از مسافت نه‌چندان دور در داخل شهر شعله‌هاي آتش قابل‌مشاهده است و لحظه‌به‌لحظه بر وسعت آتش‌سوزي افزوده مي‌شود و کم‌کم خبر در ميان مردم شهر مي‌پيچد که الوند آتش‌گرفته است.

جنب‌وجوش براي خاموش کردن آتش آغاز مي‌شود و اهالي نزديک‌تر به محل آتش‌سوزي خود را به مکان موردنظر مي‌رسانند و با آنچه در توان دارند به خاموش کردن شعله‌ها مي‌پردازند.

رفته‌رفته نيروهاي آتش‌نشاني به جمع مردم مي‌پيوندند و با همکاري مردم منطقه شعله‌هاي آتش فروکش مي‌کند اما خشم آتش تلي از خاکستر از خود بر جاي مي‌گذارد که تا مدت‌ها چهره الوند را زشت مي‌کند.

اين واقعه داستان برخي روزهاي مراتع و مزارع در کوه‌ها، روستاها و شهرهاي استان همدان است که هر از چند گاهي در صدر اخبار رسانه‌ها قرار مي‌گيرد کما اينکه امسال آتش‌سوزي در مراتع اطراف تپه باستاني هگمتانه در شهر همدان نيز در اين داستان نقش‌آفريني داشت.

آنچه مسلم است کوه‌ها و مراتع همدان به پشتوانه پوشش غني گياهي و جنگلي، همه‌ساله آبستن اين حوادث است و وقوع آتش‌سوزي طي سال زارعي جاري باوجود وضعيت منطقه و بارش‌هاي امسال بسيار محتمل‌تر از سال‌هاي قبل است که در همين راستا بايد پيشگيري‌هاي لازم صورت گيرد. وقوع آتش‌سوزي دلايل مختلفي دارد و گاهي يک جرقه آتش، کبريت، ته سيگار و بقاياي آتشي که با بي‌احتياطي مسافران، رهگذران و چوپانان از يک کوره زغال در جنگل‌ها و مراتع باقيمانده است مي‌تواند موجب آتش‌سوزي باشد و بايد پيش از وقوع هر حادثه‌اي يا مانع وقوع آن شد يا خود را براي اتفاقات بعدي آماده کرد تا در مواقع حادثه، دچار بحران نشويم.

در همين خصوص يکي از کشاورزان که درزمينه کشت گندم فعال است در گفتگو با مهر بابيان اينکه امسال بخشي از مزارع گندمم دچار حريق شد، گفت: هنوز هم از علت اين حادثه مطلع نيستم اما گويا يک ته سيگار آتش به سرمايه و دارايي من انداخته است.

احمد متقي بابيان اينکه در کمتر از نيم ساعت بخش عظيمي از گندم‌زار بنده دچار آتش‌سوزي شد، گفت: متأسفانه وقوع حادثه در نيمه‌هاي شب رخ‌داده بود و تا به مزرعه رسيدم خسارت بسياري به بار آمد.

وي بابيان اينکه گرم‌تر شدن هوا احتمال حادثه و آتش‌سوزي در مزرعه را بيشتر کرده است، گفت: خوشبختانه اهالي روستا هواي يکديگر رادارند و در زمان وقوع هر حادثه‌اي باجان و دل وارد عمل مي‌شوند.

اما در همين زمينه و پيرامون برنامه ريزي هاي انجام شده براي کنترل آتش سوزي ها در مراتع، معاون عمراني استاندار همدان با اشاره به بارش‌هاي سال جاري و افزايش پوشش گياهي در استان همدان گفت: پوشش گياهي در صورت خشک شدن، زمينه‌ساز ايجاد آتش‌سوزي است و پيشگيري از وقوع آتش‌سوزي در جنگل‌ها، مراتع و پوشش گياهي استان همدان الزامي است.

محمودرضا عراقي با بيان اينکه در بيشتر حريق هاي ايجاد شده خطاي انساني نقش دارد، عنوان کرد: بايد با آموزش، فرهنگ‌سازي و بهره‌گيري از نيروهاي مردمي براي مهار آتش وارد عمل شد. وي با بيان اينکه بايد با برنامه‌ريزي‌هاي اصولي از گسترش آتش سوزي در منابع طبيعي و محيط زيست جلوگيري کرد، گفت: بايد براي مهار به موقع آتش برنامه داشت.

مديرکل حفاظت محيط زيست استان همدان نيز با بيان اينکه براي پيشگيري و مقابله با آتش‌سوزي مي‌توان از ظرفيت سازمان‌هاي مردم‌نهاد استفاده کرد، گفت: آتش‌سوزي اثر مخربي بر منابع طبيعي دارد و از بين رفتن پوشش گياهي، افزايش روان آب در سطح خاک، کاهش نفوذپذيري خاک، از بين رفتن جانوران و زيستگاه‌ها از جمله اين آثار است.

محمد علي محمدي با بيان اينکه در سال جاري 4 مورد حريق در 36 هکتار از مناطق حفاظت شده استان همدان رخ داده است، گفت: 3.2 درصد از اراضي استان همدان مناطق حفاظت شده بوده که بخش قابل توجهي از اين اراضي به صورت مرتعي است و خطر آتش‌سوزي آن را تهديد مي‌کند.

وي با اشاره به اينکه سال 92، 38 مورد حريق در 323 هکتار از اراضي مناطق حفاظت‌شده همدان رخ داد، گفت: سال 93، تعداد حريق در 356 هکتار و سال گذشته 36 حريق در 378 هکتار رخ داد که خسارت هايي را نيز به دنبال داشت. مديرکل محيط زيست استان همدان با اعلام اينکه حفاظت از محيط زيست بايد به دغدغه عمومي تبديل شود، عنوان کرد: انجام اقدامات پيشگيرانه حريق در مناطق حفاظت شده همدان نيازمند 385 ميليون تومان اعتبار است.

