گریبایدوف در حساس‌ترین سال‌های تاریخ ایران در دوران قاجار در مذاکرات ترکمانچای و نگارش عهدنامه آن نقشی اساسی ایفا کرد و مدت کوتاهی پس از عقد عهدنامه، به عنوان وزیر مختار روسیه به ایران آمد.عهدنامه ترکمانچای ۲۰ بهمن ۱۲۰۶ در منطقه‌ای به همین نام میان عباس میرزا ولیعهد وقت ایران و گریبایدوف امضا شد و به جدایی بخش‌های وسیعی از خاک ایران و الحاق آن به روسیه، اخذ غرامت ۲۰ میلیون روبلی از ایران و ضبط نسخ خطی کتابخانه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و انتقال آن به روسیه انجامید.

سفیر روسیه نماینده یک رابطه حقارت آمیز با کشور ماست

یک نماینده ادوار مجلس و عضو سابق کمیسیون امنیت و سیایست خارجی به ماجرای گرامیداشت گریبایدوف در سفارت روسیه واکنش نشان داد.

حشمت الله فلاحت پیشه در توئیتی نوشت: سفیر روسیه نماینده یک رابطه حقارت آمیز با کشور ماست. از یادآوری کنفرانس ننگین تهران تا ادای احترام به گریبایدوف یکی از پلیدترین بازیگران تاریخ مظلومیت ایرانیان. کار از احضار و اخراج این عنصر نامطلوب گذشته، باید این رابطه حقارت آمیز را اصلاح کرد.

سفارت روسیه در تهران و حمله به رسانه‌های فارسی

انتشار خبر ادای احترام لوان جاگاریان سفیر روسیه در تهران به بنای یادبود الکساندر گریبایدوف مبتکر عهدنامه ترکمانچای، در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور از جمله رادیو فردا، خشم سفارت روسیه در تهران را برانگیخت و این اطلاع‌رسانی را «تحریک‌آمیز» خواند.

سفارت روسیه در تهران روز جمعه در حساب توئیتری خود نوشت مراسم اهدای تاج گل به یادبود شاعر و دیپلمات روس، الکساندر گریبایدوف هر سال برگزار می‌شود و به روز دیپلمات در دهم فوریه مربوط است.

این سفارتخانه با رد ارتباط چنین مراسمی با سالگرد انقلاب ۵۷، انتشار خبر آن را در این رسانه‌های فارسی‌زبان «تحریک‌آمیز» و با «هدف تضعیف روابط دوستانه و صمیمانه» میان روسیه و ایران دانست.

پیشتر سفارت روسیه در تهران روز پنج‌شنبه ۲۱ بهمن، عکس‌هایی را با هشتگ «ما به یاد داریم» در حساب توئیتر خود منتشر کرد که سفیر این کشور را در حال ادای احترام به بنای یادبود گریبایدوف نشان می‌داد.

نزدیک به ۲۰۰ سال پیش، در ۱۱ فوریه ۱۸۲۹ (بهمن ۱۲۰۶) گریبایدوف، سفیر وقت روسیه در تهران در جریان حمله مردم معترض به سفارت روسیه در تهران کشته شد.

این حمله که از آن به عنوان نخستین حمله به سفارتخانه یک کشور خارجی در ایران یاد می‌شود، یک سال بعد از امضای عهدنامه ترکمانچای (سال ۱۸۲۸) بین ایران و روسیه اتفاق افتاد و موجب شد که ایران برای جلوگیری از یک جنگ دیگر با روسیه، از این کشور بابت قتل گریبایدوف عذرخواهی کند.

اما قرارداد ترکمانچای پس از پایان جنگ بین ایران و روسیه امضا شد و به موجب آن، قلمرو‌های باقی‌مانده ایران از معاهده گلستان، در قفقاز به روسیه واگذار شد و به روسیه اجازه داد موقعیت بهتری در ایران داشته باشد.

گریبایدوف که در جریان جنگ ایران روسیه در سال‌های ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸ به نوعی به یکی از فرماندهان نظامی روسیه در قفقاز تبدیل شده بود، گفت‌وگوهای صلح با ایران را هدایت می‌کرد و عهدنامه ترکمانچای را نیز او تهیه کرده بود.

او تصور می‌کرد که پس از امضای این قرارداد بتواند باقی وقت خود را وقف ادبیات کند، اما به عنوان سفیر روسیه به ایران اعزام شد. اندکی پس از ورود او به ایران، سفارت روسیه در تهران، در ماجرایی که گفته می‌شود در واکنش به رفتار سفارت با دو زن گرجی به وجود آمد، هدف حمله گروهی معترض قرار گرفت که گریبایدوف نیز کشته شد.

علاوه بر این که گفته می‌شود رفتار گریبایدوف با ایرانیان بسیار تحقیرآمیز بوده، شرایط تحمیلی قرارداد ترکمانچای نیز برای ایران به گونه‌ای بود که بعدها در زبان مردم این کشور به عنوان نماد یک قرارداد بدون سود و سراسر زیان‌بار به کار گرفته شد.