سازمان حقوق بشر ایران بار دیگر کشتار معترضان را به‌شدت محکوم می‌کند و این جنایت‌ها را، به ویژه آن‌چه در زاهدان روی داد، مصداق «جنایت علیه بشریت» می‌داند. محمود امیری‌مقدم، مدیر این سازمان، در جلسه‌ای در حاشیه اجلاس شورای حقوق بشر روز چهارشنبه ۱۳ مهر (۵ اکتبر ۲۰۲۲) خواستار پاسخگو کردن آمران و عاملان این جنایت و پیگرد قانونی آن‌ها از طریق تشکیل یک هیئت بین‌المللی مستقل تحت نظارت سازمان ملل شد.

همچنین، روز گذشته، سازمان حقوق بشر ایران ضمن تاکید بر این که مسئولیت جنایت بر عهده علی خامنه‌ای و نیروهای تحت امرش است، خواستار پیگرد قانونی و بین‌المللی مدیران سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی و تحریم آنان شد. این تقاضا به واسطه همکاری این سازمان با نهادهای امنیتی برای تولید و ضبط اعتراف اجباری و پخش آن از رادیو تلویزیون حکومتی ایران طرح شده است.

بر اساس آمار و اطلاعات سازمان حقوق بشر ایران، شمار کشته‌شدگان اعتراضات اخیر به دست‌کم ۱۸۵ نفر رسید. براساس گزارش‌هایی که این سازمان دریافت کرده، ۱۹ تن از کشته‌شدگان زیر ۱۸ سال سن داشته‌اند اما هنوز برای تمام آن‌ها شناسنامه و اسنادی که نشانگر سن دقیق ایشان باشد، دریافت نکرده است. تلاش برای ثبت دقیق سن آنان ادامه دارد.

در مورد برخی از کشته‌شدگان، به‌ویژه در مواردی که قربانیان، دختران جوان بوده‌اند، نهادهای امنیتی سعی کردند تا با انواع فشارها مانع از اطلاع‌رسانی شوند یا دلیل مرگ را خودکشی جلوه دهند. این فشارها شامل بازداشت اعضای خانواده و اخذ اعتراف تلویزیونی بود.

کشته‌شدگان از ۱۷ استان مختلف گزارش شده‌اند و بیشترین کشته‌ها از استان‌های سیستان و بلوچستان، مازندران، گیلان و آذربایجان غربی بوده‌اند. تعدادی از این افراد مجروحانی بودند که در روزهای بعد، در بیمارستان، جان خود را از دست دادند. بیشترین کشته‌ها به ترتیب در روزهای ۳۰ شهریور (۲۱ سپتامبر)، ۳۱ شهریور (۲۲ سپتامبر) و ۸ مهر (۳۰ سپتامبر) گزارش شده‌اند.

۱۷ استانی که کشته شدن معترضان در آنها کشته‌شده‌اند، به این شرح است: سیستان و بلوچستان ۹۰ نفر، مازندران ۲۷ نفر، گیلان ۱۲ نفر، آذربایجان غربی ۱۲ نفر، کردستان ۸ نفر، تهران ۸ نفر، کرمانشاه ۷ نفر، البرز ۵ نفر، خراسان رضوی ۳ نفر، اصفهان ۲ نفر، قزوین ۲ نفر، کهگیلویه و بویراحمد ۲ نفر، زنجان ۲ نفر، آذربایجان شرقی ۲ نفر، ایلام ۱ نفر، بوشهر ۱ نفر، سمنان ۱ نفر.

در استان سیستان و بلوچستان، روز جمعه ۸ مهر ماه، تجمعی پس از نماز جمعه در زاهدان در اعتراض به تجاوز فرمانده انتظامی چابهار به یک دختر نوجوان بلوچ شکل گرفت که با سرکوب خونبار همراه شد. این روز از سوی فعالان مدنی و رسانه‌ها «جمعه خونین زاهدان» لقب گرفته است.

شمار کشته شدگان «جمعه خونین زاهدان» که از سوی «کمپین فعالین بلوچ» اعلام شده، به دست‌کم ۹۰ نفر رسید. شماری از این افراد، روزهای بعد در بیمارستان جان خود را از دست داده‌اند.

علاوه براین، چهار شهروند بلوچ که سرنشینان خودرویی بودند، روز دوشنبه ۱۱ مهر ماه، توسط یک هلیکوپتر نظامی در شمال زاهدان مورد اصابت گلوله قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند. سازمان حقوق بشر ایران این چهار نفر را جزء کشته‌شدگان اعتراضات حساب نکرده است.

طی روزهای گذشته، خیابان‌های بسیاری از شهرهای ایران نا آرام و شاهد اعتراضات دانشجویی و دانش آموزی بود. بازداشت‌های گسترده فعالان مدنی و کسانی که در اعتراضات شرکت کرده بودند، همچنان ادامه دارد.

گفتنی است که به دلیل مشکلات خبررسانی، تهدید مقام‌های امنیتی و دشواری‌ کنونی محققان برای تایید برخی موارد، هنوز بخش قابل توجهی از گزارش‌های مربوط به کشته‌شدگان در دست بررسی است و آمار دقیق جان‌باختگان بالاتر از عدد ذکر شده، برآورد می‌شود.