هرچند که به قول یکی از دانشجویان بازده زمانی نیمه مرداد تا نیمه شهریور، بخاطر شروع سال تحصیلی دانشگاه‌های آمریکایی و اروپایی اوج این نوع سفر‌ها محسوب می‌شود، اما موضوع به همین شهریور و مرداد و تابستان ختم نمی‌شود، در سال‌های اخیر حدود ۹۰ تا ۱۰۰ نفر از ۱۲۰ نفر ورودی یکی از سال‌های دانشگاه شریف، در همان سال‌های اول مهاجرت کرده‌اند.

یک نفر با خنده می‌گرید

در عکس سیزده نفره، محمد از یکی‌شان که رفیق خودش است و لابد مثل بقیه رو به دوربین می‌خندد، خاطره غم‌انگیزی دارد.

«سال پیش تولد الف بود و ما با هم بودیم، آن شب الف به شدت بغض داشت و گریه کرد، حالش اصلا خوب نبود، الف می‌گفت احتمالا امسال آخرین سالی باشد که برای تولدم ایران و در جمع دوستان و خانواده‌ام باشم، سال بعد مهاجرت می‌کنم و معلوم هم نیست کی بتوانم باز به ایران برگردم.»

محمد تعریف می‌کند که الف اصلا دلش نمی‌خواسته از ایران برود، اما از دوستانی تعریف می‌کند که مانده‌اند و دارند کار می‌کنند با حقوق‌های ناچیز، تجربه‌های ناخوشایند از فضای کاری یا ادامه تحصیل در کشور.

الف با این حال دلش نمی‌خواسته از ایران برود، اما شرایط برای ماندن هم چندان راضی‌کننده نبوده است.

محمد می‌گوید: «مهاجرت همیشه و در تمام این سال‌ها در دانشگاه شریف ترند بود، اما تا پیش از این، بچه‌ها می‌رفتند تا شاید برگردند، یا دست‌کم از برگشتن حرف می‌زدند، اما حالا نه، همه می‌دانند که بروند دیگر برنخواهند گشت، کسی به برگشتن فکر نمی‌کند و می‌داند که دیگر برگشتی در کار نیست.»

دلایلش متفاوت است، اما مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و آنچه در حال حاضر می‌بینیم، بسیار موثر بوده است، محمد گریزی می‌زند به حوادث بعد از ۲۵ شهریور سال گذشته، آنجا که به قول خودش در آن یکشنبه سیاه آن‌طور به دانشجویان دانشگاه شریف حمله شد، آن همه رعب و وحشت بخاطر اعتراض، بخاطر سلف مشترک و همه آنچه که می‌تواند حداقل خواسته‌های دانشجویان باشد.

هیچ‌کس دقیقا نمی‌داند چه کسی آن عکس را که چند نفر از خانواده‌های بچه‌ها گرفته‌اند، انتشار داده، اما چه ۱۳ نفر، چه ده نفر، چه سه نفر و چه حتی یک نفر، مهاجرت حتی یک نفرش هم، برای داشتن حق تحصیل و زندگی بهتر، زیاد است. چه دانشگاه شریف تکذیب کند، چه تایید.

تصویری فاجعه بار از فرار دسته‌ جمعی مغزها از ایران را ببینید

تصویری از مهاجرت دسته‌ جمعی نخبگان که پخمگان را به وجد می‌آورد و ایران‌دوستان را به گریه می‌اندازد! (عکس زیر) این تصویر ۱۳ جوان فارغ‌التحصیل دانشگاه شریف است که همگی در یک پرواز به آمریکا مهاجرت کرده‌اند! هرکدام از این چهره‌ها نخبگانی هستند که ناامید از فراهم شدن فرصت و وضعیت حاکم بر کشور ناچار به مهاجرت شده‌اند!

فراز مغزها یا صادرات نخبگان؟

فرار مغزها' كه برخی در ایران آن را 'صادرات نخبگان' می نامند، به شكلی خزنده در حال از بین بردن بخش عمده ای از سرمایه انسانی به عنوان موتور توسعه كشور است.

سرمایه انسانی یكی از مهمترین عوامل توسعه و پیشرفت یک جامعه به شمار می‌آید؛ تا جایی كه می شود از سرمایه انسانی هر كشور به عنوان ثروت آن یاد كرد. دانشمندان، متخصصان، پژوهشگران و دانشجویان از مهمترین سرمایه های كشور محسوب می‌شوند. اما امروزه برخی کشورها با پدیده ای به نام مهاجرت نخبگان و به عبارتی دیگر فرار مغزها روبرو هستند؛ پدیده ای كه آسیب بزرگی به سرمایه انسانی جامعه می زند و آن را از اعتبار و انباشت علمی خود محروم می كند.

در همین ارتباط بر اساس برخی از آمارهای منتشر شده، از 125 دانش آموزی كه طی سال های گذشته در المپیادهای جهانی رتبه كسب كرده اند، 90 نفر در دانشگاه های آمریكایی تحصیل می كنند. سایت خبری 'المانیتور' در گزارشی ضمن اشاره به آمار صندوق بین المللی پول، نوشت: سالیانه بین 150 تا 180 هزار نفر از ایرانیان تحصیل كرده برای خروج از ایران اقدام می‌كنند.

المانیتور، خروج این تعداد از افراد را معادل خروج 50 میلیارد دلار سرمایه از ایران دانست و نوشت: ایران از نظر فرار مغزها در میان 91 كشور در حال توسعه و توسعه نیافته جهان مقام نخست را از آن خود كرده است.