام ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال سن داشتند.

بیشترین رقم اعدام‌ها در ایران مربوط به جرایم مواد مخدر است و پس از آن حکم قصاص است که متهمان را به دست خانواده مقتول به چوبه دار می‌سپارد.

غیر از قتل عمد و قاچاق مواد مخدر، زنا، تجاوز به عنف، رابطه جنسی بدون زناشویی برای افراد متاهل و رابطه جنسی بین دو مرد جرائمی هستند که حکم آنها طبق قوانین جمهوری اسلامی اعدام است.

همچنین ارتداد یا بازگشت از دین اسلام، محاربه (مبارزه مسلحانه علیه حکومت) و توهین به پیامبر مسلمانان نیز با حکم اعدام روبروست.

تلاش علیه اعدام در ایران

فعالیت‌ مخالفان اعدام به دلیل ساختار دینی حکومت ایران و این امر که قوانین جزایی از احکام شرعی نشأت گرفته‌اند به سختی می‌توانند بر تغییر قوانین متمرکز باشند. از همین رو بیشتر این کارزارها موردی هستند و بر اساس پرونده‌های مشخص و به منظور جلب رضایت خانواده مقتولان صورت می‌گیرد.

البته شاید بتوان گفت نتیجه همین تلاش‌ها بود که با تغییر قانون مجازات اسلامی، دیگر برای نوجوانانی که در کمتر از ۱۸ سالگی مرتکب جرائم سنگین شوند حکم اعدام صادر نمی‌شود. این قانون البته شامل قصاص نمی‌شود و نوجوانانی که مرتکب قتل عمد شوند، کماکان با رسیدن به سن ۱۸ سالگی اعدام می‌شوند. هرچند به گفته برخی از فعالان این امر، تعداد صدور چنین احکامی برای نوجوانان نسبت به سال‌های قبل کمتر شده است.

قصاص؛ تصمیمی برای قتل یا بخشش

قصاص یک حکم قرآنی است که بر اساس آن خانواده فرد کشته‌شده حق دارند و می‌توانند تقاضای مرگ قاتل را بکنند و این مبنای صدور احکام قصاص در ایران است. هرچند که به گفته حسن فرشتیان پژوهشگر دینی در قرآن تاکید شده که اولویت با بخشش است و خانواده مقتول بهتر است که قاتل را ببخشند اما این اتفاق عملا به ندرت و پس از تلاش‌های بسیار زیاد برای کسب رضایت و در خیلی از موارد در قبال گرفتن پول‌های کلان روی می‌دهد.

حسن فرشتیان به دویچه‌وله می‌گوید: «قرآن قصاص را واجب نکرده است که نتوان به آن عمل نکرد، یعنی مجبور باشیم به آن عمل بکنیم. نه، قرآن قصاص را به​عنوان یک حق برای افراد قرار داده، مضافا برآن که همیشه در کنار آن به مسئله عفو و راهکارهای دیگر مثل مجازات‌های بدلی یا گرفتن دیه و این​ها توجه کرده است. یعنی قرآن راه را برای امروز ما دقیقا باز گذاشته است».

اما نگاهی به پرونده‌های قصاص در ایران نشان می‌دهد که راه‌هایی که به گفته فرشتیان قر‌ان آنها را باز گذاشته عملا منجر به زجر کشیدن بیشتر فرد محکوم می‌شود به طوری که در بسیاری از موارد این افراد پس از سال‌ها ماندن در زندان و تقاضاهای مکرر برای بخشش خانواده مقتول عملا مرگ را بر ادامه این مسیر ترجیح می‌دهند.

شهلا جاهد متهم به قتل لاله سحرخیزان، همسر ناصر محمدخانی یکی از این متهمان بود. او که ۸ سال در زندان و منتظر بخشش خانواده مقتول بود بارها به هم‌بندیان و وکلایش گفته بود که ترجیح می‌دهد زودتر اعدام شود و سرانجام نیز اعدام شد.