آرزوهای میلیاردی آموزش و پرورش با بودجه کم

روزنامه ابتکار: بیش از دو ماه از سال تحصیلی 94-95 می گذرد و بوی ماه مهر به آذر رسیده است. 13 میلیون دانش آموز در کشور در حال تحصیل هستند که به طور غیر مستقیم می توان گفت بالغ بر 40 میلیون ایرانی از طریق فرزندان و یا خواهر و برادر با دنیای نظام آموزشی کشور ارتباط دارند. اهمیت بحث آموزش و پرورش افراد به قدری اهمیت دارد که این وزارت در صدر دریافتی بودجه از طرف دولت قرار گرفته است. در همین بین وظیفه سنگینی به دوش این وزارت که متولی اصلی «دانش آموزان» در کشور است و 12 سال از عمر یک شخص را در برمی‌گیرد، قرار دارد. در «خانه دوم» است که نه تنها از لحاظ سوادآموزی بلکه در فرهنگ و اخلاق نیز شخصیت افراد شکل می‌گیرد. هرساله بحث در بودجه آموزش‌وپرورش در ایام ارائه لایحه بودجه داغ است. در کنار دریافت بودجه و تاکید های قانون اساسی، متاسفانه برخی مدارس بلای جان اولیاء شده و در شروع فصل مدارس و همچنین در طول دوران تحصیل به بهانه های مختلف هزینه هایی با اسم «شهریه» دریافت می کنند. این نوع تخلفات به قدری در کشور عادی شده است که اولیاء با رضایت مبالغ هنگفتی را پرداخته تا فرزندشان با امکانات تمام درس بخوانند. «ایران جایی است که پدر و مادرها هزینه های میلیونی می کنند تا فرزندشان 4 سال در دانشگاه دولتی(رایگان) درس بخواند!» لطیفه ای دردآور است که خبر از عادی شدن روال پولی در مدارس کشور را می دهد.
آموزش رایگان اما پولی
یک پدر و یک مادر تنها آرزویشان خوشبختی و عاقبت بخیری فرزندشان است. در خانواده هایی با فرزند محصل، تنها دغدغه قبل از شروع مدارس این است که مراحل آموزش و پرورش به نحو احسنت برای فرزندشان صورت گیرد تا در جامعه و در آینده خویش فردی موثر شوند. در این بین برخی مدارس که تعداد آن ها کم نیست در سراسر کشور پیش از شروع سال تحصیلی و همچنین در طول تحصیل مبالغی را به عنوان شهریه از اولیاء دریافت می کنند! بر اساس نظام آموزشی کشور و با توجه به «ماده سی ام» قانون اساسی جمهوری اسلام ایران، «دولت موظف است وسائل آموزش وپرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسائل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفائی کشور به طور رایگان گسترش دهد.» به عبارتی با توجه به اصل سی ام قانون اساسی می توان گفت، دولت موظف است هزینه تحصیل هر شخصی در هر سنی را تا آموزش دوره متوسطه پرداخت کند. محمدمهدی زاهدی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی در پاسخ به سوال خبرنگار اجتماعی روزنامه «ابتکار» مبنی بر دریافت مبالغی از اولیای توسط مدارس، می گوید: قانون اساسی به مدارس اجازه دریافت شهریه را نمی دهد اما برخی موارد از جمله کلاسهای فوق برنامه، کلاس‌های کنکور با رضایت اولیاء، مدارس هزینه هایی دریافت می کنند که در صورت تخلف از مدارس، اولیاء می توانند مستقیم با آموزش وپرورش کشور مکاتبه کنند و شکایت خود را ابراز دارند.حضور برخی مدارس غیرانتفاعی در ابتدا گام مثبتی در راستای خصوصی سازی بوده که توانستند نظر بسیاری از والدین را به خود جلب کنند. فرض را بر این می گذاریم که والدین به دنبال ایده‌آل ترین نوع تحصیل برای فرزندانشان هستند و این امر وجود مدارسی خصوصی و غیر انتفاعی را توجیح می کند. اما حال که مدارس دولتی با عنوانی چون کلاسهای آزمایشگاه، کامپیوتر و امکانات ورزشی و حتی کلاسهای کنکور جیبب والدین را تیغ می زنند چه باید کرد! هاجر نیک صفت، رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش به خبرنگار اجتماعی روزنامه «ابتکار» می گوید: متاسفانه آرزوهای زیادی برای پیشرفت در بحث تعلیم و تربیت در سر داریم که با بودجه دریافتی همخوانی ندارد. آبان ماه امسال، مدیرکل آموزش و پرورش سیستان و بلوچستان، سرانه هر دانش آموز برای آن استان را ۲۵ هزار ریال عنوان کرد؛ یعنی 2 هزار و 500 تومن. قیمت هر خودکار فلان مدل،2500 تومان است!
