سايه سنگين رکود بسياري از فعالان پسته را از خريد و فروش اين محصول پشيمان کرده است بطوريکه مسئولان شهرهاي پسته خيز استان کرمان پا به ميدان گذاشته‌اند و از ورشکستگي بزرگترين بازار اقتصادي استان کرمان دل نگران هستند. هر چند نگاه‌ها به بازار پسته در کشور کمي‌با سختگيري انجام مي‌شود اما واقعيت اين است که پسته با ارزآوري 1.5 ميليارد دلار به صورت سالانه در استان کرمان هزاران نفر را در داخل استان مشغول به کار کرده است و ميلياردها تومان سرمايه نيز در اين بخش وجود دارد. در حالي آمريکا و در سطح بسيار پايين تر ترکيه در حال برنامه‌ريزي براي تصاحب بازار پسته ايران هستند که خشکسالي، عدم حمايت دولت، افزايش نرخ نهاده‌هاي توليد از جمله کود و سم هر روز فشار را بر کشاورزان بيشتر مي‌کند.

اما در سال جاري وضعيت پسته در استان کرمان بسيار بدتر شده است، عدم تعيين قيمت منصفانه براي پسته، بازار اين محصول را در رکود فرو برده است، قيمت محصول گاه آنقدر افت مي‌کند که زير قيمت تمام شده توليد مي‌رود و درنهايت کشاورزاني که با کمبود نقدينگي مواجه شده‌اند مجبور ند براي تامين نقدي تعهدات بانکي، محصول سال جاري را زير قيمت بفروشند. در حال حاضر هيچ نشاني از پسته خندان در کرمان ديده نمي‌شود و نگراني و ابروهاي در هم رفته تنها چيزي است که مي‌توان در نگاه پسته کاران ديد به خصوص خرده مالکان که براي تامين هزينه‌هاي توليد از جمله، سم، کود و هزينه کارگر و حمل و نقل بيشترين ضرر را متحمل شده‌اند. اين در حالي است که بر اثر خشکسالي در استان کرمان هر سال از وسعيت زمين‌هاي پسته کاسته مي‌شود و در مقابل بر وسعت زمين‌هاي پسته در کاليفرنا افزوده مي‌شود و ايران بخش جديدي از بازارهاي خارجي را از دست مي‌دهد و حتي گمانه زني‌هايي در خصوص واردات پسته آمريکا به ايران نيز مي‌شود. متاسفانه نرخ فروش پسته در استان کرمان هر سال کمتر مي‌شود اين در حالي است که هزينه توليد هر سال چندين برابر افزايش مي‌يابدرئيس صنف پسته فروشان رفسنجان در گفتگو با مهر اظهارداشت: اوضاع کنوني بازار پسته بسيار نگران کننده است در اين ميان نه کشاورزان مي‌دانند بايد چه کنند و نه فعالان در بخش خريد و فروش پسته مي‌دانند بايد نسبت به خريد محصول اقدام کنند يا خير. احمد جوادي افزود: پس از تحريم‌ها، رکود بر بازار پسته نيز تاثير گذار بود اما در سال جاري رکود در اين بخش اقتصادي بيشتر شده است.

وي تصريح کرد: متاسفانه نرخ فروش پسته در استان کرمان هر سال کمتر مي‌شود اين در حالي است که هزينه توليد هر سال چندين برابر مي‌شود و در صورت ادامه اين روند پسته به عنوان مهمترين کالاي صادراتي غير نفتي به زودي با ورشکستگي بسيار عجيبي مواجه مي‌شود. جوادي ادامه داد: سال گذشته نرخ خريد محصول 29 هزار تومان بود اما با وجود تورم قابل توجه بازار در حال حاضر قيمت خريد محصول 25 هزار تومان است اين يعني صنعت پسته در حال افت شديد است.

وي خواستار تزريق پول به بازار پسته شد و افزود: ما با نقدينگي بسيار کم مواجه هستيم و اين مشکل اصلي موجود در بازار است که براي حل آن دولت بايد وارد عمل شود. جوادي گفت: شرکت تعاوني پسته رفسنجان مهمترين مرجعي بود که پسته کشاورزان را خريداري مي‌کرد که اين شرکت هم با کمبود نقدينگي مواجه است از سوي ديگر در بازار جهاني رقيب مهم ما يعني آمريکا در حال تصاحب بازار است و در داخل نيز برخي از استان‌ها وارد بازار توليد شده‌اند که به عنوان رقيب داخلي محسوب مي‌شوند و در اين ميان هيچکس نيست از پسته کار استان کرمان حمايت کند.

