گزارش رادیو آلمان: روز شنبه جامعه هنری ایران یکی از چهره‌های برجسته خود را از دست داد. خبرگزاری ایلنا ضمن اعلام خبر درگذشت جعفر والی نوشت، او «مدتی پیش به دلیل ناراحتی قلبی و آلودگی هوا در بیمارستان بستری بود و در این وضعیت برای مدتی پرداخت هزینه‌های بیمارستانی او با مشکلاتی مواجه شد.»

خبرگزاری مهر روز ۴ آذر به نقل از علی بیغم، بازیگر تئاتر، که مسائل بیمه و حقوق بازنشستگی والی را پی‌گیری می‌کرد، نوشته بود: «از شهریورماه حقوق استاد والی به حسابشان واریز نشده و بیمه خدمات درمانی سازمان بازنشستگی گمان می‌کند که آقای جعفر والی در قید حیات نیست.»

ابراز نارضایتی از مسولان فرهنگی

والی چهار سال پیش در نامهای به خبرگزاری مهر نوشته از برخورد مقامات اعتراض کرده بود. در این نامه آمده است: «بنا به تشخیص محمدحسین نیرومند، مشاور و نماینده تام‌الاختیار وزیر ارشاد در شورای ارزشیابی هنرمندان، نویسندگان و شاعران در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اینجانب جعفر والی از تاریخ ۱/ ۵/ ۱۳۹۱ به رحمت ایزدی پیوسته‌ام و از دریافت حق کرامت هنرمندان به مبلغ ماهی ۱۸۰ هزار تومان محروم شدم.»

از این نامه برمی‌آید که والی از کارکرد مسئولان فرهنگی ایران راضی نبوده است.

هنرمند باسابقه فیلم و نمایش تابستان امسال نیز با ابراز سخنانی در رابطه با وضعیت پیش از انقلاب بحث‌برانگیز شد. او در مراسمی که انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئا‌تر برای نکوداشت او برگزار کرده بود اظهار داشت:«من در طول عمرم یک کار انجام دادم که خیلی پشیمانم؛ سریال "معمای شاه". ما در این دوران زندگی کردیم. والله این‌طور نبود. به خدا این‌طور نبود که این سریال روایت می‌کند.»

معمای شاه عنوان یک مجموعه تلویزیونی تاریخی به کارگردانی محمدرضا ورزی است که به بخشی از داستان زندگی محمدرضا شاه پهلوی می‌پردازد.
این سریال که با هزینه دویست میلیارد تومانی تولید شد انتقادات زیادی را برانگیخت. از جمله علی حق شناس، نویسنده و روزنامه‌نگار و صادق زیباکلام، پژوهشگر و مدرس دانشگاه، گفتند که تولیدکنندگان این سریال برداشت‌های شخصی خود از تاریخ را به‌تصویر کشیده‌اند.

شهاب مرادی نیز اظهار داشت: «دیالوگ‌های این سریال باورپذیر و برای مخاطب قابل پذیرش نیست. آیا کسی باور می‌کند شاه ضعیف و همجنس باز بوده است؟»

تلاش تا آخرین لحظه

جعفر والی فارغ‌التحصیل بازیگری از دانشکده هنرهای دراماتیک دانشگاه تهران بود و بازیگری و کارگردانی تئا‌تر را از سال ۱۳۳۶ آغاز کرد. او در سال ۱۳۴۸ با بازی در فیلم "گاو" وارد فعالیت حرفه‌ای سینما شد و تا سال ۱۳۶۶ به تدریس بازیگری در دانشکده هنرهای زیبا اشتغال داشت.

والی مصصم بود که در کنار ایرج راد و هرمز هدایت نمایش "در گوش سالمم زمزمه کن" را برای اجرا در جشنواره تئاتر فجر سال جاری آماده کند.
او هنگام مرگ ۸۳ سال داشت.

مراسم آخرین همراهی و خاک‌سپاری پیکر این هنرمند روز دوشنبه (۲۹ آذر) از مقابل تالار وحدت به سمت قطعه هنرمندان گورستان بهشت زهرا برگزار می‌شود.

استفاده زودهنگام نظام ولائی از "پری بلنده"

سریال«معمای شاه» علی رغم هزینه گزافی که برای آن صرف شده است نه تنها نظر مخاطب را جلب نکرده که سرشار از گاف هایی است که غیر قابل چشم پوشی است.گزارش زیر تنها بخشی از این اشتباهات بی شمار است.

