مخالفان ولادیمیر پوتین معتقدند قانونی که سال 2012 درباره «عاملان خارجی» تصویب شد، جزیی از تدابیر گسترده‌تری است که کرملین در سال‌های اخیر برای سرکوب هر شکلی از اعتراض و تقویت کنترل خود بر جامعه مدنی اتخاذ کرده است.

سازمان‌های غیردولتی فعال در زمینه حقوق بشر و ثبت تاریخ سرکوب‌ها در اتحاد جماهیر شوروی سابق و روسیه جایگاه ویژه‌ای در این فهرست دارند که از این پس شامل حدود صد «عامل خارجی» است.

از این وجه تسمیه در دوران استالین برای توصیف «دشمنان مردم» و بعدها در دوران برژنف برای ناراضیانی که متهم به خدمت به خارجی‌ها بودند، استفاده می شد.

سازمان غیردولتی مموریال Memorial که توسط آندری ساخاروف برنده جایزه نوبل صلح تأسیس شد و سازمان اصلی فعال در زمینه ثبت سرکوب‌های دوره استالین، تاریخ نارضایتی‌ها و حقوق بشر در روسیه ولادیمیر پوتین است، در این فهرست قرار دارد همینطور انجمن پرم-36 که تا سال گذشته موزه‌ای را در محل سابق اردوگاه زندانیان سیاسی نزدیک پرم (اورال) اداره می کرد. مالکیت این موزه سال گذشته از پرم-36 گرفته شد.

نام شاخه روسی شفافیت بین الملل، سازمانی غیردولتی که با فساد مبارزه می کند، انجمن کمک به مطبوعات سردا Sreda، کمیته مبارزه با شکنجه، صندوق دفاع از حقوق مصرف‌کنندگان و مرکز اطلاع رسانی یاساوی مانزارا Yasavei Manzara که به بومی‌های شمال روسیه اختصاص دارد نیز در این فهرست به چشم می خورد.

قانون مربوط به «عاملان خارجی» که سال 2012 به تصویب رسید شامل حال سازمان‌های غیردولتی می شود که از خارج تأمین مالی می شوند و فعالیت سیاسی دارند که تعریفی بسیار مبهم است.

-عکس و طبیعت-
دو انجمن مستقر در سیبری یعنی باشگاه عکاسان سوبیتی در اومسک Omsk و انجمن دوستان جنگل‌های سیبری در کراسنویارسک نیز در این فهرست سیاه که از سوی وزارت دادگستری روسیه تهیه شده است، جای دارند.

وزارت دادگستری روسیه در پایگاه اینترنتی خود درباره علت قرار گرفتن این دو مؤسسه در فهرست سیاه توضیح داد این دو انجمن «هدفی سیاسی» را دنبال می کنند که همانا «اعمال نفوذ بر تصمیم‌گیری‌های مؤسسات به منظور تغییر سیاست حکومت است».

سرویس مطبوعاتی وزارت دادگستری روسیه به خبرگزاری فرانسه گفت این تنبیه را تدبیری پیشگیرانه توصیف کرد.

این نهاد همچنین خاطر نشان کرد عکاسان و مدافعان جنگل «قصد داشتند با اعمال نفوذ بر افکار عمومی فعالیتی سیاسی داشته باشند».

الکساندر رومیانتسف مدیر باشگاه عکاسان سوبیتی به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما با بورسی که از کنسول‌گری آمریکا در یکاترینبورگ گرفته بودیم جشنواره عکس، ویدئو و مجسمه برگزار کردیم».

وی افزود: «برگزاری این جشنواره فعالیتی سیاسی تلقی شده است. مخالفت با این تصمیم بی معنی است. من باشگاه را تعطیل می کنم».

فعالان انجمن دوستان جنگل‌های سیبری در کراسنویارسک که از دو بنیاد آمریکایی کمک مالی دریافت می کنند، از سال 1999 با قطع غیرقانونی درختان و ویرانی‌های ناشی از آتش‌سوزی جنگل‌ها مبارزه می کنند.

آنا لالتینا یکی از اعضای این انجمن به خبرگزاری فرانسه گفت می ترسد که این انجمن نیز تعطیل شود.

وی خاطر نشان کرد: «ما پولی برای پرداخت این جریمه‌های سنگین نداریم».

ثبتِ نام یک سازمان غیردولتی در فهرست سیاه اغلب با جریمه نیز همراه است.

در «فهرست سازمان‌های غیردولتی عامل خارجی» که در پایگاه اینترنتی وزارت دادگستری روسیه موجود است، همین اتهامات عینا تکرار شده است.

مهم نیست که پول از کجا آمده است: آمریکا، اتحادیه اروپا، کمیساریای عالی آوارگان سازمان ملل، یک بنیاد خصوصی نروژی، دانشگاه میدلسکس در انگلیس یا سفارت فرانسه در مسکو به هر حال سازمان‌هایی که پول را دریافت کردند عامل خارجی تلقی شده‌اند.

-جاسوس-
گروه نظارت بر محیط زیست ساخالین (در شرق دور روسیه) سپتامبر گذشته به منظور فرار از «عامل خارجی» تلقی شدن، 142 هزار یورو را که از لئوناردو دی‌کاپریو بازیگر آمریکایی برای طرح حفاظت از ماهی‌های قزل‌آلای وحشی گرفته بود، برگرداند.

یان راشینسکی یکی از مسئولان مموریال اعلام کرد: «عامل خارجی در روسیه، یعنی جاسوس. هدف مقامات، بی اعتبار کردن سازمان‌های غیردولتی و حذف همه کسانی است که از فرد در مقابل حکومت دفاع می کنند».

سرگئی لوکاچفسکی مدیر مرکز ساخاروف در مسکو نیز اعلام کرد: «از زمانی که ما عامل خارجی نامیده شدیم، تعداد دبیرستان‌هایی که دانش‌آموزانشان را برای بازدید از مؤسسه ما می آوردند، کاهش یافته است. پیش از آن ما دو بازدید در هفته داشتیم. در حال حاضر این رقم به یک یا دو بازدید در ماه رسیده است».

وی افزود: «ابلاغیه‌های رسمی به مؤسسات آموزشی فرستاده شده است که از آنها می خواهد با سازمان‌های غیردولتی عامل خارجی تماس نداشته باشند».