وي گفت: همچنان عمده پسته ايران و جهان در رفسنجان توليد مي‌شود اما براي حفظ اين ارجحيت بايد کاري کنيم و نبايد دست روي دست بگذاريم و نابودي اين صنعت را ببينيم. امام جمعه رفسنجان نيز در گفت‌وگو با مهر ضمن اشاره به بازار پسته در رفسنجان گفت: ما در سال اقتصاد مقاومتي و توسعه صادرات غير‌نفتي هستيم و پسته در اين زمينه نقش تعيين کننده دارد و نبايد اين نقش را از دست بدهيم.

حجت‌الاسلام عباس رمضاني‌پور ادامه داد: پسته نياز به برنامه ريزي دولت دارد، درست است که اين محصول در دست بخش خصوصي است اما بدون حمايت دولت اين ارجحيت اقتصادي از دست خواهد رفت. وي تصريح کرد: پسته نياز به برنامه ريزي دارد و نبايد در سال اقتصاد مقاومتي شاهد چنين وضعي باشيم، بايد فکري به حال وضعت کنوني پسته شود زيرا شغل بسياري از مردم در استان به اين صنعت بستگي دارد.

قيمت کنوني پسته نگران کننده است و با اين قيمت ما نمي‌توانيم در بازار جهاني با رقيبان قدر خود رقابت کنيم و بازار را از دست مي‌دهيم نماينده مردم رفسنجان و انار در مجلس نيز در گفت‌وگو با مهر خواستار تدبير مسئولان براي حمايت از صنعت پسته شد و افزود: متاسفاته پسته با وجود مزيت‌هاي بالاي اقتصادي در سال‌هاي گذشته حمايت نشده و در کمال تعجب يک متولي در اين زمينه وجود ندارد. احمد انارکي‌محمدي افزود: قيمت کنوني پسته نگران کننده است و با اين قيمت ما نمي‌توانيم در بازار جهاني با رقيبان قدر خود رقابت کنيم و بازار را از دست مي‌دهيم. وي تصريح کرد: اگر نگاهي با ابزار‌آلات کشاورزي کنيم مي‌بينيم که در اين زمينه نيز ضعف داريم ابزار اکثرا قديمي‌و فاقد کارآيي لازم است.

وي تصريح کرد: خشکسالي مشکل اصلي کشاورزان شده و هيچ اقدامي‌براي رفع اين مشکل نشده و برنامه ريزي مطلوبي در اين خصوص در سال‌هاي گذشته نشده است و اين مساله نبايد ادامه يابد. انارکي محمدي ادامه داد: قيمت محصول پسته در حال افت شديد است و با ادامه اين مساله شاهد وضعيت نگران‌کننده‌اي در بازار پسته هستيم. وي از مسئولان استان کرمان نيز خواست وضعيت موجود را رصد و قبل از اينکه دير شود چاره‌انديشي کنند. در حالي هر سال قيمت پسته در بازار داخلي کم مي‌شود که مشکلات توليد اين محصول استراتژيک اقتصادي بيشتر مي‌شود بطوريکه توليد پسته در سال جاري در کشور 30 درصد کاهش يافته است. آمار و ارقام نشان مي‌دهد که کشاورزان آمريکايي در حال حاضر بخش عمده اي از بازار مصرف کشورهاي مختلف را از ايران گرفته اند و هم اکنون 90 درصد بازار قاره‌هاي آمريکا، اروپا و استراليا و کشورهاي عربي از دست کشاورزان ايراني خارج شده و چين و کشورهاي خاور دور به مهمترين مشتري پسته ايران تبديل شده است.

هم اکنون پسته آمريکا در بازار کشورهاي عربي و آسياي ميانه، گوي سبقت را از پسته ايران ربوده است و با ادامه وضعيت کنوني به زودي ايران در وضعيت نگران کننده‌اي در بازار اين محصول قرار خواهد گرفت.