به گزارش مهر، سریال «الف ویژه»این یکی از تأثیرگذارترین صفت‌هایی است که می‌شود آن را به پیشوند و پسوند کارهای نمایشی ضمیمه کرد. خاصیت صفت الف ویژه این است که سازندگان آثار نمایشی به واسطه آن می‌توانند از مدیران و مخاطبان پول و وقت طلب کنند و در عوض بقیه را به امید تماشای یک اثر فاخر چشم انتظار بگذارند اما در ساخت این سریال‌های الف ویژه ما با اثرهایی رو به رو می‌شویم که مخاطب به جای تماشای هفتگی آن و تأثیرپذیری از اثر ترجیح می‌دهد که ضعف و کاستی‌های کار را دستمایه شوخی و طنز در فضای مجازی قرار دهد.«معمای شاه» یکی از همین سریال‌های الف ویژه است که ساخت و پخش آن با جنجال‌ها و حواشی زیادی همراه بود و انتقادها تند و تیزی را چه از سمت از مردم و چه از سمت منتقدان به دنبال داشت تا جایی که حتی تکرارهای چندباره قسمت‌های سریال در طول هفته و از شبکه‌های مختلف هم نتوانست تماشاچی ازدست‌رفته این کار را پای رسانه ملی بنشاند؛ کاری که به عقیده مخاطبان خاص و عام سرشار از ایرادها و گاف های فاحشی است که نه مخاطب نسل جوان و نه مخاطب نسل قدیم را نتواسته راضی نگه دارد.

استفاده از شعر شاعری که هنوز به دنیا نیامده
این یکی از اولین گاف های قابل توجهی بود که بعد از پخش قسمت دوم سریال حسابی بین مخاطبان سر و صدا به پا کرد و مدت‌ها بین کاربران شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شد. ماجرای این اشتباه گل درشت هم اینجا بود که ما در یکی از صحنه‌های این سریال«سعید نیکپور» بازیگر نقش «دکتر وزیری» را می‌بینیم که در حال خوشنویسی روی کاغذی است که روی آن با خط خوانا این بیت شعر را می‌نویسد « یاعلی گفتیم و عشق آغاز شد» این در حالی است که شاعر این شعر یعنی «دکتر محمود اکرامی» از شاعران معاصر قبل از انقلاب است که اتفاقاً این شعر را در سال‌های اخیر سروده. /

«روح‌الله خالقی» ۳۵ ساله در کالبد مردی ۶۰ ساله
اما در کنار نگاه‌های جانبدارانه در روایت داستان « معمای شاه» ، یکی از اصلی‌ترین ایرادهایی که می‌شود به این سریال الف ویژه گرفت خطاهای تاریخی آن است. یکی از همین خطاهای تاریخی مربوط می‌شود به شخصیت «روح‌الله خالقی» که ما در جریان سریال این هنرمند را در قالب یک پیرمرد ۶۰تا ۷۰ ساله می‌بینیم این در حالی است که طبق اسناد تاریخی مرحوم«روح‌الله خالقی» در سال ۱۳۲۰ نهایتاً ۳۵ سال سن داشته است.

خواندن شعر «ای ایران» در سالی که بنان تنها ۱۰سال داشت
بعد از گاف مربوط به محروم«روح‌الله خالقی» یکی دیگر از اشتباهات فاحش در پخش سریال مربوط به اجرای شعر«ای ایران» با صدای استاد بنان بود.این در حالی است که در سریال ما اجرای شعر ای ایران را در جریان سال‌های ۱۳۱۰می‌بینیم؛ یعنی درست در ایامی که استاد بنان در عالم واقع باید چیزی حدود ۱۰ سال سن داشته باشد و شاید جالب باشد که بدانیدکه استاد بنان شعر ای ایران را در سال‌های ۱۳۲۰به اجرا درآورده است.

استفاده زودهنگام از شخصیت «پری بلنده» در روایت تاریخی
پری بلنده در تاریخ یکی از شخصیت‌هایی است که در جریان کودتای ۲۸ مرداد مثل«شعبان بی‌مخ» در سرنگونی دولت مصدق یکی از مهره‌های بسیار تأثیرگذار محسوب می‌شده است. اما یکی از نکات جالب توجه در این سریال نشان دادن شخصیت«پری بلنده» است تا جایی که ما این شخصیت را در جریان اتفاقات و درگیری‌های سال ۱۳۲۰ می‌بینیم این در حالی است که در آن سال‌های خبری از این شخصیت در تاریخ نبوده است و نقش این شخصیت را باید در کودتای سال ۱۳۳۲ پیدا کنیم نه سال ۱۳۲۰

غلط املایی در نامه دکتر مصدق
در بخشی از تاریخ «حسن سالمی» که نوه «آیت‌الله کاشانی» است نامه‌ای را به دکتر مصدق می‌رساند و مصدق بعد از آن پاسخی بسیار معروف و دو خطی را به نامه می‌دهد و در اصل نامه می‌نویسد:« مرقومه حضرت آقا به وسیله آقا حسن آقای سالمی زیارت شد. اینجانب مستظهر به پشتیبانی ملت هستم والسّلام» اما ما در نمایش این بخش در سریال معمای شاه تصویر دستان و دست خط مصدق را می بینیم که جواب نامه را می‌نویسد؛ اما در کمال تعجب به جای کلمه «مستظهر» از غلط رایج«مستحضر» استفاده می‌کند.