ثبت نامی های 13 میلیون و خرده ای نفره
در سال تحصیلی 92-93 بالغ بر 12 میلیون و 300 هزار نفر در مدارس سراسر کشور ثبت نام کرده و در سال تحصیلی 93-94 نیز این مقدار به ۱۳ میلیون و ۶۶۳ هزار و ۱۸۵ نفر رسید. آمار مشخصی از تعداد دانش آموزان ثبت نامی در مهر سال 94 ارائه نشده است اما با فرض 13 میلیون دانش آموز در سال 94 که اصلا این مقدار غیر واقعی نخواهد بود و با توجه به سخنان وزیر آموزش و پرورش، علی اصغر فانی در هفته گذشته که گفته بود: هزینه ای که دولت در سال 94 برای هر دانش آموز تقبل کرده، 2 میلیون تومان است. با یک عملیات ریاضیاتی ساده، 13000000 نفر * 2000000تومان= 26000000000000 تومان هزینه ای است که وزارت آموزش و پرورش برای حدود 13 میلیون نفر دانش آموز در سال 94 خواهد کرد. عدد به دست آمده را به زبان سلیس فارسی بیست و شش هزار میلیارد تومان می گویند. محمدمهدی زاهدی در این رابطه به می گوید: بودجه سال 94 وزارت آموزش پرورش در ابتدا 23 هزار میلیارد تومان بوده که پس از آن 5 هزار میلیاد دیگر به آن افزوده شد. وی در ادامه می افزاید: حدود 13 میلیون و 500 نفر دانش آموز در کشور است که با توجه به قانون اساسی باید به طور رایگان در کشور تحصیل کنند. حال سوال اساسی که می شود پرسید این است که آیا به راستی هزینه هر دانش آموز در کشور 2 میلیون تومان است؟ اگر بیشتر از این مقادیر است می شود گفت وزارت از جیب خرج کرده است؟ و اگر 2 میلیون تومان عدد بالایی است چرا مدارس هزینه های اضافی از اولیاء دریافت می کنند؟ هاجر نیک صفت می گوید: هزینه 2 میلیون تومانی که وزیر آموزش‌وپرورش عنوان کرده، سرانه هر دانش آموز است و صرف هزینه هایی شامل امکانات، سالن های آموزشی و بسیاری از مواردی که شامل مراحل آموزشی یک دانش آموزش است، می شود. وی با اشاره به اینکه آموزش و پرورش بیشترین بودجه را در دولت دریافت می کند به خبرنگار روزنامه می گوید: هر دانش آموز در طول سال تحصیلی هزینه هایی دارد، در دوره های مختلف تحصیلی، به طور مثال در 6 سال ابتدایی و دوره متوسطه، هزینه های مربوط به هر دانش آموز متفاوت است و سرانه هر دانش آموز از متوسط این هزینه ها به دست می آید. این مبلغ از تقسیم تعداد دانش آموزان هر دوره به بودجه دریافتی وزارت آموزش و پرورش به دست می آید. در این روز ها که لایحه بودجه سال 95 به مجلس ارائه می شود، وظیفه اصلی دولت برآورد صحیحی از هزینه ها در سال آینده است تا بتواند از مطالبه های صورت گرفته از این وزارت برآید. هر نوع خدمت به نظام آموزشی مدارس و توانمندسازی دانش آموزان می تواند در آینده دور نتایجی بسیار مثبتی را به همراه داشته باشد.