به گزارش العربی الجدید، «راشد الغنوشی»، رئیس جنبش النهضه که احتمال بازداشت وی وجود دارد، اخیرا پیش‌بینی کرده احتمال تکرار سناریو سریلانکا در تونس وجود دارد.

الغنوشی گفت: وخامت مشکلات اقتصادی و بی‌توجهی رئیس جمهوری بدان می‌تواند تونس را به مسیری نامعلوم و انفجار اجتماعی سوق دهد لذا وقوع سناریوی سریلانکایی در تونس بعید نیست.

اما آیا این فرضیه واقعا محتمل است؟ یا اینکه تنها اشاره تلویحی برای افزایش تنش سیاسی و مخابره پیام به رئیس جمهور تونس و طرف‌های بین‌المللی دارای منافع حیاتی در این کشور است؟

علیرغم انتقادات شکلی و بنیادین به قانون اساسی قیس سعیّد و اصلاحات اضافه شده بدان پس از اتمام مهلت‌های قانونی، آمادگی رسمی برای برگزاری همه‌پرسی در زمان معین شده به شکل عادی در جریان است و دستگاه حاکمه همچون قطاری سریع السیر به سمت ایستگاه پایانی در حال حرکت است؛ قطاری که راننده آن توجهی به نداها و چراغ‌های قرمزی ندارد که نسبت به احتمال وقوع فاجعه در مسیر هشدار می دهند.

هیچکس نمی‌داند کشور به کدام سمت و سو حرکت می‌کند و با وجود اینکه اغلب تونسی‌ها احساس می‌کنند داخل این قطار گیر کرده‌اند، قطار به مسیر خود ادامه می‌دهد و معلوم نیست تصویب قانون اساسی جدید چه پیامدهایی برای تونس خواهد داشت.

حتی کسانی که در این روند دستی بر آتش دارند، بسیاری از آنها نمی‌توانند درباره ماهیت مرحله آتی و شگفتانه‌های ایستگاه بعدی توضیحی ارائه دهند اما از یک چیز مطمئن هستند، همه‌پرسی موجب ایجاد فاصله از مرحله پیشین و سیاست‌ها و نمادهای آن خواهد شد و راه را بر احزابی که پیشتر در قدرت بودند و یا در اپوزیسیون قرار داشتند، خواهد بست اما پس از تحقق این هدف، هیچکس نمی‌داند در آینده چه خواهد شد.

مقایسه تونس با سریلانکا

از لحاظ موضوعی، مقایسه وضعیت تونس با سریلانکا دشوار است، دو کشور اختلافات بسیاری در زمینه‌های مختلف دارند لذا یورش مردم تونس به کاخ ریاست جمهوری و درخواست استعفای قیس سعیّد به خصوص در وضعیت کنونی محتمل نیست.

شروط بروز این وضعیت در تونس اکنون فراهم نیست چرا که سعیّد همانند مسئولان سریلانکا، متهم به پرونده‌های فساد نیست همچنین وی دارای پایگاه مردمی است هرچند اخیرا از حجم آن کاسته شده است، این موضوع را می‌توان به شکل دقیق پس از اطلاع از شمار شهروندان شرکت کننده در همه‌پرسی و به خصوص کسانی که به پیش‌نویس قانون اساسی جدید، نه گفته‌اند، دانست.

همچنین احتمال بروز نافرمانی مدنی و مردمی نیز پایین است چرا که علیرغم بحران اقتصادی کمرشکن اما جامعه جهانی مصمم به دور کردن تونس از سقوط در آشوب است و ارسال پیاپی کمک‌های مالی از سوی طرف‌های مختلف اعم از نهادها و کشورها موید این مطلب است تا اختناق اقتصادی در این کشور روی ندهد.

موضع افکار عمومی تونس در قبال اپوزیسیون نیز کاملا با موضع مردم سریلانکا نسبت به احزاب‌شان متفاوت است، در تونس بحران بی اعتمادی عمیق میان مردم و همه طبقه سیاسی به دلیل ناکامی‌های ده سال گذشته وجود دارد لذا صدای اپوزیسیون به گوش مردم نمی رسد، این عاملی تعیین‌کننده در خوانش وضعیت کنونی تونس است، علیرغم جرات احزاب در نقد رئیس جمهور و درخوای برای برکناری وی اما اغلب مردم وقعی به نداها و درخواست‌ها نمی نهند.

طبقه سیاسی هنوز به این درک نرسیده که تونس عملا در وضعیت بن‌بست سیاسی قرار دارد؛ این وضعیتی در برخی جوامع هنگامی روی می‌دهد که جامعه اعتماد به خویس و رهبران سیاسی‌، فکری و اجتماعی‌اش را از دست دهد.

در چنین فضایی، شمار زیادی از شهروندان در سایه این باور که آنها چیزی از دست نخواهد داد، شور و شوق سیاسی خود را از دست می‌دهند و پای خود را از گلیم سیاست دور می‌کنند و تنها به مشاهده و سیر اتفاقات از دور بسنده می‌کنند و این اعتقاد و باور بر شهروندان حاکم می‌شود که رها کردن حاکم ماجراجو شاید به تغییر وضعیت کنونی و گشوده شدن پنجره‌ای جدید به روی سناریوهای بهتر بیانجامد.

تونس اکنون در این گوشه‌ای گیر افتاده و تنها زمانی که وضعیت کنونی به شکل عمیق و ژرفگونه تشریح شود و کنش کنشگران سیاسی و احزاب مورد نقادی همه جانبه و عمیق قرار گیرد، می‌توان به بهبود شروط حرکت برای تغییرات مثبت امیدوار بود.

در این میان، نخبگان سیاسی باید مسئولیت کامل ناکامی و شکست مرحله گذشته را گردن گیرند و در اهداف و سیاست‌های خود بازبینی کرده و از سطحی‌نگری و منافع آنی پرهیز کنند و منافع عالی کشور خود را در کنشگری مدنظر قرار دهند.