وقتی شکست آنها نزدیک شد، نازی ها دست به پنهان کردن مدارک با کشتن شاهدان و سوزاندن تاسیسات زدند. یکی از این سایت‌ها اردوگاه مرگ در «سوبیبور» در کشور لهستان است که اخیرا باستانشناسان از آن خاکبرداری کردند و چیزهایی یافتند که تکان دهنده است.

کشور لهستان که در اول جنگ جهانی دوم توسط آلمان اشغال شد محل اردوگاه‌های مرگ بسیاری مانند آشویتز و تربلینکا بود.

ارودگاه سوبیبور یکی از آنها بود که عده زیادی در آن کشته شدند. این اردوگاه بخشی از عملیات «راین‌هارد» بود که طی آن بیش از ۲ میلیون نفر کشته شدند.

قربانیان با قطار به این اردوگاه آورده می شدند و دیگر از آن خارج نمی‌شدند. در آخر جنگ نازی‌ها شروع به پنهان کردن رد پای خود شدند. آنها ارودگاه‌ها را سوزاندند و قبرها را با سیمان پر کردند.

اخیرا یک تیم لهستانی- اسراییلی از باستانشناسان اقدام به پرده برداری از جنایت‌ها در اردوگاه سوبیبور کردند.

آنها سعی کردند بفهمند که در اردوگاه چه اتفاقی افتاده است و روح درگذشتگان را قرین آرامش کنند. یکی از باستانشناسان اسراییلی به نام یورام هایمی ۲ عموی خود را در این اردوگاه از دست داده است.

آنها قفل ها و کلیدهایی را پیدا کردند که زندانیان را در داخل سلول ها نگه می داشت و بسیار مهم هستند. وسایل شخصی زیادی هم در این اردوگاه پیدا شده است.

آنها تعداد زیادی جسد نیز کشف کردند. حدود ۶۰ زندانی از این اردوگاه جان بدر بردند، اما باقی در این گورهای دستجمعی دفن شدند.

بیشتر اردوگاه نابود شده، اما بخشی از بناهای ترسناک آن و از جمله دیوار اتاق گاز باقی مانده است.

ما ممکن است هیچ وقت متوجه نشویم که چگونه کسی می‌تواند چنین جنایت‌هایی را انجام دهد. اما دستکم قربانیان این اردوگاه سرانجام با احترام به خاک سپرده شدند. باشد که دیگر چنین جنایتی اتفاق نیفتد.