محمدي با بيان اينکه کمبود برخي امکانات، نبود سرعت عمل در هماهنگي فرابخشي، نبود مديريت زمان در حادثه و سختي دسترسي به محل حادثه از مشکلات اساسي در زمان وقوع آتش سوزي است، گفت: طاقت فرسا بودن صعود به ارتفاعات و امکان سوءاستفاده شکارچيان متخلف در هنگام بروز آتش‌سوزي از ديگر محدوديت ها و مشکلات در ايام آتش‌سوزي است.

مديرکل منابع طبيعي و آبخيزداري استان همدان نيز با اشاره به آغاز فصل گرما از احتمال تشديد وقوع آتش‌سوزي در جنگل‌ها، مناطق حفاظت‌شده و منابع طبيعي خبر داد و گفت: با توجه به بارندگي‌هاي سال جاري و افزايش پوشش گياهي، احتمال وقوع آتش‌سوزي در بقاياي گياهي تقويت شده است. محمدرضا همتي با بيان اينکه 95 درصد عوامل ايجادکننده حريق در مناطق طبيعي وابسته به انسان است، گفت: سهل‌انگاري دامداران، افزايش جمعيت گردشگران و طبيعت‌گردان، جايگزيني درختان سوزني‌برگ به جاي پهن‌برگ، ضعف در اجراي موارد حفاظتي، خشکسالي در جنگل‌ها و گرماي بيش از حد هوا از عوامل آتش سوزي در مراتع است.

وي با اشاره به اقدامات پيشگيرانه اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري براي مهار آتش به تهيه طرح جامع مديريت مهار آتش اشاره کرد و گفت: عقد قرارداد خدمات پروازي بالگرد، جلب مشارکت‌هاي مردمي، ايجاد شبکه بي‌سيم و راديويي، نصب و تهيه تابلوهاي ترويجي، ايجاد گشت و کشيک مراقبت، تکميل و ايجاد پايگاه اطفاي حريق در برخي استان‌ها انجام شده است. وي خلأ تشکيلاتي و سازمان‌هاي اطفاي حريق و کمبود نيروي ماهر براي اطفا حريق را از مشکلات برشمرد و گفت: کمبود پيمانکاران در بخش خصوصي براي اطفا حريق، گستردگي عرصه و سطح کار در بيش از 50 درصد استان، کمبود امکانات و تجهيزات اختصاصي براي مهار آتش، نبود ناوگان هوايي مهار آتش و ضعف فرهنگي در حوزه منابع طبيعي و محيط زيست از جمله مشکلات اصلي است.

مديرکل منابع طبيعي و آبخيزداري استان همدان با تاکيد بر اينکه همدان در ناحيه رويشي زاگرس واقع شده است و اين ناحيه 70 درصد حريق‌هاي ساليانه را به خود اختصاص مي‌دهد، عنوان کرد: استان همدان در سال گذشته از حيث تعداد دفعات گرفتار شده در آتش رتبه پنجم کشور را به خود اختصاص داد اما از نظر مساحت درگير شده با آتش از استان‌هاي مياني کشور بوديم و بيش از 5 هزار هکتار از مراتع همدان طعمه حريق شد.

وي خشکيدگي 183 هزار هکتار از جنگل‌هاي بلوط کشور، در خطر بودن يک ميليون هکتار از جنگل‌هاي بلوط زاگرس، تبديل درختان دانه‌زاد به شاخه‌زاد، فرسايش شديد خاک و کاهش حاصل‌خيزي، بروز سيل، رانش زمين و بيابان‌زايي و توليد ريزگردها را از جمله اثرات تخريب منابع طبيعي برشمرد. همتي با اشاره به اينکه 50 درصد مساحت استان همدان معادل يک ميليون مترمکعب جزو مراتع و منابع طبيعي است، گفت: از سال 85 تا سال 94، 882 فقره آتش‌سوزي در 5 هزار و 390 هکتار از مراتع همدان رخ داده که 112 فقره با 385 هکتار مساحت مربوط به سال گذشته بوده است.

همتي با بيان اينکه در حال حاضر شناسايي مناطق بحراني و تهيه نقشه و برگزاري کلاس‌هاي ترويجي و آموزشي به منظور پيشگيري در برنامه قرار دارد، گفت: تجهيز نيروهاي حفاظتي مهار آتش، تعيين گروه‌هاي انساني در مناطق جنگلي و جنگل‌هاي دست کاشت، بهره‌گيري از نيروهاي محلي و برخورد با متخلفان و تشکيل کارگروه مهار آتش در دستور کار است.

مديرکل منابع طبيعي و آبخيزداري استان همدان استقرار 6 اکيپ اطفا حريق در مناطق بحراني و انعقاد تفاهم‌نامه همکاري با 39 اکيپ از تشکل‌هاي مردمي براي اطفا حريق را از جمله اقدامات انجام شده براي جلوگيري از حريق عنوان کرد. به هر روي مسئولان بايد به گوش باشند و پيش از وقوع حادثه تدابير لازم را در ارتباط با اطلاع رساني، فراخوان نيرو، ايجاد و توسعه پايگاه هاي مديريت بحران، احداث پايگاه هاي جديد و استقرار آنها در محدوده هاي پر خطر را مدنظر قرار دهند.

همچنين متوليان بايد جلسات توجيهي و آموزشي را با دهياران، شوراهاي روستايي و مردم بومي برگزار کنند تا ضمن ايجاد آمادگي از بروز حوادث ناگوار در اين زمينه جلوگيري شود.