لغزش جهانگیری در "مُناظره زنده"ای که به مُسابقه بیست سووالی تبدیل شد

مُسابقه بیست سووالی که در تلویزیون دولتی برای نامزدهای ریاست جمهوری رژیم مُلاها ترتیب داده شده بود، اگرچه در چارچوب "مُناظره" نمی گُنجد، اما به خوبی سزاوار نمایش بی رمق و "مُهندسی" شده ای است که "نظام" زیر تابلوی "انتخابات" برگُزار می کند.

همچنانکه از پیش آشکار شده بود، گردانندگان مراسم انتخابات تمایُل زیادی به کشیده شدن درگیریهای معمول باندها و دسته بندیهای حُکومتی بر صفحه تلویزیون سراسری نداشتند. علت اصلی این بی میلی، شکاف و پراکندگی موجود "زیر خیمه نظام" پس از شکست استراتژیک هسته ای و سر کشیدن "جام زهر" است که خواست و توان مُدیریت درگیریها در ساختار قُدرت توسُط طرفهای آن را به شدت محدود ساخته است.

پرده دری ساختاری در تلویزیون که در حقیقت مشروعیت حُکمرانی "نظام" را در برابر جامعه مُعترض و کمین کرده کمی بیشتر زیر سووال می برد، آخرین هیزُمی است که دستگاه قُدرت برای گرم کردن تنور انتخابات به آن نیاز دارد.

شدت هراس از این امر و نیز تنگنای هژمونی در هیرارشی قُدرت را می توان از طرح ایده ریشخند آمیز پخش مُناظرات به گونه غیر زنده و به بیان دقیق تر، زدن پوزه بند مجازی به دهان بازیگران و فُرصت سازی برای مُمیزی نمایش دریافت. گرچه بیهودگی و مضحکه شدن چنین "مُناظره" ای خیلی زود برای مُهندسان دستپاچه صحنه روشن شد، اما این به مفهوم پایان تلاش برای بسته بندی مطلوب آن نبود. بدین گونه، دستکاری پیدا در شکل "مُناظره"، به دستکاری پنهان در حوزه درونمایه آن انتقال یافت.

این نُکته ابتدا در ترتیب اجرا و برگُزاری نمایش تلویزیونی خود را نشان داد که برخلاف شیوه رایج و کاراکتر مُناظره ها، نه به گونه گُفتُگوی رودرو و در لحظه، بلکه به صورت سووال و جوابهای از پیش آماده شده نامزدها از یکدیگر روی صفحه رفت.

سپس، آقای روحانی در جریان مُناظره و در مقام گله گذاری از یکی از حریفان خود لو داد که شکل "مُناظره" به کُلی از نمایش کنار گذاشته شده و به جای آن نامزدها برنامه های خود را تشریح می کنند و در باره آن یکدیگر را مورد پُرسش قرار می دهند. معنای دیگر این ابتکار، تلاش برای جلوگیری از طرح کارنامه و گذشته نامزدها و از طریق آنها، باندهای شان است.

آخرین شاهد از سناریو نویسی برای "مُناظره زنده" را یکی از پایوران باند فقیه ارایه کرد. آقای مهدی محمدی، یک پایور نظامی – امنیتی، فاش ساخت که موضوع مُناظره را "ستاد انتخابات کشور" دیکته کرده است. او این نُکته محرمانه را هنگام انتقاد از "تغییر موضوع مُناظره از اجتماعی – اقتصادی به اجتماعی – فرهنگی در آخرین ساعات" آشکار ساخت.

با این همه، مُشاجره گاه و بیگاه نامزدها نشان داد وضعیتی که "نظام" در آن بسر می برد، در ناهمگونی فاحشی با آنچه قرار دارد که مایل است پیش ببرد. تشتُت درونی در بدنه و ضعف هژمونیک در راس، نقصی نیست که آچار مُهندسی بتواند آن را به سادگی برطرف کند. آقایان روحانی و جهانگیری، برخی از ردیفهای کارنامه آقای قالیباف را (که چنین می نمود او و نه آقای رییسی را رقیب اصلی می شمارند) زیر ذره بین گذاشتند و در مُقابل، وی نیز با اشاره به شُماری از عملکردهای دولت، این حمله را تلافی کرد. همزمان، هر دو طرف کوشیدند در دفاع و تهاجُم، از خط قرمزهای "نظام" نیز فراتر نروند و به اشاره به پرونده های شناخته شده ای اکتفا کنند که بدون حسابرسی و نتیجه گیری، زیر "خیمه نظام" مُعلق مانده و خاصیت بازارگرم کنی یافته است.

یک لغزش در این مُحاسبه را آقای جهانگیری مُرتکب شد؛ زمانی که از فعالیت عامل حمله به سفارت عربستان در ستاد پاسدار قالیباف خبر داد و به این گونه "اسرار نظام" را در سازمان دادن حمله مزبور و زیر پوشش گرفتن عاملان لو رفته آن فاش کرد.

موضوع شنیدنی دیگری که آقای جهانگیری برای مطرح کردن داشت، مُعرفی خود به عُنوان "نماینده اصلاح طلبان" بود. این واقعیت که عُضو ارشد "کارگُزاران" و از رهبران جناح میانه حُکومت در نقش نماینده جناح مورد غضب قرار گرفته پدیدار می شود، به تنهایی برای بیان برنامه و اُفق سیاسی اکنون باند "اصلاح طلب" و خزیدن هر چه بیشتر آن به زیر دامن "کارگُزاران"، کفایت می کند. همزمان برای مُشتاقان سهام استهلاکی این تهدید وجود دارد که نقش آفرینی دیگران به نام آنها، موضوع حذف شان را از روی میز نظام برداشته و آن را حل شده القا کرده و به این ترتیب دایمی کند.

"مُناظره" به نمایش درآمده در صداوسیمای جمهوری اسلامی و ترتیبات روی صحنه بردن آن، آیینه شفافی است که در آن بی قوارگی یک نظام استبدادی مُرتجع که تلاش می کند با اطوار انتخاباتی از جامعه در داخل و طرفهایش در خارج دلبری کند، بازتاب یافت. مُسابقه چند سووالی همچنین نشان داد که میزان وحشت استبداد حاکم از شکل گیری دو قُطب حُکومت و جامعه تا چه عُمقی در پوست و اُستخوانش نُفوذ کرده؛ تا آنجا که دیگر حتی به سایه خود هم اعتماد ندارد.