چهارشنبه هفته گذشته رئیسی به سه کشور آفریقایی کنیا، اوگاندا و زیمبابوه سفر کرد. مهم‌ترین موضوعی که او به آن اشاره می‌کند و آن را بزرگترین دستاورد سفرش به کشور‌های آفریقایی می‌داند، «تهاتر محصولات پتروشیمی با کالا‌های اساسی» است.

این دستاورد موضوعات مهمی در خود پنهان کرده است. برخی از کارشناسان به این دستاورد واکنش نشان داده و اعلام کردند که ایران باید به سمت کشور‌های قدرت برتر و دارای تکنولوژی روز دنیا برود، اما حالا دروازه‌های کشور‌های آفریقایی را فتح کرده‌اند که با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

تهانر کالا با برخی از کشورها، دیگر دستاورد نیست بلکه عقب‌گرد نگران‌کننده است. البته دلیل اصلی افزایش مبادلات تجاری به شیوه تهاتر در اقتصاد ایران در کنار تحریم‌ها، ورود ایران به لیست سیاه FATF است؛ موضوعی که مسئولان ذی‌ربط و تصمیم‌گیران نسبت به آن بی‌تفاوت هستند. این در حالی است که تمامی مبادلات تجاری در دنیا بر اساس اصولی است که بر کلیه روابط مالی در دنیا دنبال می‌شود. عدم عضویت ایران در FATF علاوه بر افزایش هزینه‌های مبادلاتی منجر به عدم شفافیت مبادلاتی و کاهش ظرفیت‌های تجاری می‌شود.

با تهاتر کالا با کالا، کشور را پرهزینه اداره می‌کنند

مرتضی افقه، اقتصاددان در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه دولت رئیسی مدعی بود اقتصاد کشور را به مسائل خارجی گره نمی‌زند، آیا سیاست او درباره تهاتر کالا نشانه اشتباه بودن آن شعار نیست؟ گفت: «فکر نمی‌کنم اشتباه است. این موضوع فقط برای کسب رای بود. از قبل از انتخابات، روحانی را کوبیدند و گفتند که مسائل اقتصادی را به برجام و تجارت با غرب گره زده و اگر ما بیاییم تجارت را مختص غرب نمی‌کنیم. رئیسی تخصصی در امور اقتصادی و اجرایی نداشت، اما مشاورانش که این شعار‌ها را به او منتقل کردند، به خوبی می‌دانستند که شرایط اقتصادی چگونه است.

هواپیما‌های اجاره‌ای روسیه در راه ایران

تحریم شمار درخور توجهی از هواپیما‌های مسافربری ایران را زمین‌گیر کرده است. تخمین‌ها درباره تعداد هواپیما‌های زمین‌گیر متفاوت است و متولیان صنعت هوایی در روایت‌های متفاوت گفته‌اند که از ۳۳۰ هواپیمای مسافربری ایران تنها بین ۷۵ تا ۹۸ هواپیما عملیاتی است و البته بهره‌وری این هواپیما‌ها هم پایین است و برخی از هواپیما‌های عملیاتی توان پرواز بیشتر از دو نوبت در روز را ندارند. البته اخیرا برخی مدیران صنعت هوایی از تعمیر شمار اندکی از هواپیما‌های زمین‌گیر و بازگشت آن به خطوط هوایی خبر داده‌اند و برخی ادعا‌ها از واردات تعدادی هواپیمای دست‌دوم به کشور حکایت دارد.

با این حال وضعیت صنعت هوایی کشور چندان خوش نیست و در ماه‌های اخیر از کمبود بلیت هواپیما و پیشی‌گرفتن تقاضا بر عرضه گزارش‌هایی منتشر شده است. در چنین شرایطی ظاهرا ایران راهی نداشته جز اینکه برای حل معضل نابسامانی حمل‌ونقل هوایی خود به سوی مسکو برگشته و هواپیما‌های روسی را اجاره کند. حالا خبر‌ها حاکی از آن است که صنعت هوایی گرفتار تحریم برای رفع این چالش به اجاره هواپیما از روسیه روی آورده است. خبری که جزئیات آن مشخص نیست، اما اطلاعات اولیه حاکی از آن است که اجاره هواپیما از روسیه هرچند از سر ناچاری بوده، گزینه چندان به‌صرفه‌ای هم نیست.