«سلمان رفیع شیخ» محقق و تحلیلگر روابط بین الملل و امور پاکستان در مطلبی در روزنامه «آسیا تایمز» نوشت: در حالی که توجه رسانه های جهان به وخامت اوضاع سوریه و مقابله با داعش متمرکز شده است، وضعیت در افغانستان از تیررس نگاه ها دور مانده است.

در افغانستان مفاهیم صلح و ثبات مفاهیمی «بیگانه» هستند. اطلاعات سازمان ملل متحد مربوط به سپتامبر 2015 نشان می دهد که اقدامات طالبان در قلمروی افغانستان گسترش یافته است.

بر اساس این اطلاعات، سطح تهدید در بیش از نیمی از مناطق اداری افغانستان بالا است و شدت و گستره جغرافیایی درگیری ها افزایش خواهد یافت.

در حالی که مقامات آمریکا سعی می کنند وضعیت داخلی افغانستان را بسیار خوب نشان دهند، واقعیت قطعا نقطه مقابل آن است. «بزرگراه 1» افغانستان که تمامی شهرهای اصلی این کشور را به یکدیگر متصل می کند، کاملا کنترل نیروهای دولتی نیست و این بزرگراه امنیت لازم در برابر حملات احتمالی طالبان را نیز ندارد. این جاده در ماه های اخیر هدف حملات پیاپی طالبان قرار گرفته است.

به طور مشابه، بسیاری از مناطق دیگر مانند منطقه «موسی قلعه» در ولایت «هلمند» و منطقه «چارچیرنو» در ولایت «ارزگان» نیز اسما تحت کنترل دولت است و نیروهای نظامی افغان تنها بر ساختمان های دولتی تسلط دارند.

«ولی داد» که رئیس پلیس منطقه چارچینو - منطقه ای با 400 افسر پلیس است - می گوید: «طالبان بیش از دولت بر این منطقه مسلط است.»

هرچند طالبان از زمان انتشار خبر مرگ «ملا عمر» در هرج و مرج به سر می برد، این گزارش ها موقعیت ضعیف آنها را در سناریو کلی سیاسی و نظامی افغانستان به شدت به چالش می کشد. بین 1 مه و 31 ژوئیه سال 2015، سازمان ملل متحد 6096 حوادث امنیتی در سراسر این کشور گزارش کرده است.

این حوادث و حملات طالبان را قادر ساخته است تا دست کم 7 منطقه اصلی را به کنترل خود درآورند؛ گرچه بعدها نیروهای امنیتی افغانستان این مناطق را باز پس گرفتند.

با این حال، این واقعیت که طالبان برخی از این مناطق را برای مدت قابل توجهی تحت کنترل خود داشته اند، نیاز به تامل دارد.

گفته می شود رهبر جدید طالبان روابط عمیقی با پاکستان دارد؛ گر چه مقامات پاکستانی همچنان بر لزوم حل مسالمت آمیز این بحران تاکید می ورزند.

این تحولات، که اکثر آنها تحت فرماندهی رهبر جدید طالبان صورت گرفته است، لزوم کمک جهانی در جهت حل و فصل سیاسی این بحران در افغانستان را افزایش می دهد.

در حالی که مقامات آمریکا از استقرار نیروهای اضافی در افغانستان تحت نام مقابله با داعش حمایت می کنند، کاملا روشن است که این تصمیم خاص با توجه به تضعیف موقعیت آمریکا در فضای استراتژیک خاورمیانه است اتخاذ شده است.

اگر دوره «پس از ملا عمر» رهبر سابق طالبان بهترین سناریو را برای رسیدن به یک توافق سیاسی با طالبان ایجاد کرده باشد، سناریوی فعلی به نظر می رسد بدترین حالت ممکن باشد.

بر هر حال فرصت برای بهبود اوضاع افغانستان در حال از دست رفتن است و وضعیت هر روز بدتر از روز قبل می شود. طالبان دیگر تنها دشمن افغانستان نیست بلکه اکنون داعش نیز به عنوان یک خطر بزرگ برای این کشور ظهور کرده است.

آن گونه که داده های سازمان ملل متحد نشان می دهد، از ماه مه تا ژوئیه 2015، 48 درگیری مختلف بین طالبان و عناصر داعش تنها در ولایت «ننگرهار» گزارش شده است. گفته می شود که این درگیری ها بر اختلافات در مورد قدرت ایدئولوژیک و همچنین کنترل مالی مسیرهای پر سود قاچاق مرزی متمرکز شده است.

بنابر برخی گزارش ها جناح های ناراضی طالبان نیز به صفوف گروه داعش پیوسته اند. گفته می شود داعش در افغانستان عناصر متفاوتی از جمله طالبان افغانستان، گروه طالبان مستقر در پاکستان، القاعده و همچنین جنبش اسلامی ازبکستان را دارد.

بنابراین تمرکز کنونی نباید تنها بر طالبان باشد. داعش نیز چالشی در حال رشد به نظر می رسد و تعلل در تصمیم گیری و اجرای عملیات علیه این گروه در افغانستان، فاجعه بزرگی را رقم خواهد زد.