رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین سرنوشت مذاکرات برجام را برای مناسبات اقتصادی ایران و چین و همچنین سایر کشورهای جهان بسیار مهم می‌داند. به گفته حریری، ایران در مذاکرات تجاری با طرف‌های چینی به خاطر تحریم‌ها در "موضع ناچاری" قرار گرفته ا ست.

به گزارش دویچه وله، او تاکید می‌کند، شرکت‌های معتبر چینی که در صحنه بین‌المللی فعال هستند و بیشترین تبالدلات تجاری را با آمریکا و اتحادیه اروپا انجام می‌دهند، با ایران کار نمی‌کنند و جمهوری اسلامی دچار مشکل شده‌ است.

سقوط از رتبه اول به پنجم

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین گفت، ایران تا حدود هفت تاهشت سال پیش شریک اول تجاری چین در منطقه خاورمیانه و آسیای غربی بوده است و بیشترین سرمایه‌گذاری را هم چینی‌ها در ایران می‌کردند. اما اکنون ایران جایگاه خود را از دست داده و کشورهایی مانند عربستان، امارات، کویت، عراق و قطر تولیدات سوختی بیشتری به چین می‌فروشند و محل امن‌تری برای سرمایه‌گذاری چین هستند.

حریری در پاسخ به سئوالی پیرامون این که آیا ایران می‌تواند به عنوان دروازه ورود چین به ارمنستان عمل کرده و منافعی از این جهت به دست بیاورد گفت: «سرمایه‌گذاری چین در ارمنستان بسیار محدود است. ما ابتدا باید تکلیف خود را معین کرده و سپس به فکر موارد این چنینی باشیم.»

قراداد راهبردی ۲۵ ساله با چین

ایلنا در ارتباط با کاهش تبادلات تجاری ایران با چین با محمود خاقانی، کارشناس بین‌الملل حوزه انرژی هم صحبت کرده است.

این کارشناس می‌گوید، چین علی‌رغم امضاء سند همکاری راهبردی ۲۵ ساله با ایران تاکنون سرمایه‌گذاری عمده و چشمگیری در ایران نکرده است. این در حالی است که سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی در عراق، امارات متحده عربی، عربستان، عمان، پاکستان، کشورهای آسیای مرکزی، جمهوری آذربایجان،و ترکیه داشته است.

خاقانی تاکید می‌کند، آنچه برای چین مهم است رابطه با ایران به منظور تامین امنیت انرژی مورد نیاز خود با قیمت ارزان است و بس.

نفت ارزان و دیپلماسی چینی

کارشناس حوزه بین‌الملل انرژی تاکید کرده است که چین باید به ازای کالاهای فروخته شده و خدمات ارائه شده به ایران نفت‌خام برداشت کند.

به گفته خاقانی، چین با نفت‌خام ارزان ایران موفق شده است ذخائر راهبردی قابل توجهی در کشورش ایجاد کند به طوری که اخیرا جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا از چین خواسته است، برای کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی، همگام با آمریکا بخشی از ذخائر راهبردی نفت‌خام خود را به بازار عرضه کنند.

سکوت ایران در برابر سرکوب اویغورها

نیاز شدید اقتصادی ایران به چین باعث شد که جمهوری اسلامی در قبال سرکوب مسلمانان اویغور سکوت کند.

محمدرضا کشاورززاده، سفیر "فوق‌العاده و تام‌الاختیار" ایران در چین، چند روز پس از امضای قرارداد همکاری راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین، با انکار گزارش‌های مربوط به "نسل‌کشی" مسلمانان ایغور توسط دولت چین مدعی شد، اقدامات دولت چین باعث شده مسلمانان این منطقه "از زندگی بهتری برخوردار" شوند. به گفته سفیر ایران، مسلمانان در چین مورد آزار قرار نمی‌گیرند.

در پی این اظهارات، رسانه‌های چینی از سخنان تمجیدآمیز سفیر ایران و همچنین سفر او به ایالت "سین‌کیانگ" تقدیر کردند و نوشتند: «دوستان ایرانی واقعیات سین‌کیانگ را به جهان نشان دادند».

علی مطهری، نماینده سه دوره پیشین مجلس شورای اسلامی و نایب رئیس مجلس دهم، در آن زمان به "عصر ایران" گفت: «من چندی پیش علت سکوت ایران را از یکی از مقامات عالی وزارت امور خارجه پرسیدم. او گفت به دلیل نیاز اقتصادی مجبور به سکوت هستیم.