غلام یعنی؛ جوان
یکی از ایرادهای عجیب و غریب در این سریال مربوط می‌شود به یکی از بخش‌های که شهید نواب صفوی می‌گوید:« سرنوشتم باید شبیه غلامی باشد که پادشاه می‌خواست او را بکشد و نمی‌شد تا اینکه غلام گفت باید من را به‌گونه‌ای بکشند که همه بگویند به خدای غلام ایمان آوردیم آمنا برب الغلام» که این بخش برمی‌گردد به ماجرای «اصحاب اخدود» که در سوره بروج به قسمتی از آن نیز اشاره شده است. اما سوال بزرگ اینجاست که در سریالی با این عظمت و صرف این همه هزینه برای ساختش کسی وجود نداشته که با اندکی تسلط به زبان عربی به جای ترجمه تحت اللفظی عبارت،کلمه«غلام» را به درستی ترجمه کند؟! چون غلام در این جمله یعنی؛ جوان!

اعتراض زودهنگام به «امینی» در سال هایی که نبود
اما گاف های تاریخی این سریال فقط به همین موضوع ختم نمی‌شود چون فارغ از اشتباه تاریخی حضور پری بنده در سال ۱۳۲۰ به جای سال ۱۳۳۲ ما در این سریال اتفاق جالب‌تر دیگری هم می‌بینیم و آن این است که در بخش‌هایی از این سریال می‌توانیم پری بلنده را در سال ۱۳۲۰ ببینیم که در آشوب‌های خیابانی شعارهایی علیه امینی می‌دهد این در حالی است که در آن زمانی امینی هیچ سمتی نداشته است و اصلاً معلوم نیست که چرا باید نوک پیکان آن توسط پری بلنده در سال ۱۳۲۰ به سمت او باشد.

حضور شاه در کاخی که در دهه۴۰وجود خارجی نداشت
در کنار همه اتفاقات در متن سریال اشتباهات تاریخی این عدم توجه و ناشی گری را در لوکیشن و طراحی صحنه کار را هم دید تا جایی که شاید بشود از استفاده از وسایل کوچک و بزرگ که متعلق به آن دوره نیستند چشم پوشی کرد اما یکی از گاف های غیر قابل اغماض در این ماجرا استفاده از لوکیشن کاخ نیاوران است تا جایی که ما در سال‌هایی ۴۴ و ۴۵ شاه را در ساختمان این کاخ می‌بینیم این در صورتی است که سال ساخت کاخ نیاوران به سال ۱۳۵۲ برمی‌گردد و در سال‌های ۴۴ و ۴۵ اصلاً وجود خارجی نداشته است.

نیمرو در ماهیتابه تفلون
این یکی از گاف های فاحشی است که حتی کسانی که شاید به ریزه‌کاری‌های تاریخی آشنا نباشند هم نسبت به آن واکنش نشان دادند و در شبکه‌های اجتماعی آن را دستمایه شوخی‌های مجازی خودشان کردند. در یکی از صحنه‌ها دکتر وزیری و پسرش را می‌بینیم که در حال گفتگو کردن با یکدیگر هستند و حرف‌هایشان تا جایی ادامه پیدا می‌کند که صبحانه را پدر و پسری می‌خورند اما حواسشان نیست که نباید نیمرو دو نفره شان در ماهیتابه تفلون میل کنند. چون هنوز در آن زمان ماهیتابه تفلونی وجود نداشته است.

استفاده از پارچ و لیوان امپراتور
در کنار ماهیتابه تفلون، استفاده از شعری که شاعرش در آن زمان اصلاً به دنیا نیامده یا کاخ نیاورانی که هنوز در دهه ۴۰ ساخته نشده است استفاده از این مدل پارچ و لیوان مدل امپراتور را هم اضافه کنید؛ طرح و مدلی که در آن زمان اصلاً وجود خارجی نداشته است.

استفاده از ادبیات رسمی در جملات عامیانه
چیزی که شاید بیش از پیش باعث بشود که گاف ها و کم و کاستی‌های این سریال بیش از پیش به چشم مخاطب بیاید این است که سازندگان سریال« معمای شاه» روایتگر برهه‌ای از تاریخ هستند که بسیاری از افراد حاضر در آن عصر، هنوز هم هستند و این برهه از تاریخ را دیده‌اند تا جایی که این حجم از تفاوت بعد از پخش سریال اعتراض«جعفر والی» بازیگر نقش«روح الله خالقی» را هم به همراه داشت و از بازی در این سریال ابراز پشیمانی کرد. اما در کنار همه این‌ها فارغ از محتوای غیرقابل باور و جانبدارنه این سریال برای مخاطب و علی‌الخصوص مخاطب جوان، ادبیات گل درشت و استفاده از عبارات و کلمات قدیمی در دیالوگ‌ها و در دربار شاه هم نکته قابل اهمیتی است که شاید متناسب با همان دوره و همان عصر نبوده است کافی است فارغ از سخنرانی‌های شاه که جنبه رسمی داشته‌اند نگاهی به صحبت‌های عامیانه و غیر رسمی محمدرضا پهلوی بیندازید، به عنوان مثال اگر در اینترنت به سراغ مکالمه تلفنی لو رفته از شاه و امینی که توسط ساواک شنود می‌شده است بروید می‌بینید که نشان از ادبیاتی ساده‌تر و عامیانه‌تر از چیزی که در سریال هست دارد.